Begin bij het probleem, niet bij de technologie

"AI is niet het doel. Het probleem dat je oplost is het doel."

Die zin kwam van Erick Webbe, CEO van Kickstart AI, tijdens het rondetafelgesprek over AI-kansen in de Tweede Kamer op 26 maart 2026. Het klinkt als een open deur. In de praktijk wordt die deur zelden doorgelopen.

De klantenservice-les

Webbe gaf een voorbeeld dat breed toepasbaar is. Zeg je tegen je team "we gaan AI inzetten om efficiënter te werken", dan krijg je weerstand. Maar zeg je "we zorgen dat je niet meer continu aantekeningen hoeft te maken tijdens klantgesprekken, zodat je je kunt richten op het gesprek zelf", dan heb je mensen mee. Hetzelfde middel. Ander vertrekpunt. Totaal andere reactie.

Kickstart AI, opgericht door Ahold Delhaize, ING, KLM en NS, begint altijd bij een concreet probleem. Voedselverspilling bij Albert Heijn. Code rood bij het Erasmus MC. De technologie volgt.

Maarten de Rijke van ICAI bevestigde in het tweede blok dezelfde aanpak. Een van hun labs werkt aan het verbeteren van WOO-verzoeken bij de overheid. Een ander lab zet regelgeving direct om in code, zodat zichtbaar is of beleid ook daadwerkelijk wordt uitgevoerd. Steeds hetzelfde patroon: het probleem eerst, de technologie daarna.

Vertaal het naar je eigen organisatie

In veel organisaties zie je het omgekeerde. Er is een AI-tool. Die moet worden geïmplementeerd. Er wordt een pilotgroep samengesteld. Er komen workshops. Na drie maanden gebruikt 20% van het team de tool regelmatig. De rest valt terug in oude patronen.

Het probleem is niet de tool. Het probleem is dat de tool een oplossing is op zoek naar een probleem. Niemand heeft vooraf gevraagd: waar zit de pijn? Welke taken kosten onevenredig veel tijd? Waar lopen medewerkers vast?

Dat geldt voor een juridische afdeling die AI wil inzetten voor contractreview. Voor een compliance-team dat risicoanalyses wil automatiseren. Voor een FG die wil bijhouden welke AI-toepassingen de organisatie gebruikt. Als je begint bij het knelpunt, dan kan het antwoord AI zijn. Maar het kan ook iets anders zijn.

Draagvlak begint bij gedeelde pijn

Kamerlid Kathmann vroeg hoe je draagvlak creëert bij sceptische mensen. Webbe's antwoord: zorg dat je AI nooit als doel centraal zet. Begin met een probleem dat gedeeld wordt.

Joris Krijger waarschuwde voor het tegenovergestelde: AI die het deel van het werk overneemt waar mensen trots op zijn. Begin je bij de technologie, dan loop je die val in. Begin je bij het probleem, dan voorkom je het.

Impact is pas impact als het wordt gebruikt

Webbe zei iets dat blijft hangen: "Impact maken we niet door iets wat in theorie gebruikt zou kunnen worden. Impact maken we pas op het moment dat het daadwerkelijk gebruikt wordt." Kickstart AI werkt op de werkvloer mee met de mensen die de oplossing moeten gebruiken. Ze stoppen pas als het probleem daadwerkelijk is opgelost.

Onno Eric Blom van het AI Deltaplan waarschuwde in het tweede blok voor het tegenovergestelde: "death by pilot." Eindeloos experimenteren zonder ooit op te schalen. Dat gevaar is in de juridische sector minstens zo groot als bij de overheid.

De vragen die je morgen kunt stellen

Stop met de vraag "welke AI-tool moeten we aanschaffen?" en begin met deze drie: waar verliezen we de meeste tijd aan taken die weinig waarde toevoegen? Waar klagen medewerkers het vaakst over? Waar zit het grootste verschil tussen wat we beloven en wat we leveren?

Als je die antwoorden hebt, dan pas ga je kijken of AI een rol kan spelen. En als dat zo is, dan heb je ook meteen het verhaal waarmee je je team meekrijgt.

Wil je dit gesprek structureren voor jouw organisatie? Plan een gesprek.