De eerste procesoverwinning van AI-advocaat
Een AI-gedreven advocatenkantoor heeft voor het eerst een betwiste procedure tot en met de zitting gewonnen, waarbij het model al het voorbereidende werk deed en een menselijke pleiter alleen de zitting voerde. Garfield AI hielp een zzp'er een onbetaalde rekening van 7.000 pond te innen bij de Wandsworth County Court op 14 mei 2026. De zaak laat zien waar AI in de procespraktijk daadwerkelijk werk overneemt: niet bij de rechter, maar in het opstellen van stukken en het opbouwen van een dossier.
Wat er in Wandsworth gebeurde
Het ging niet om een eenvoudige, onbetwiste vordering. Volgens Computer Weekly was er een tegenvordering, traden er getuigen op, was er kruisverhoor en volgde een aangehouden uitspraak na een zitting van drie uur. De claimant betaalde rond de 400 pond aan Garfield-kosten, terwijl de wederpartij zowel een solicitor als een barrister inschakelde. De rechter wees de vordering toe en verwierp de tegenvordering.
Het platform deed het voorbereidende werk: de aanmaning vooraf, het uitbrengen van de procedure, disclosure, vier getuigenverklaringen en de trial bundle. Voor de zitting zelf schakelde Garfield een menselijke barrister in, Dominic Li van One Essex Court, die zei dat de door AI opgestelde stukken voldeden voor deze procedure. De AI verving dus niet de pleiter en niet de rechter.
Waar de grens van het systeem ligt
De winst is concreter dan de koppen suggereren. Garfield is sinds mei 2025 door de Solicitors Regulation Authority geautoriseerd als eerste puur AI-gedreven kantoor in Engeland en Wales, en richt zich op incasso tot 10.000 pond. Bij die autorisatie ving de toezichthouder het hallucinatierisico bewust af: het systeem mag geen jurisprudentie voorstellen, omdat dat een hoog-risicogebied is voor taalmodellen, en het zet pas een stap nadat de cliënt die heeft goedgekeurd. Benoemde solicitors blijven eindverantwoordelijk.
Die inrichting verklaart waarom het werkt op dit type zaak. Een kleine geldvordering met een betwiste mondelinge afspraak draait om feiten en om het ordelijk presenteren daarvan, niet om het vinden van precedenten. Het document-zware voorwerk laat zich automatiseren, terwijl de beoordeling van geloofwaardigheid en het pleidooi bij een mens blijven. De zaak is daarmee geen bewijs dat de advocaat overbodig wordt, maar dat een afgebakend deel van het procesvoorbereidende werk dat wel is.
Aandachtspunten voor de procespraktijk
Voor een kantoor dat kleine vorderingen behandelt, raakt dit het verdienmodel. Wie standaardincasso per uur factureert, concurreert met een geautomatiseerde dienst die hetzelfde voorwerk tegen een vaste, lage prijs levert. Dat sluit aan op wat Nederlandse juristen zelf verwachten over de afnemende rol van het uurtarief bij voorspelbaar werk.
Twee dingen verdienen aandacht. Eerst de controlestap: leg vast dat een jurist elke aanmaning, dagvaarding en onderbouwing natrekt voordat die de deur uitgaat, want een gegenereerd stuk kan een verzonnen verwijzing bevatten. De Garfield-aanpak, waarin het model geen rechtspraak voorstelt, is precies de afscherming die dat risico verkleint, en het ligt in lijn met wat wij eerder beschreven over AI-hallucinaties in juridische stukken. Daarnaast de toolkeuze: een algemeen taalmodel is bruikbaar voor het opstellen van een modelbrief of het uitleggen van een leerstuk zonder cliëntgegevens, maar voor stukken met persoonsgegevens of onder het beroepsgeheim is een afgeschermde omgeving met verwerkersovereenkomst en zonder training op de invoer de enige begaanbare route.
Voor de Nederlandse situatie geldt bovendien dat dit Engelse model hier niet één op één bestaat: de titel advocaat is gebonden aan een beëdigde natuurlijke persoon en de kernwaarden uit artikel 10a Advocatenwet binden een mens, geen softwarebedrijf, dus een toezichthouder laat hier geen AI-kantoor toe zoals de SRA dat deed. Tegelijk valt het segment waarin Garfield opereert, kleine geldvorderingen, in Nederland grotendeels onder de kantonrechter, waar geen verplichte procesvertegenwoordiging geldt, zodat de automatisering van het voorwerk juridisch weinig in de weg staat.