Inzichten
Legal Prompt van de Week: De reviewer reviewen
Commentaar van een redactie, collega of opdrachtgever is waardevol, en het kan ook gewoon niet kloppen. Soms gaat een opmerking zelfs over een zin die niet in je tekst staat, bijvoorbeeld omdat de reviewer las in een versie met wijzigingen bijhouden. En wie commentaar van twee lezers krijgt, verwerkt al snel alles, met een langere en soms slechtere tekst als gevolg. In deze Legal Prompt van de Week introduceren we de Feedbacktoets. Het model zoekt bij elke opmerking de passage waarop ze slaat, gaat na of die er staat zoals de reviewer zegt, en scheidt feitelijke fouten van standpunten en stijlvoorkeuren. Met een tweede prompt leg je het commentaar van twee reviewers naast elkaar.
ChatGPT schrijft snel. Maar schrijft het ook zoals jij?
Je vraagt ChatGPT om een e-mail te schrijven. Binnen een paar seconden staat er een keurige tekst, grammaticaal correct en professioneel geformuleerd. Toch verander je vervolgens de helft, omdat je het zelf nooit zo zou hebben opgeschreven. Dat is herkenbaar voor veel mensen die AI gebruiken om teksten te schrijven. De inhoud kan prima zijn, maar de formulering voelt afstandelijk, overdreven enthousiast of simpelweg niet eigen. Gelukkig kun je ChatGPT leren om veel dichter bij jouw persoonlijke schrijfstijl te blijven.
AI-accountability bij de politie vraagt bewijs over de hele levenscyclus van een systeem
De open-access bundel Accountability for Artificial Intelligence in Policing and Security (Springer, redactie Akhgar en Bayerl) beschrijft AI-accountability bij de politie als een doorlopend proces over de hele levenscyclus van een systeem, uitgewerkt in twaalf principes, acht thema's en een zelftoets met ja-neevragen. Het hoofdstuk van Gercke laat zien dat de AI-verordening voor opsporingssystemen een ondergrens is en dat naleving ervan een toepassing nog niet rechtmatig maakt, zoals de Britse Bridges-zaak illustreert. Op de termijnen loopt het boek achter: sinds de AI Omnibus op 27 juli 2026 in werking trad, gelden de hoogrisicoregels voor rechtshandhaving vanaf 2 december 2027. Volgens TIL ligt de zwakke plek in de inkoopfase, omdat principes als afdwingbaarheid en uitlegbaarheid alleen werken als auditrechten, toegang tot logbestanden en afspraken over data na beëindiging contractueel zijn geregeld. Voor inkoopjuristen, strafrechtadvocaten en juristen bij overheid en toezicht biedt het boek een bruikbare maatstaf, en de zelftoets is ook buiten de opsporing toepasbaar.
Artikel: AI-slop in de rechtszaal
De opkomst van AI-tools heeft de drempel om bezwaar- en beroepsprocedures te starten verlaagd. De verwachting is dat burgers steeds makkelijker hun weg weten te vinden naar de rechter. In dat licht constateren wij een paradox: als het gemak om te procederen door AI toeneemt, kan dat de rechtsbescherming per saldo doen afnemen. In deze bijdrage onderzoeken wij welke instrumenten (fiscale) bestuursrechters kunnen inzetten in de omgang met kwalitatief laagwaardige en met AI-gegenereerde processtukken (AI-slop-stukken). Ook verkennen wij welke maatregelen aan het instrumentarium kunnen worden toegevoegd.
AI-adoptie bij juristen begint volgens 'Uitgedacht?' bij het probleem dat je wilt oplossen
Jeroen Zweers publiceerde op 11 november 2026 'Uitgedacht?', een boek over kritisch juridisch denken en AI-adoptie, met als praktische kern dat een organisatie eerst het probleem benoemt en daarna pas een tool kiest. Volgens de uitgever en een interview met Mr. zoekt het boek de oorzaak van mislukte implementaties bij organisatie en mens en biedt het een denkkader met de naam AI-bril. Onderzoek van &samhoud ondersteunt dat beeld: 72 procent van de hoogopgeleide werkenden gebruikt AI, terwijl de tijdwinst uiteenloopt van ongeveer 24 tot 82 minuten per dag. TIL voegt toe dat weinig gebruik deels goed beroepsgedrag is, omdat juristen geen vertrouwelijke stukken invoeren zolang de organisatie niet heeft vastgelegd welke informatie in welke tool mag. Vóór een aankoop horen daarom het probleem met een meetpunt, de toegestane informatie, de leertijd en het beoordelingsmoment op papier te staan.
De AI-visie van het kabinet: wat kan je ermee?
