Waarom wij ons ChatGPT-abonnement opzeggen
Er zijn inmiddels tientallen AI-taalmodellen beschikbaar. Toch kozen de meeste mensen voor ChatGPT - en dat is begrijpelijk. Het was vroeg, het was gebruiksvriendelijk, de interface klopte, en het werkte gewoon goed. Voor veel mensen is het nog steeds het standaard antwoord als iemand zegt "doe iets met AI." Maar de wereld van AI-modellen is sindsdien flink veranderd. Er zijn sterke alternatieven bijgekomen, en tegelijkertijd is het bedrijf achter ChatGPT - OpenAI - een koers ingeslagen die steeds meer mensen doet afvragen: willen wij hier eigenlijk nog aan meebetalen?
De oproep van Rutger Bregman
Eind februari ging een video van historicus en schrijver Rutger Bregman viraal. Zijn boodschap was direct: stop met ChatGPT. Niet omdat het een slecht product is, maar vanwege wat het bedrijf erachter doet met jouw abonnementsgeld.
Bregman wees op drie concrete punten. Ten eerste: OpenAI-president Greg Brockman doneerde maar liefst 25 miljoen dollar rechtstreeks aan de campagne van Donald Trump - meer dan welk ander techbedrijf dan ook. Ten tweede: de Amerikaanse immigratiedienst ICE gebruikt systemen van OpenAI om kandidaat-agenten te screenen, met als gevolg dat ongeschikte handhavers op straat geweld kunnen veroorzaken. Ten derde: OpenAI stak honderd miljoen dollar in een lobbycampagne om te voorkomen dat afzonderlijke staten in de VS eigen AI-regelgeving mogen opstellen.
Als historicus vergeleek Bregman de situatie met de Montgomery Bus Boycott: je hoeft niet overal tegelijk voor te strijden. Kies één symbolisch doelwit en ga all in. ChatGPT is dat doelwit - niet omdat OpenAI het enige slechte techbedrijf is, maar omdat het de meest zichtbare schakel is tussen jouw betaling en beleid dat je misschien verafschuwt.
Van non-profit naar wapenleverancier
Wat de zaak urgenter maakt, is hoe snel OpenAI zijn eigen principes overboord heeft gezet. Het bedrijf begon als non-profit met een expliciete belofte: AI ten dienste van de mensheid, niet van militairen of wapenfabrikanten. Die belofte is inmiddels verleden tijd.
In 2024 verwijderde OpenAI stilletjes de clausule in zijn gebruiksbeleid die militaire toepassingen en wapenontwikkeling uitdrukkelijk verbood. Kort daarna sloot het bedrijf een partnerschap met Anduril, een defensiebedrijf dat AI-gestuurde drones, raketten en radarsystemen maakt. En in juni 2025 won OpenAI een contract van 200 miljoen dollar bij het Pentagon voor het ontwikkelen van "prototype frontier AI" voor zowel administratieve als gevechtstoepassingen.
Het meest recente hoofdstuk speelde zich af in de laatste dagen van februari 2026. Nadat het Pentagon en concurrent Anthropic - dat weigerde zijn AI te laten inzetten voor massasurveillance van Amerikanen of volledig autonome wapens - in een impasse belandden, sloot OpenAI haastig een deal voor inzet van zijn modellen in geclassificeerde militaire systemen. CEO Sam Altman gaf later zelf toe dat de deal "overhaast" was en er "opportunistisch en slordig uitzag." Wat hij niet zei: het was ook een strategische zet om marktaandeel te pakken terwijl een ethischer opererende concurrent onder vuur lag.
Wat jouw €20 financiert
Even concreet: wie een betaald ChatGPT-abonnement heeft, draagt bij aan de groei en het marktaandeel van OpenAI. Dat bedrijf gebruikt die inkomsten om:
Lobbywerk te financieren tegen democratische AI-regelgeving
Militaire contracten aan te gaan voor gevechtstoepassingen
Politieke donaties te doen aan een presidentscampagne die immigratiediensten bewapent met AI-tools
Dat is niet hetzelfde als zeggen dat ChatGPT morgen een wapen afvuurt. Maar het is wel degelijk een keuze over wiens ecosysteem je in stand houdt.
Alternatieven bestaan
Er zijn goede alternatieven. Claude van Anthropic - het bedrijf dat wél weigerde zijn AI in te zetten voor massasurveillance en autonome wapens - heeft inmiddels ChatGPT in de Apple App Store ingehaald na de controverse. Gemini van Google is een andere optie. Voor wie écht soevereiniteit wil, zijn er Europese initiatieven zoals Mistral uit Parijs.
AI-expert Job van den Berg nuanceert terecht: volledig stoppen met AI-gebruik maakt Europa economisch afhankelijker, niet minder. De oproep is dan ook niet om te stoppen met AI, maar om bewuster te kiezen welke AI je steunt.
"Maar dan ben ik alles kwijt"
Een begrijpelijke drempel om over te stappen is dat je in ChatGPT jarenlang werk hebt opgebouwd: chats, aangepaste instructies, GPT's die je zelf hebt ingericht. Overstappen voelt dan als opnieuw beginnen. Dat is een reëel bezwaar, en we willen het niet wegwuiven.
Maar er is een oplossing. Hoe je je ChatGPT-geschiedenis meeneemt naar een ander model, en hoe je die overstap zo soepel mogelijk maakt - dat leggen we uit in een volgende blog.
Afsluiting: een morele keuze
Rutger Bregman heeft gelijk dat dit een moment is waarop consumentengedrag ertoe doet. OpenAI is zichtbaar, populair en financieel afhankelijk van abonnementsinkomsten. De website quitgpt.org telt inmiddels meer dan een miljoen mensen die hebben aangegeven te stoppen.
Je abonnement opzeggen verandert de wereld niet in één dag. Maar het stuurt een signaal: dat AI-bedrijven die hun ethische principes verkopen aan de hoogste bieder, dat niet ongemerkt kunnen doen. Elke €20 is een stem. De vraag is alleen: waar breng jij hem uit?