Hoe AI junioren sneller maakt, maar vaardigheden bedreigt (en wat te doen daaraan)
Een recente enquête van LexisNexis onder 873 juridische professionals in het Verenigd Koninkrijk legt een interessante spanning bloot in de moderne juridische praktijk. Terwijl kunstmatige intelligentie jonge advocaten helpt sneller en productiever te werken, dreigt diezelfde technologie essentiële vaardigheden te ondermijnen die traditioneel de kern vormden van juridische training.
De productiviteitswinst
De cijfers over AI-gebruik in de juridische sector zijn indrukwekkend. Tweederde van de ondervraagde advocaten geeft aan sneller te werken sinds ze AI-tools zoals Lexis+ AI gebruiken. Bijna een derde meldt zelfs dat de kwaliteit van hun werk is verbeterd. Voor startende advocaten lijkt AI een ideale assistent: het kan juridisch onderzoek verrichten, eerste concepten opstellen, documenten samenvatten en zelfs complexe contracten doorlichten.
Deze taken vormden vroeger het dagelijkse werk van junior advocaten. Ze waren tijdrovend, vaak repetitief, maar vervulden wel een belangrijke functie in de ontwikkeling van juridische vaardigheden.
De verborgen kosten
Hier wringt de schoen. Maar liefst 72% van de respondenten uit zich zorgen over de ontwikkeling van diepgaand juridisch redeneren en argumentatie bij jonge advocaten. Bijna 69% maakt zich zorgen over verificatie- en broncontrolevaardigheden. Deze cijfers wijzen op een fundamenteel probleem: wanneer AI de klussen overneemt die traditioneel fungeerden als trainingskamp voor kritisch denken, hoe ontwikkelen jonge juristen dan nog deze cruciale competenties?
Nog opvallender: slechts 2% van de ondervraagden gelooft dat AI hun leerproces daadwerkelijk versterkt. Dit contrasteert scherp met de productiviteitswinsten en wijst op een groeiend besef dat snelheid en efficiency niet automatisch leiden tot betere professionals.
Een ervaren advocaat waarschuwt
Bhavica Patel, directeur juridische technologie bij Eversheds Sutherland, verwoordt het kernprobleem helder: "Zij hebben nog niet de ervaring om te weten wanneer een output verkeerd, incompleet of verder uitgewerkt moet worden." Dit gebrek aan ervaringskennis maakt jonge advocaten kwetsbaar voor de verleidingen van AI-gegenereerde antwoorden die er overtuigend uitzien maar feitelijk onjuist kunnen zijn.
Niet alleen een junior-probleem
Overigens zijn ook ervaren advocaten niet immuun voor fouten. Meerdere senior juristen hebben zich al in de vingers gesneden met AI-hallucinaties – situaties waarin AI-systemen overtuigend klinkende maar volledig verzonnen juridische bronnen citeren. Het verschil is dat ervaren advocaten in ieder geval de vaardigheden hebben om kritisch te toetsen, ook al passen ze die niet altijd consequent toe.
Wat te doen?
Het rapport wijst op mogelijke oplossingen. Tweederde van de respondenten vindt dat AI moet worden gepositioneerd als een "denkpartner" in plaats van als shortcut of vervanging van juridische expertise. Dit klinkt goed in theorie, maar in de praktijk – onder tijdsdruk en met hoge werkvolumes – blijft dit lastig vol te houden.
Daarnaast ziet 52% verificatie-oefeningen als waardevol instrument: opdrachten waarin junior advocaten AI-outputs moeten controleren tegen gezaghebbende bronnen. Dit zou helpen om die kritische vaardigheden alsnog te ontwikkelen.
Beloningen sturen gedrag
Interessant is ook wat de enquête laat zien over incentives. Meer dan de helft van de leiders van advocatenkantoren richt zich vooral op omzetgroei voor het gehele bedrijf, terwijl junior advocaten vooral declarabele uren als meetlat hanteren – hoewel klanttevredenheid gelukkig even zwaar weegt.
Deze focus op declarabele uren kan perverse prikkels creëren: waarom tijd besteden aan grondige verificatie of het ontwikkelen van eigen juridisch inzicht als AI je helpt sneller factuurbare uren te maken?
De bredere context
Dit patroon is niet uniek voor de juridische sector. Across de hele economie zien we dat ervaren professionals AI relatief soepel adopteren omdat ze al over de nodige expertise en beoordelingsvermogen beschikken. Jongere professionals daarentegen worden via AI 'fast-tracked' naar complex werk, waarbij ze cruciale basisstappen overslaan.
Emma Danks van Taylor Wessing vat het goed samen: dit is geen erosie van juridische training, maar een herinrichting ervan. Naarmate AI routinetaken overneemt die traditioneel de vroege jaren van een juridische carrière vormden, moeten kantoren bewuster worden over hoe ze jonge advocaten helpen vertrouwen en kritisch denken te ontwikkelen.
