AI-gebruik door junior advocaten is inmiddels dagelijkse praktijk binnen veel kantoren. De grootste bottleneck ligt niet bij juniors, maar bij senior advocaten die hen begeleiden. Verantwoord AI-gebruik vraagt om inhoudelijke begeleiding en het stellen van de juiste coachende vragen. Senior advocaten moeten begrijpen hoe AI werkt om kwaliteit en risico’s goed te kunnen beoordelen. Openheid over AI-gebruik creëert leermomenten en voorkomt kwaliteits- en complianceproblemen. AI-beleid werkt alleen als het is ingebed in opleiding, cultuur en dagelijkse praktijk. Investeren in AI-vaardigheden van senior advocaten is essentieel voor een toekomstbestendige advocatuur.

Naar aanleiding van het congres “AI Experiences & Public Safety” aan de Erasmus School of Law is een Special Issue verschenen van het European Journal of Policing Studies (EJPS). Deze editie bevat zes empirische onderzoeken naar het gebruik van kunstmatige intelligentie en digitale middelen door politie en gemeenten in Nederland en België. Centraal staan praktijkervaringen van professionals, met aandacht voor de dagelijkse toepassing van algoritmische systemen en digitale tools. De bijdragen behandelen onder meer big data policing, real-time AI-toepassingen, digitale surveillance en protest policing. Daarnaast bevat het nummer artistieke en reflectieve bijdragen over digitalisering, waaronder werk over de toeslagenaffaire.

De rechtbank Oost-Brabant oordeelt dat sprake is van misbruik van procesrecht in een civiele kortgedingprocedure. De eisende partij diende omvangrijke processtukken in die grotendeels met behulp van AI waren opgesteld. Deze stukken bevatten meerdere juridische onjuistheden en onbegrijpelijke verwijzingen naar wetgeving en jurisprudentie. Niet het gebruik van AI zelf is doorslaggevend, maar het zonder controle indienen van ondermaatse stukken. Daardoor werd de wederpartij onnodig belast met extra tijd en moeite om verweer te voeren.

Een Nederlandse rechtbank heeft een huwelijk ongeldig verklaard omdat tijdens de ceremonie de wettelijk vereiste huwelijksverklaring ontbrak; de toespraak en geloften, deels gebaseerd op een AI-tekst, bevatten alleen informele beloften zonder de juridische verklaring die de wet vereist. Daardoor is volgens de rechter geen huwelijk juridisch tot stand gekomen, ondanks dat de akte aanvankelijk in de registers stond. De rechtbank benadrukte dat creatieve of persoonlijke taal de expliciete wettelijke formulering niet kan vervangen. Het paar vroeg later om de oorspronkelijke trouwdatum te behouden, maar dit verzoek werd afgewezen omdat zonder de wettelijke verklaring geen huwelijk bestond. De zaak laat zien dat bij formele handelingen zoals huwelijksvoltrekkingen AI-gegenereerde teksten juridisch getoetst moeten worden.

AI heeft bij veel juristen inmiddels een vaste plek gekregen in de dagelijkse praktijk. In alle rechtsgebieden – en bij alle typen juristen, van advocaten tot bedrijfsjuristen en overheidsjuristen – zien we toepassingen die het juridische werk zichtbaar veranderen. Van e-discovery en contractanalyse tot juridische zoekmachines en interne chatbots: 2026 wordt het jaar waarin AI definitief meedraait in het juridisch vakmanschap.

Generatieve AI verandert het startpunt van juridische vragen: steeds vaker begint het gesprek met een door AI gegenereerde analyse in plaats van een open probleemstelling. Cliënten vragen vervolgens of zo’n analyse “klopt”, terwijl het risico meestal niet zit in evidente fouten maar in wat ontbreekt. AI-teksten laten vaak uitzonderingen, procedurele voorwaarden, feitenvragen en belangenafwegingen buiten beeld. De Prompt van de Week is daarom ontworpen voor Deep Research, gericht op juridisch toetsen in plaats van verbeteren. De output levert geen nieuw AI-antwoord op, maar een professioneel kader om lacunes, onzekerheden en keuzes zichtbaar te maken. Zo wordt AI het startpunt van analyse, en blijft het juridisch oordeel expliciet bij de jurist.

De Autoriteit Persoonsgegevens ziet een toename van het aantal datalekmeldingen dat samenhangt met het gebruik van AI-chatbots op de werkvloer. Het gaat daarbij om situaties waarin medewerkers gevoelige informatie invoeren in openbare chatbots, zoals ChatGPT, Claude en Gemini. De toezichthouder ontving in 2024 en 2025 tientallen meldingen van dit type datalekken.

De inzet van AI in het politiewerk wordt vaak gepresenteerd als een logische stap in de modernisering van handhaving en toezicht. Real-time analyse van camerabeelden, automatische detectie van geweld en snelle signalering van risico’s zouden bijdragen aan effectievere en snellere interventies. Tegelijkertijd roept deze ontwikkeling fundamentele vragen op over verantwoordelijkheid, toezicht en juridische verantwoording. In een recent verschenen artikel in de European Journal of Policing Studies onderzoeken Martijn Wessels, Marc Schuilenburg en René van Swaaningen hoe deze vragen in de dagelijkse praktijk uitwerken. Hun studie richt zich niet op de techniek zelf, maar op de manier waarop politieprofessionals omgaan met een real-time AI-systeem voor geweldsdetectie in de openbare ruimte.

