Legal Prompt van de Week: Impliciete aannames zichtbaar maken

Elke week delen we op onze website de Legal Prompt van de Week om juristen te inspireren bij het gebruik van taalmodellen in hun dagelijkse werk. Of je nu op zoek bent naar een nieuwe invalshoek, een efficiëntere manier om informatie te analyseren of een innovatieve aanpak voor juridische vraagstukken, onze prompts helpen je slimmer gebruik te maken van taalmodellen en AI.

Deze week: aannames die ongemerkt de analyse binnensluipen

Deze week richten we ons op een van de minst zichtbare, maar meest invloedrijke oorzaken van onbetrouwbare AI-output: impliciete aannames. Zowel juristen als taalmodellen hebben de neiging om ontbrekende schakels mentaal in te vullen. Het verschil is dat een jurist zich daar meestal bewust van is, terwijl een taalmodel deze aannames probleemloos presenteert als vaststaand. In deze editie introduceren we de Impliciete-Aanname-Detector.

Waarom deze prompt?

Juridische analyse veronderstelt scherp onderscheid tussen:

• wat vaststaat,

• wat wordt verondersteld,

• en wat (nog) niet kan worden vastgesteld.

Taalmodellen maken dat onderscheid niet vanzelf. Zij formuleren aannames alsof het feiten zijn, tenzij expliciet wordt gevraagd deze aannames bloot te leggen. Dat maakt impliciete aannames een belangrijke bron van hallucinaties, zeker bij complexe dossiers of onvolledige informatie.

Wat gaat er zonder deze prompt vaak mis?

Zonder deze prompt:

• worden aannames over bevoegdheid, causaliteit of intentie ongemerkt als feiten gepresenteerd;

• wordt een juridisch logische redenering verward met een juridisch vastgestelde redenering;

• verdwijnen onzekerheden uit beeld, terwijl die juist juridisch relevant zijn;

• ontstaat schijnzekerheid waar twijfel op zijn plaats is.

Het resultaat is geen overduidelijke fout, maar een te gladde analyse.

Promp: Impliciete-Aanname-Detector

Analyseer de onderstaande tekst uitsluitend met het doel impliciete aannames te identificeren.

Onder impliciete aannames worden verstaan:
– veronderstellingen die niet expliciet zijn onderbouwd;
– conclusies die logisch lijken, maar niet uit de tekst volgen;
– aannames over feiten, bevoegdheden, causaliteit, intentie of normstelling.

Instructies:
1. Corrigeer de tekst niet.
2. Vul geen aannames aan of in.
3. Los niets op.
4. Label elke aanname afzonderlijk en genummerd.
5. Geef per aanname kort aan waarop zij lijkt te berusten (bijv. logica, gewoonte, context), niet of zij juist is.

Voeg geen nieuwe inhoud toe.

Wanneer gebruik je deze prompt?

✔ Bij analyse van pleitnota’s, adviezen en rechterlijke uitspraken
✔ Bij interne memo’s en concept-analyses
✔ Bij voorbereiding van verweren of beslissingen
✖ Niet geschikt voor herschrijven of samenvatten

Waarom deze prompt werkt

Deze prompt dwingt het model om niet te redeneren, maar te ontleden. Door aannames los te trekken van de rest van de tekst, ontstaat inzicht in waar de analyse kwetsbaar is. Daarmee wordt AI geen oordelaar, maar een instrument om denkstappen zichtbaar te maken — precies wat juristen nodig hebben om hallucinaties te herkennen en te voorkomen.

Benieuwd hoe je AI-tools zoals ChatGPT slim kunt inzetten in je dagelijkse werk?

Schrijf je in voor onze Cursus Legal Prompting. Leer hoe je effectieve prompts schrijft en het meeste uit AI haalt.

Onze praktijkgerichte aanpak en up-to-date kennis zorgen ervoor dat je klaar bent voor een efficiëntere en toekomstbestendige manier van werken.