Legora, Harvey en eigen tools: de AI-keuzes van tien grote kantoren

Tien grote Nederlandse kantoren lieten het Advocatenblad in hun AI-keuken kijken, van AKD en CMS tot NautaDutilh en Pels Rijcken. De grote kantoren kiezen voor het juridische werk vooral gespecialiseerde legal-AI-platforms, met het Zweedse Legora en het Amerikaanse Harvey als koplopers, naast Microsoft Copilot voor algemeen kantoorwerk. Een enkel kantoor bouwt zelf, en bijna allemaal vermijden ze afhankelijkheid van één leverancier. De keuze voor een tool zegt uiteindelijk minder dan het beleid en de training eromheen.

Welke AI-tools de kantoren kozen

Microsoft Copilot is de vaste factor, maar dan voor algemene kantoortaken en niet voor het juridische werk. Voor dat juridische werk valt de meeste aandacht op Legora. AKD noemt zich "lighthouse partner" van Legora en bouwt er een cliëntportaal mee, NautaDutilh stapte op Legora over nadat een eigen AI-start-up was stopgezet, en ook Van Doorne werkt ermee. Legora, opgericht in 2023 en voortgekomen uit het Zweedse Leya, automatiseert taken als contractanalyse, due diligence en juridisch onderzoek, en groeide razendsnel: het bedrijf haalde begin 2026 een Series D op bij een waardering rond 5,5 miljard dollar. De directe concurrent is Harvey, het Amerikaanse platform met steun van onder meer OpenAI, dat een waardering van ongeveer elf miljard dollar bereikte. CMS koos al begin 2023 voor Harvey, eerst met vijfhonderd licenties en inmiddels voor alle medewerkers.

De rest kiest gevarieerd. HVG Law gebruikt het Nederlandse Zeno. Hogan Lovells werkt met Craig, een tool die het via zijn eigen techbedrijf Eltemate in een afgeschermde omgeving liet bouwen. Loyens & Loeff draait zowel Legora als Harvey en moet nog tussen beide kiezen. Kennedy Van der Laan heeft een leverancier geselecteerd maar noemt nog geen namen, en mikt op een algemene legal-AI-tool, een contracttool en een toepassing op het documentmanagementsysteem. Pels Rijcken test drie tools van Nederlandse aanbieders. Volgens het Advocatenblad ging de voorkeur slechts in een enkel geval naar een Nederlandse partij, de meeste kantoren kochten internationaal in.

Waarom deze tools, en waarom sommige zelf bouwen

De afweging tussen bouwen en kopen pakte per kantoor anders uit, en die keuze hangt samen met schaal en de behoefte aan controle. CMS kon vroeg instappen omdat het onderdeel is van een internationaal geheel en zo snel toegang had tot Harvey. AKD koos juist voor diepe integratie: samen met Legora bouwt het een portaal waarin cliënten met AKD-expertise werken, waarna een advocaat onafhankelijk beoordeelt. Hogan Lovells ging verder en bouwde Craig in eigen huis, om innovatie structureel in de dienstverlening te verankeren en zelf grip te houden op veiligheid en vertrouwelijkheid.

Niet elk eigen initiatief houdt stand. NautaDutilh zette een eigen AI-start-up stop en koos alsnog voor een externe leverancier. Van Doorne wil bewust niet afhankelijk zijn van één partij en houdt daarom een eigen "AI-proeftuin" aan waarin het meerdere modellen test. Pels Rijcken wijst toepassingen af die wel sneller maar niet beter zijn, en schrapte zo een researchtool die de eigen bronnen niet versloeg. Het patroon dat hieruit oprijst: de grootste internationale kantoren en kantoren met een eigen techtak bouwen of bedingen maatwerk, terwijl de rest inkoopt en zich indekt met meerdere tools naast elkaar.

Beleid en adoptie wegen zwaarder dan de tool

Alle tien hebben beleid opgetuigd, en vrijwel iedereen wijst op hetzelfde knelpunt: de adoptie, niet de techniek. HVG Law werkt met de metafoor van een roeiboot, kleine stappen, en legde de regels vast in een AI code of conduct waarin de advocaat eindverantwoordelijk blijft. Van Doorne heeft een multidisciplinair AI-team en duidelijke kaders voor verantwoord gebruik. NautaDutilh paste per 1 juni de algemene voorwaarden aan: het kantoor zet AI in maar blijft verantwoordelijk voor het eindproduct, en gebruik is geen verplichting. Pels Rijcken koos een gefaseerde aanpak met cyberveiligheid eerst, toetst of data in Europa blijven, en werkt aan protocollen met een eindtoets door een ervaren advocaat. Kennedy Van der Laan vatte de strategie samen als "AI met de menselijke maat", met verplichte training voor iedereen.

Dat beleid is er met reden. Cliëntgegevens horen volgens de NOvA-aanbevelingen niet in publieke modellen, en de advocaat blijft eindverantwoordelijk voor de output. Dat verklaart waarom Hogan Lovells voor een afgeschermde omgeving koos en Pels Rijcken op dataresidentie toetst. De terugkerende waarschuwing in het artikel is dat een tool zonder adoptie een kat in de zak blijft, en dat je het niet redt met een cursus prompten alleen. Wij schreven eerder waarom ieder kantoor een AI-beleid nodig heeft.

Wat een kantoor nu kan vastleggen

Begin met een eerlijke afweging tussen bouwen en kopen op basis van schaal: een eigen tool bouwen loont zelden zonder een techtak of een internationaal netwerk achter je. Draai een pilot waarin zowel junioren als partners de output toetsen, zoals Pels Rijcken doet, en beoordeel een tool op kwaliteit ten opzichte van je eigen werkwijze. Snelheid alleen is geen reden om hem te gaan gebruiken.

Houd een uitweg open door niet alles op één leverancier te zetten. De waarderingen van Legora en Harvey verdubbelden binnen een jaar en het speelveld schuift richting agentische workflows, waardoor vendor lock-in een reëel risico is. Scheid Copilot voor kantoortaken van de legal-AI-tool voor inhoudelijk werk. Leg in je AI-beleid vast wie eindverantwoordelijk is, dat output wordt geverifieerd, en welke data waar terecht mag komen: cliëntgegevens blijven uit publieke modellen, en voor cliëntwerk geldt een afgeschermde omgeving met verwerkersovereenkomst. Investeer doorlopend in training, want daar valt of staat de adoptie.