De Europese AI-verordening wordt vaak gepresenteerd als een technische set regels die innovatie moet begeleiden zonder de interne markt te verstoren. Maar wie de tekst nauwkeurig leest én de toelichting van het College voor de Rechten van de Mens erbij pakt, ziet een andere werkelijkheid: de AI Act is in essentie een grondrechtenwet. Niet alleen omdat zij veiligheids- en transparantievereisten introduceert, maar omdat het volledige regelgevingsmodel is gebouwd op één centrale gedachte: AI-toezicht ís grondrechtentoezicht.

De vraag of artificial intelligence (AI) in staat is om juridische examens te beoordelen op het niveau van ervaren rechtenprofessoren, is lange tijd vooral theoretisch geweest. Recent empirisch onderzoek brengt daar verandering in. Een gezamenlijk onderzoek van zes Amerikaanse rechtenfaculteiten laat zien dat bestaande large language models (LLM’s), mits voorzien van duidelijke beoordelingscriteria, in staat zijn om studentenantwoorden op juridische analysevragen te beoordelen met een nauwkeurigheid die dicht in de buurt komt van menselijke beoordelaars.

“De echte sprong zit niet in een slim model, maar in slimme inbedding: herhaalbare taken, vaste hulpmiddelen en goed ingerichte systemen.” Die zin vat scherp samen wat uit The state of enterprise AI naar voren komt. In dit rapport beschrijft OpenAI wat er gebeurt wanneer grote organisaties AI niet langer zien als iets om mee te experimenteren, maar als vaste infrastructuur voor het dagelijks werk. Het rapport kijkt nadrukkelijk niet naar één sector of beroepsgroep. De focus ligt op organisaties als geheel: teams, functies, processen en systemen. Daarmee verschuift ook de vraag. Niet langer: kan AI dit? maar: hoe organiseer je AI zó dat het structureel waarde oplevert?

De maatschappelijke kritiek op AI is begrijpelijk, maar verliest vaak scherpte doordat techniek, ontwikkeling, presentatie, gebruik en maatschappelijke impact op één hoop worden gegooid. Door AI te analyseren op vijf niveaus wordt duidelijk waar kritiek écht thuishoort en wie verantwoordelijk is. Taalmodellen denken niet en zijn geen betrouwbare bron, maar kunnen wel waardevol zijn als hulpmiddel. Veel problemen ontstaan niet door de techniek zelf, maar door ontwerpkeuzes, marketing en ondoordacht gebruik. Apocalyptische framing verhult structurele problemen in onderwijs, media en beleid die al langer bestaan. Gerichte, gelaagde kritiek maakt zinvolle keuzes, betere regulering en verantwoord gebruik mogelijk.

De Nederlandse startup Awesome Compliance Technology (kortweg Awesome) heeft een pre-Seed investering van €1,2 miljoen opgehaald, geleid door het investeringsfonds Horizon Flevoland, met aanvullende steun van meerdere legal-tech angel-investeerders. Deze investeringsronde is bedoeld voor de verdere ontwikkeling en opschaling van een AI-platform dat speciaal is gebouwd voor compliance-professionals, met een eerste focus op Europese regelgeving zoals de AVG (GDPR), de EU AI Act en de Data Act.

ChatGPT ontwikkelt zich van een losse AI-assistent tot een platform waarin externe apps direct in het gesprek kunnen meedraaien. Deze apps maken het mogelijk om context toe te voegen en acties uit te voeren, waardoor juridische workflows binnen één omgeving kunnen plaatsvinden. Voor juristen betekent dit minder schakelen tussen systemen en meer samenhang in onderzoek, analyse en documentatie. Tegelijkertijd vraagt dit om scherpte op verantwoordelijkheid, privacy en de betrouwbaarheid van gebruikte apps. AI verschuift hiermee van experiment naar infrastructuur in de juridische praktijk. Wie nu nadenkt over verantwoorde inbedding van AI, vergroot zijn professionele voorsprong.

De Europese Commissie is een formeel onderzoek gestart naar Google in verband met mogelijke schendingen van de Europese mededingingsregels. Aanleiding vormen zogenoemde AI-overviews: door kunstmatige intelligentie gegenereerde samenvattingen die door Google bovenaan de zoekresultaten worden weergegeven. Deze overzichten bundelen informatie uit verschillende online bronnen en worden direct in de zoekmachine getoond.

OpenAI, Anthropic en Google hebben samen met andere grote techbedrijven de Agentic AI Foundation opgericht onder de Linux Foundation, met als doel het ontwikkelen van open standaarden voor AI-agents. De stichting richt zich op interoperabiliteit tussen AI-systemen die zelfstandig taken uitvoeren, om fragmentatie tussen gesloten ecosystemen te voorkomen. De kern van het initiatief bestaat uit drie projecten: het Model Context Protocol (MCP), AGENTS.md en het open-source framework Goose. Deze projecten maken het mogelijk dat AI-modellen op gestandaardiseerde wijze kunnen communiceren met tools, databronnen en software. De technologieën zijn ingebracht door respectievelijk Anthropic, OpenAI en Block. Het uiteindelijke effect hangt af van de mate waarin deze standaarden breed worden toegepast door ontwikkelaars en AI-platforms.

Het Franse AI-bedrijf Mistral AI heeft begin december 2025 opnieuw een reeks producten aangekondigd die zijn gericht op softwareontwikkeling en programmeerondersteuning. Kort na de introductie van zijn nieuwste algemene taalmodel presenteerde Mistral Devstral 2, een gespecialiseerd code- en programmeermodel, samen met Mistral Vibe CLI, een open-source agentic tool voor geautomatiseerde code-interactie. Met deze aankondigingen positioneert het bedrijf zich nadrukkelijk op het snijvlak van open-source AI, autonome agents en praktische inzetbaarheid voor ontwikkelaars.