Legal Prompt van de week: Minder sturen, betere output bij GPT-5.5

Elke week delen we op onze website de Legal Prompt van de Week om juristen te inspireren bij het gebruik van taalmodellen in hun dagelijkse werk. Deze week iets anders dan anders: geen losse nieuwe prompt, maar een ingrijpende verandering in hoe je je bestaande prompts moet schrijven.

OpenAI bracht eind april 2026 GPT-5.5 uit, het nieuwste model in de GPT-5-familie. Tegelijk publiceerde het bedrijf een officiële promptgids met een opvallende boodschap: gebruik je oude prompts niet zomaar opnieuw. Begin van scratch, met de kleinste prompt die het gewenste resultaat oplevert. AI-ontwikkelaar Simon Willison noemde dit advies opmerkelijk, want OpenAI raadt gebruikers expliciet aan om hun bestaande promptbibliotheek niet te migreren maar te herzien.

Voor juristen die de afgelopen jaren een eigen promptbibliotheek hebben opgebouwd is dit relevant. De prompts die je de afgelopen twee jaar goed bedienden, kunnen onder GPT-5.5 juist slechter presteren. Niet omdat het model minder kan, maar omdat het anders luistert.

Waarom oude prompts ruis worden

Eerdere modellen hadden steigertjes nodig om overeind te blijven. Een rolbeschrijving ("je bent een ervaren contractenrechtjurist met 20 jaar ervaring"), stapsgewijze instructies ("lees eerst, identificeer dan, analyseer vervolgens") en herhaalde waarschuwingen waren trucs om GPT-4 op het juiste pad te houden.

GPT-5.5 redeneert uit zichzelf en heeft die sturing niet meer nodig. Sterker nog: extra instructies maken het antwoord juist mechanischer en verkleinen de zoekruimte van het model, zo waarschuwt OpenAI. Tech-publicatie The Decoder verwoordt het scherp: oude instructies zijn technische schuld geworden die het nieuwe model belemmert.

Vier principes om mee te nemen wanneer je je prompts herziet:

1. Beschrijf het eindresultaat, niet het proces. Vertel het model wát je wilt, niet hóe het daar moet komen.

2. Schrap de rollenspelletjes. GPT-5.5 heeft sterke standaardinstellingen voor professioneel taalgebruik. Een rolbeschrijving voegt niets toe en kan zelfs verwarring zaaien over wat je nu eigenlijk wilt.

3. Zeg het één keer, en precies. "Houd het kort" is vaag. "Maximaal 150 woorden" is duidelijk. Herhaal je instructies niet in andere bewoordingen, want GPT-5.5 kan in de war raken over welke versie prioriteit heeft.

4. Zet denkkracht alleen in waar nodig. In ChatGPT zet je 'Thinking' uit voor simpele taken zoals e-mails herschrijven of vertalen, en aan voor complexe analyses, onderzoeksvragen en strategische documenten.

De prompt van deze week

Een typische juridische taak: een aansprakelijkheidsclausule analyseren in een conceptcontract dat de wederpartij heeft aangeleverd. Hieronder staat dezelfde opdracht in twee versies, oude stijl en nieuwe stijl, zodat je het verschil zelf kunt voelen.

Oude stijl (te veel sturing):

Je bent een ervaren advocaat ondernemingsrecht met 20 jaar ervaring in commerciële contracten. Lees eerst de onderstaande aansprakelijkheidsclausule zorgvuldig door. Identificeer vervolgens de elementen die afwijken van wat marktconform is. Denk daarna na over de risico's voor mijn cliënt. Schrijf tot slot een advies. Wees duidelijk en kritisch. Houd rekening met de positie van mijn cliënt als afnemer. Zorg dat je antwoord gestructureerd is. Verzin geen jurisprudentie.

Nieuwe stijl (eindresultaat):

Beoordeel onderstaande aansprakelijkheidsclausule vanuit het perspectief van de afnemer. Geef de uitkomst in drie blokken: 'Marktafwijkingen' (afwijkingen van wat in vergelijkbare commerciële contracten gebruikelijk is), 'Risico's voor afnemer' (concrete gevolgen bij geschillen) en 'Voorgestelde tegenvoorstel-tekst' (bruikbare clausuletekst). Maximaal 400 woorden totaal. Als je ergens niet zeker van bent, markeer dat met [ONZEKER] in plaats van een antwoord te verzinnen.

Clausule: [plak hier de clausule]

Geen rolbeschrijving, geen procesinstructies, één duidelijke output-structuur en één lengte-limiet. De laatste zin is de hallucinatiecheck. GPT-5.5 bluft vaker dan gewenst als het iets niet weet, en deze instructie dwingt het model om eerlijker te zijn over wat het wel en niet kan onderbouwen. Een toevoeging die je in vrijwel elke juridische prompt wilt opnemen.

Hoe test je of je prompt werkt?

Lees je prompt hardop voor alsof je het tegen een nieuwe stagiair zegt. Merk je dat je begint te herhalen, uitlegt wat de stagiair allang weet of het proces beschrijft in plaats van het resultaat? Dan is je prompt te lang. Een goede GPT-5.5-prompt leest als een heldere opdracht, niet als een handleiding.

Pak vandaag je meestgebruikte prompt erbij. Schrap alles wat rolbeschrijving, herhaling of procesbeschrijving is. Test het verschil. De kans is groot dat je verrast wordt door wat er overblijft, en hoe veel beter het werkt.

Benieuwd hoe je AI-tools zoals ChatGPT slim kunt inzetten in je dagelijkse werk?

Schrijf je in voor onze Cursus Legal Prompting. Leer hoe je effectieve prompts schrijft en het meeste uit AI haalt.

Onze praktijkgerichte aanpak en up-to-date kennis zorgen ervoor dat je klaar bent voor een efficiëntere en toekomstbestendige manier van werken.