Ruim de helft van de werknemers gebruikt AI buiten het zicht van de organisatie, en juristen vormen daarop geen uitzondering. Een persoonlijk AI-account is prima voor werk zonder cliëntgegevens, maar zodra informatie onder het beroepsgeheim meegaat, is een publiek model geen begaanbare route. De NOvA bevestigt die lijn met de eis om geen vertrouwelijke gegevens in gratis of publieke tools te zetten, tenzij er stevige contractuele waarborgen zijn of de tool binnen het kantoor draait. De gangbare trucs van chatgeschiedenis uit, tijdelijke chat en anonimiseren lossen dat niet op, want verwijderde chats moesten in de OpenAI-zaak juist bewaard blijven en "anonimiseren" is in de praktijk vaak herleidbaar pseudonimiseren. Een kantoor regelt dit met dataclassificatie, een goedgekeurde afgeschermde omgeving en beleid dat mensen volgen, in plaats van een verbod dat het gebruik de schaduw in jaagt.

Garfield AI won in mei 2026 voor het eerst een betwiste incassozaak tot en met een driedaagse zitting bij een Engelse county court, waarbij het AI-platform al het voorbereidende werk deed en een menselijke barrister de zitting bepleitte. De zaak was geen simpele standaardvordering, want er waren getuigen, kruisverhoor, een tegenvordering en een aangehouden uitspraak. De winst werkt op dit type zaak omdat het draait om feiten en het ordelijk presenteren daarvan, terwijl de toezichthouder het hallucinatierisico afving door het model geen rechtspraak te laten voorstellen en menselijke goedkeuring bij elke stap te eisen. Voor kantoren die kleine vorderingen behandelen raakt dit het verdienmodel, omdat een geautomatiseerde dienst hetzelfde voorwerk tegen een vaste lage prijs levert. De praktische opgave is een echte menselijke controlestap inbouwen, cliëntgegevens buiten algemene taalmodellen houden en bepalen welk deel van het voorwerk zich werkelijk laat automatiseren.

GPT-NL is bedoeld als soeverein, lokaal draaiend Nederlands taalmodel en sluit daarmee aan op de eis dat clientgegevens een afgeschermde omgeving niet verlaten. De eind 2025 gepubliceerde tussentijdse benchmarks laten echter zien dat het foundation model op feitelijke kennis en grammaticale correctheid nauwelijks boven de gokkans uitkomt en op samenvatten onder de vergelijkingsmodellen blijft. TNO en de analyse van oud-projectleider Rijgersberg verschillen over de duiding, en TNO noemt de tussenresultaten niet representatief voor het uiteindelijke model, waarvan de definitieve scores pas later in 2026 volgen. Voor de advocatuur betekent dit dat soevereiniteit en betrouwbaarheid los van elkaar beoordeeld moeten worden, want een model dat netjes lokaal draait, is nog niet automatisch geschikt voor juridisch werk. Tot een soeverein model ook inhoudelijk levert, blijft voor stukken onder het beroepsgeheim de eis van een afgeschermde omgeving met verwerkersovereenkomst en zonder training op de invoer overeind.

Het Hof van Justitie oordeelde op 16 juni 2026 dat een online platform zijn bescherming tegen aansprakelijkheid voor gebruikersinhoud verliest zodra het die inhoud met een algoritme in zijn eigen belang stuurt. Een algoritme dat inhoud alleen sorteert en doorzoekbaar maakt, laat die bescherming intact. Nieuw is dat controle op zichzelf telt, los van de vraag of het platform de inhoud kent, zodat het verweer dat een systeem automatisch draait niet meer helpt. Omdat de aansprakelijkheidsregels vrijwel ongewijzigd zijn overgegaan naar de Digital Services Act, werkt dezelfde maatstaf ook daaronder. De uitspraak bevestigt verder dat lidstaten verplichtingen als leeftijdsverificatie alleen via individuele besluiten en na melding aan de Commissie en de lidstaat van vestiging aan buitenlandse aanbieders mogen opleggen.

Varonis onthulde SearchLeak, een kwetsbaarheidsketen in Microsoft 365 Copilot Enterprise waarmee één klik op een microsoft.com-link bedrijfsdata uit mail, agenda, SharePoint en OneDrive kon laten weglekken, inmiddels door Microsoft gepatcht onder CVE-2026-42824. De keten combineerde een AI-specifieke prompt injection met twee oudere webfouten, en wat hem ernstig maakte was dat Copilot met de volledige rechten van de gebruiker werkt, zodat het bereik van de schade gelijk was aan de reikwijdte van de assistent. Een leverancierspatch sluit deze ene bug, maar onder artikel 32 AVG blijft de inzettende organisatie zelf verantwoordelijk voor de beveiliging van de verwerking, met de meldplicht uit de artikelen 33 en 34 AVG op de achtergrond. Het intern als hoog risico behandelen van zulke tools is verstandig, terwijl hoog-risico onder de AI Act op het gebruiksdoel uit Bijlage III ziet en een algemene kantoorassistent daar doorgaans buiten valt. De praktische opdracht is de toegangsreikwijdte van elke AI-assistent te beperken en vast te leggen, de AI-laag in DPIA's, security reviews en de datalekprocedure op te nemen, en de patch- en trainingsafspraken met de leverancier hard te maken.

DeepSeek haalde in juni 2026 ruim 7,4 miljard dollar op bij een waardering boven de 50 miljard, via een fonds van de oprichter waarin alleen het Chinese staatsfonds stemrecht en aandelen kreeg. Die constructie bevestigt de staatsband die de Berlijnse toezichthouder in 2025 al aangreep om de doorgifte van gebruikersdata naar China onrechtmatig te noemen, naast de eerdere blokkade door het Italiaanse Garante. Dat cliëntmateriaal buiten algemene modellen blijft is voor juristen al de standaard, dus de scherpe vraag gaat over de publieke versie zelf: die zakt voor de AVG-toets omdat ook een gewone prompt al persoonsgegevens naar China stuurt zonder adequaatheidsbesluit of verwerkersovereenkomst. Het open-weight model van DeepSeek is een andere zaak, omdat het zelf gehost op EU-infrastructuur met de juiste documentatie wel binnen de AVG kan vallen, mits het kantoor de inrichting en toegang aantoonbaar regelt. De praktische opdracht is om de publieke versie in het AI-beleid als niet-toelaatbaar te markeren en herkomst en zeggenschap mee te wegen in elke leverancierstoets.