Concrete oplossingsrichtingen
Naast de in het onderzoek genoemde aanpakken, zijn er nog diverse praktische interventies denkbaar die kantoren kunnen overwegen:
Gestructureerde peer review Laat junior advocaten elkaars AI-gegenereerde werk beoordelen en controleren voordat het naar seniors gaat. Dit bevordert kritisch denken en creëert een veilige leeromgeving waarin fouten gedeeld en besproken kunnen worden zonder direct cliëntimpact.
Verificatie-buddysysteem Koppel elke junior aan een ervaren advocaat specifiek voor verificatievraagstukken. Niet de traditionele mentor voor alle aspecten, maar een dedicated 'verification coach' die helpt bij het ontwikkelen van bronkritiek en het herkennen van AI-valkuilen.
Investeer in 'deliberate practice' Maak tijd vrij (en declarabel) voor gesimuleerde casussen die specifiek ontworpen zijn om kritisch denken te trainen. Denk aan scenarios waarbij AI bewust subtiel onjuiste outputs genereert die junior advocaten moeten identificeren. Dit is vergelijkbaar met flight simulators voor piloten.
Transparantie over AI-gebruik Verplicht advocaten om te documenteren waar en hoe ze AI hebben gebruikt in hun werkproducten. Dit creëert bewustzijn en maakt het mogelijk om patronen te identificeren waar extra verificatie nodig is. Het voorkomt ook 'AI-blindheid' waarbij men vergeet dat bepaalde passages gegenereerd zijn.
Herontwerp van declarabiliteit Pas het declarabele uren-model aan om expliciet tijd te reserveren voor verificatie, kwaliteitscontrole en leractiviteiten. Als een junior 6 uur nodig heeft om grondig AI-output te verifiëren waar het voorheen 8 uur kostte om het zelf te doen, beschouw dan die 6 uur als volwaardige investering in kwaliteit.
Cross-generationele werkgroepen Vorm teams waarin junior en senior advocaten samenwerken aan AI-integratie. Seniors leren over nieuwe tools, juniors leren over verificatie en judgment. Dit voorkomt dat AI-adoptie een louter top-down of bottom-up proces wordt.
Expliciete AI-literacy training Niet alleen over hoe je AI gebruikt, maar ook over de beperkingen, biases en risico's. Leer junior advocaten hoe large language models werken, waarom ze hallucineren, en welke soorten vragen wel/niet geschikt zijn voor AI-assistentie.
'Red team' oefeningen Organiseer regelmatig sessies waarbij junior advocaten in teams proberen AI-outputs te breken of fouten te vinden. Gamificatie van kritisch denken kan dit aantrekkelijker maken dan traditionele training.
Rotatieprogramma's met traditioneel werk Zorg dat junior advocaten ook nog steeds periodes hebben waarin ze op de 'ouderwetse' manier werken - zonder AI - om die basisspieren te blijven trainen. Dit kan bijvoorbeeld via rotaties naar specialisaties of projecten waar handmatig werk nog de norm is.
De culturele shift
Uiteindelijk gaat het om een mentaliteitsverandering. Kantoren moeten accepteren dat het ontwikkelen van een goede advocaat in het AI-tijdperk meer vraagt dan alleen snel declarabele uren genereren. Het vereist bewuste investering in vaardigheden die misschien niet direct zichtbaar zijn in de kwartaalcijfers, maar wel cruciaal zijn voor de kwaliteit en betrouwbaarheid van juridische dienstverlening op lange termijn.
De vraag is simpel: willen we snelle advocaten, of willen we goede advocaten die toevallig ook snel kunnen werken?
Vooruitkijken
De uitdaging voor de juridische sector is duidelijk: hoe oogst je de productiviteitswinsten van AI zonder de fundamentele vaardigheden van de volgende generatie advocaten te ondermijnen? Dit vraagt om een bewuste aanpak van training en mentorschap, waarbij verificatie, nauwkeurigheid en kritisch redeneren expliciet worden ingebed in AI-gestuurde werkstromen.
Gelukkig ontstaan er nieuwe oplossingen om deze kloof te dichten, van gespecialiseerde trainingsplatforms zoals Besavvy en Hotshot tot verificatie-tools. Maar uiteindelijk zal het succes afhangen van de bereidheid van kantoren om te investeren in de ontwikkeling van hun jonge juristen – ook als dat betekent dat ze minder snel declarabel worden.
De vraag is niet of AI een rol moet spelen in juridisch werk. Dat schip is gevaren. De vraag is hoe we ervoor zorgen dat de advocaten van morgen niet alleen sneller werken, maar ook wijzer.