Op 6 november 2026 presenteerde het kabinet zijn AI-visie "Kiezen voor AI voor iedereen". Die rust op vijf uitgangspunten en drie pijlers. Het is vooral een koersdocument. Het enige concrete bedrag is 120 miljoen euro voor deelname aan een Europees AI-project. Voor juristen zit het interessantste deel bij de AI-verordening. Het kabinet wil een regulatory sandbox bij de markttoezichthouders, terwijl die toezichthouders nog altijd niet zijn aangewezen, ook al loopt het toezicht formeel sinds augustus. De plicht tot AI-geletterdheid uit artikel 4 is door de Digitale omnibus lichter geworden en geldt nog steeds, dus organisaties kunnen hun medewerkers niet zonder uitleg met AI laten werken. Voor de overheid zelf blijft een mens verantwoordelijk voor besluiten waarbij AI wordt gebruikt, met het IAMA, het Algoritmeregister en straks de FRIA als instrumenten. In december volgt een advies over een Nederlands AI-veiligheidsinstituut en begin 2027 komen brieven over rekenkracht en datacenters.
Midterms in de VS: meer een referendum over AI dan over de president
Op 3 november wonnen de Democraten een meerderheid in beide kamers van het Amerikaanse Congres. President Trump stond zelf niet op het stembiljet. Beleggers keken vooral naar wat de uitslag over AI zegt. Aidan Yao, strateeg bij het onderzoeksinstituut van vermogensbeheerder Amundi, noemde de verkiezingen tegenover Reuters eerder een referendum over AI dan over Trump.
Goede blogs schrijven met ChatGPT? Begin niet bij de prompt, maar bij je werkwijze
Een blog laten schrijven door ChatGPT is eenvoudig. Een blog laten schrijven die inhoudelijk sterk is, prettig leest en daadwerkelijk klinkt alsof je hem zelf hebt geschreven, is een ander verhaal. Zeker voor juristen en andere professionals, voor wie inhoudelijke nauwkeurigheid en een herkenbare eigen schrijfstijl belangrijk zijn. Toch kan ChatGPT een groot deel van het redactionele werk overnemen. Niet alleen het schrijven, maar ook het verzamelen van onderwerpen, het uitvoeren van onderzoek, het controleren van teksten en het voorbereiden van publicaties. De kunst is om die werkzaamheden niet telkens opnieuw uit te leggen, maar ChatGPT één keer goed in te richten.
Starten met AI in tien stappen, stap 5: ChatGPT, Claude en Copilot naast elkaar op de kenmerken die blijven als het model wisselt
ChatGPT, Claude en Copilot verschillen voor juristen vooral in accountvormen, omgang met documenten en bronnen, integratie in de werkomgeving en functies als projecten, vaste instructies en geheugen, terwijl de modelprestaties snel verschuiven en de beste modellen dicht bij elkaar liggen. Bij alle drie loopt de belangrijkste privacygrens tussen privé- en zakelijke accounts, met als verschil dat Copilot met een werkaccount in organisaties met Microsoft 365 al onder bestaande afspraken valt, terwijl ChatGPT en Claude een apart zakelijk account vereisen. Alle drie zoeken op het web met bronvermelding, maar voor wetgeving en rechtspraak is een juridische connector zoals die van Moonlit geschikter dan een zoekmachine. Copilot is het sterkst geïntegreerd in Word en Outlook, afhankelijk van de licentie, terwijl ChatGPT en Claude ook invoegtoepassingen voor Word hebben, waarbij Claude wijzigingen als tracked changes voorstelt. De oefening bestaat uit dezelfde opdracht met een openbaar document in twee tools uitvoeren en de antwoorden vergelijken op inhoud, bronnen, volledigheid, leesbaarheid en het volgen van de instructie.
Artikel: Juridische herijking in het tijdperk van agentic AI
De ontwikkeling van agentic AI stelt het recht voor problemen die verder gaan dan de regulering van een nieuwe technologie. Naarmate AI-systemen autonomer opereren, zelfstandig strategieën ontwikkelen en handelingen verrichten die hun ontwerpers niet hebben voorzien, komen ook klassieke juridische uitgangspunten onder druk te staan. Begrippen als menselijke controle, aansprakelijkheid, voorzienbaarheid, transparantie en toestemming zijn immers gebaseerd op een werkelijkheid waarin uiteindelijk een mens beslist. De opkomst van autonome AI-agents roept daarom de vraag op of bestaande concepten als controle, aansprakelijkheid, transparantie, voorzienbaarheid en menselijke wil nog bruikbaar zijn wanneer systemen steeds autonomer gaan handelen.