Beleidsbrief EZK: digitale soevereiniteit krijgt richting, AVG-herziening blijft ongrijpbaar

Op 24 april 2026 stuurden minister Herbert en staatssecretaris Aerdts hun beleidsbrief Economische Zaken en Klimaat naar de Tweede Kamer. Beleidsbrieven zoals deze zijn een uitwerking van het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA. De brief gaat onder andere in op digitale soevereiniteit, en daar zit precies wat te zien is, en wat opvallend afwezig blijft.

Voor wie de digitale agenda van het kabinet volgt is de brief van EZK interessant naast de eerder verschenen brieven uit BZK. De goede lezer ziet een andere contextualisering: waar BZK digitalisering benadert vanuit dienstverlening en slagvaardige overheid, plaatst EZK het nadrukkelijk in het kader van economische groei, weerbaarheid en strategische autonomie. Twee onderwerpen verdienen extra aandacht omdat de uitwerking concreter is dan in het coalitieakkoord, ook al gaat het nog om aankondigingen.

NADI: concreet, maar de planning piept

Het kabinet richt een Nationaal Agentschap voor Disruptieve Innovatie (NADI) op. Slimme en ondernemende koppen worden bij elkaar gebracht om een oplossing te vinden voor een groot maatschappelijk probleem, gekoppeld aan inkoopmogelijkheden om schaal te creëren. Voor de zomer zal het kabinet de Kamer informeren over de missie, de werkwijze en de tijdlijn tot oprichting.

Hier wringt het. In de bijgevoegde planning staat de implementatieplan-deadline op Q3 2026, terwijl de zomer begint op 21 juni en het zomerreces aanvangt op 3 juli. Tussen deze data ligt geen ruimte voor een echte parlementaire behandeling. Place your bets: krijgt de Kamer een echte uitwerking voor de zomer, of glipt het document precies in de zomerstop het reces in?

Digitale soevereiniteit: Aerdts schrijft voor de zomer

Staatssecretaris Willemijn Aerdts, sinds 23 februari 2026 verantwoordelijk voor digitale economie en soevereiniteit, zal voor de zomer 2026 de strategische inzet voor een soevereine en veilige digitale economie, digitale samenleving en digitale overheid uitgebreid toelichten in een Kamerbrief. Bij haar staat de voorzomerse deadline op Q2 2026, dus daar is de planning iets ruimer dan bij NADI.

Wat de brief van Aerdts inhoudelijk betekent voor compliance- en privacyteams hangt af van hoe ver de "soevereine clouddienst", de bundeling van inkoopkracht en de afbouw van risicovolle strategische afhankelijkheden concreet worden ingevuld. Voor juridische teams die nu nog grote contracten met Amerikaanse hyperscalers beheren is dit het moment om de exit-clausules en data-overdrachtsbepalingen scherp tegen het licht te houden.

En de AVG dan?

Hier is het opvallend stil. In het coalitieakkoord stond immers: "We werken aan een herziening en vereenvoudiging van de AVG in Europees verband en in de toepassing van de huidige AVG in Nederland." Een belofte die in het juridische veld breed werd opgepikt als signaal dat er iets gaat gebeuren met de nationale uitvoeringspraktijk.

Wat staat er in de beleidsbrief? Over de Digital Omnibus meldt het kabinet dat de bestaande inzet wordt gecontinueerd. Geen koerswijziging, geen nieuwe accenten. Over het herzien van de toepassing van de AVG in Nederland is in deze brief geen aanwijzing te vinden. Ook in de beleidsbrief van Justitie en Veiligheid, dossierhouder van de (Uitvoerings)AVG, ontbreekt een concrete uitwerking. Dat is opvallend, want de toepassingspraktijk is precies waar Nederlandse organisaties het meeste last van hebben.

Of zien we iets over het hoofd? Wellicht volgt er meer in de aangekondigde Kamerbrief over de aanpak van regeldruk (Q2 2026). Het kabinet stuurt namelijk jaarlijks een Vereenvoudigingswet naar de Kamer met voorstellen vanuit departementen, toezichthouders en uitvoeringsorganisaties. De eerste Vereenvoudigingswet wordt op korte termijn gepubliceerd voor internetconsultatie. Onderwerpen op het gebied van digitalisering en gegevensdeling zouden hier logisch in passen.

Wat dit betekent voor jouw praktijk

Voor juridische teams en compliance-functies betekent dit dat de strategische lijnen voor de komende jaren nu worden uitgezet, terwijl op het terrein van de AVG-toepassing de stilte het loudst klinkt. Drie aanbevelingen om je niet te laten verrassen.

Volg de Kamerbrief van Aerdts in Q2: die zal de richting bepalen voor cloudkeuzes, AI-aanbestedingen en het Europese versus Amerikaanse aanbod waarop jouw organisatie steunt. Houd de eerste Vereenvoudigingswet en de internetconsultatie scherp in de gaten: voorstellen rondom gegevensdeling en administratieve lasten kunnen daar opduiken zonder dat ze als AVG-herziening zijn aangekondigd. Vergelijk de departementale brieven systematisch: EZK, BZK en JenV kijken vanuit verschillende invalshoeken naar hetzelfde digitale dossier, en juist in de verschillen zit informatie over waar het kabinet wel en niet wil sturen.

We blijven dit volgen. Wil je sparren over wat deze ontwikkelingen betekenen voor de AI- en privacypraktijk in jouw organisatie? Plan een gesprek.