Wat je leert als je een AI-assistent bouwt

De meeste mensen die met ChatGPT of Claude werken, doen dat via losse gesprekken. Je stelt een vraag, krijgt een antwoord, en begint de volgende keer weer opnieuw. Dat werkt, tot op zekere hoogte. Maar het is ook de reden waarom veel professionals afhaken: de output is te wisselend, te onvoorspelbaar, en kost te veel tijd om bruikbaar te maken.

Er is een volgende stap, en die stap is dichter bij dan de meeste mensen denken. Je kunt een AI-assistent bouwen: een versie van ChatGPT of Claude die je van tevoren instrueert en die die instructies onthoudt. Je beschrijft wie hij is, wat hij doet, hoe hij werkt en wat hij niet mag. Dat hoeft niet technisch te zijn. Je schrijft het in gewoon Nederlands, als een instructie voor een nieuwe collega. Vanaf dat moment volgt de AI je aanwijzingen bij elk gesprek, zonder dat je ze opnieuw hoeft te geven. In ChatGPT heet dit een Custom GPT, in Claude heet het een Project. De werking is vergelijkbaar, de aanpak verschilt. Daarover meer in ons artikel ChatGPT of Claude? Vijf dingen die het verschil maken.

Het functieprofiel

Het inzicht dat het meeste oplevert als je hiermee begint: een AI-assistent ontwerpen is eigenlijk hetzelfde als een functieprofiel schrijven voor een nieuwe collega.

Je beschrijft wie hij is. Wat zijn taak is. In welke context hij werkt. Welke stappen hij volgt. Wat hij oplevert. En wat hij vooral niet doet.

Dat laatste is minstens zo belangrijk als de rest. Want een AI zonder expliciete grenzen gaat gewoon zijn eigen gang. Hij beantwoordt vragen buiten zijn expertise. Hij verzint bronnen als hij ze niet heeft. Hij wisselt van format omdat niemand heeft gezegd hoe het eruit moet zien. Niet uit onwil, maar omdat er geen afspraken zijn. In ons artikel over hallucinaties beperken gaan we dieper in op dat specifieke risico.

Twaalf bouwstenen

Voor de cursus Bouw je eigen AI-assistent hebben we een raamwerk ontwikkeld met twaalf bouwstenen. Het begint bij de kern: rol, doel en context. Wie is de assistent, wat doet hij, en wat moet hij weten om dat goed te doen?

Dan de sturing: werkwijze, scope en beperkingen. Welke stappen volgt hij bij elk verzoek? Waar bemoeit hij zich mee en waar niet? Wat mag hij expliciet niet doen? Dit zijn de onderdelen die het verschil maken tussen wisselende output en voorspelbare output. Een assistent zonder werkwijze begint meteen met antwoorden. Een assistent met werkwijze controleert eerst of hij de vraag begrijpt, of er informatie ontbreekt, en wat de juiste aanpak is. Pas dan gaat hij aan de slag.

Vervolgens de output: in welk format levert hij zijn werk op, en welke taken voert hij precies uit? Zonder een vaste outputstructuur krijg je elke keer een ander resultaat. De ene keer een lap tekst, de volgende keer bullets, de keer daarna een tabel. Consistentie ontstaat pas als je het afdwingt.

En ten slotte de afstemming: voor wie is de output bedoeld, en in welke toon communiceert de assistent? Dezelfde inhoud kan volledig anders overkomen afhankelijk van doelgroep en stijl. Een uitleg voor een directeur is anders dan een uitleg voor een stagiair. Door de doelgroep expliciet te benoemen, stemt de AI automatisch taalgebruik en detailniveau af.

Het verschil in de praktijk

Om te laten zien wat dit oplevert, gebruiken we in de cursus twee versies van dezelfde assistent: een Voorwaarden Vergelijker die algemene voorwaarden van een klant vergelijkt met je eigen AV.

Versie een heeft drie regels instructie. "Je bent een juridisch adviseur. Analyseer de voorwaarden. Schrijf professioneel." Het resultaat is een generiek verhaal zonder vergelijking, zonder structuur, en met af en toe een verzonnen wetsartikel. De toon wisselt per gesprek. Het resultaat vereist altijd handmatige controle en herschrijven.

Versie twee is opgebouwd uit de twaalf bouwstenen. Met een duidelijke rol: "Voorwaarden Vergelijker, gespecialiseerde juridische AI-assistent, werkend vanuit het perspectief van de eigen organisatie." Met een werkwijze die begint bij het controleren of beide documenten aanwezig zijn, gevolgd door het identificeren van de belangrijkste contractuele thema's, het vergelijken per thema, en het signaleren van conflicten. Met een vaste outputstructuur: samenvatting, analyse per thema, tabeloverzicht, conclusie. Met de expliciete beperking dat er geen bronnen verzonnen mogen worden.

Het resultaat: een gestructureerde vergelijking per thema, met citaten uit beide documenten, een risicoanalyse en concrete redlines. Consistent. Controleerbaar. Direct bruikbaar voor het team.

Hetzelfde model. Dezelfde vraag. Het verschil zit volledig in het ontwerp.

Vijf principes

De rode draad door al die bouwstenen is een set van vijf principes. Baken af: zonder scope beantwoordt een AI alles, ook vragen waar hij niet voor bedoeld is. Laat de input de waarheid zijn: de AI mag alleen uitgaan van wat je aanlevert, niet van wat hij denkt te weten. Maak onzekerheid zichtbaar: als informatie ontbreekt, zegt de assistent dat in plaats van het gat stilletjes te vullen. Niets verzinnen: geen bronnen, geen feiten, geen ECLI-nummers. Wie hier meer over wil weten: in ons artikel over hallucinaties beperken staan concrete prompts die dit afdwingen. En alles controleerbaar: elke conclusie herleidbaar naar een bron.

Geen van deze principes is technisch ingewikkeld. Maar ze vereisen wel dat je ze expliciet opschrijft. Want een AI die je niet vertelt hoe het moet, doet het op zijn eigen manier.

Zelf aan de slag

Het raamwerk is geen raketwetenschap. Het is een gestructureerde manier om na te denken over wat je van een AI-assistent verwacht, en dat vervolgens op te schrijven. Iedereen die regelmatig met AI werkt kan hiermee betere resultaten halen. Of je nu advocaat bent, beleidsmedewerker bij een gemeente, of werkt op een complianceafdeling.

De Master Prompt Gids met alle twaalf bouwstenen, invulbare templates en zes uitgewerkte voorbeelden is beschikbaar via The Innovative Lawyer. We publiceren de komende weken ook wekelijks een AI-assistent bouwsteen die je direct kunt overnemen in je eigen instructieset.

Wil je de gids ontvangen of bespreken hoe dit er voor jouw organisatie uit kan zien? Neem contact op.