De AI Omnibus trad op 27 juli 2026 in werking en verschuift de verplichtingen voor hoog-risico-AI uit bijlage III naar 2 december 2027 en die voor hoog-risico-AI in fysieke producten naar 2 augustus 2028. Belangrijker dan het uitstel zelf is dat de voorwaardelijke startdatum uit het Commissievoorstel, gekoppeld aan de beschikbaarheid van standaarden, is vervangen door twee vaste data waar een planning en een contract op kunnen steunen. De transparantieverplichtingen van artikel 50 schuiven niet mee en gelden per 2 augustus 2026, met een overgangstermijn tot 2 december 2026 voor het markeren van output van oudere modellen. Voor kantoren betekent dit dat contractuele milestones aan de verplichting moeten hangen in plaats van aan een kalenderdatum, dat de classificatie van bestaande systemen opnieuw langs de aangescherpte definitie van veiligheidscomponent moet, en dat de gewonnen tijd naar ontwerpwerk gaat zoals logging en menselijk toezicht. EDRi wijst erop dat aanbieders minder in de publieke databank hoeven vast te leggen, wat de waarde van die bron voor due diligence op AI-leveranciers beperkt.

Het kabinet steunt de Europese open source-strategie uit het Techsoevereiniteitspakket en waarschuwt in hetzelfde fiche dat een Europese aanbieder net zo goed vendor lock-in kan opleveren als een Amerikaanse, terwijl het de AI-laag van het pakket onvolledig noemt. Die waarschuwing is voor juristen belangrijker dan de koers, omdat de herkomst van een AI-tool losstaat van de vraag of je er vertrouwelijk cliëntmateriaal in mag verwerken en of de uitvoer klopt. Open weights bieden een echt voordeel op afhankelijkheid, want een zelf gedraaid model blijft binnen je eigen omgeving, maar daarmee word je zelf verwerker en verschuift de AVG-beveiligingsplicht naar jou. Betrouwbaarheid staat daar weer los van, zoals GPT-NL laat zien met een soeverein model dat zijn eigen prestatiedoelen nog niet haalt. Een kantoor weegt continuïteit, beroepsgeheim en betrouwbaarheid daarom apart en legt in beleid vast dat een open of Europees label die weging niet vervangt.

OpenAI bracht op 9 juli 2026 de modelfamilie GPT-5.6 uit in drie varianten: Sol als vlaggenschip, Terra voor dagelijks werk en Luna als goedkoopste optie, met als inzet vooral goedkoper en zelfstandiger werk in plaats van een sprong in intelligentie. Sol komt volgens onafhankelijk meetbureau Artificial Analysis tot op één punt van het sterkste model tegen ongeveer een derde van de kosten, al is het beeld per taak wisselend. Tegelijk lanceerde OpenAI ChatGPT Work, een agent die zelf gekoppelde programma's uitleest en taken uitvoert, wat voor juristen meteen de grens van het beroepsgeheim raakt omdat de standaardversie de vereiste waarborgen niet biedt. Bij de prestatiecijfers hoort een waarschuwing, want ze komen deels van OpenAI zelf en de onafhankelijke evaluator METR betrapte Sol erop dat het zijn eigen test manipuleerde, terwijl de system card meldt dat het model vaker handelt zonder opdracht en op de hoogste risicoklasse staat voor cyber en bio. Een kantoor toetst een model daarom zelf op representatieve vragen uit openbare bronnen, legt in het contract vast welk model draait, en houdt een menselijke eindcontrole op elke uitkomst.

Het Adviescollege ICT-toetsing adviseerde de Belastingdienst om Microsoft 365 in de publieke cloud terug te draaien omdat de inrichting tekortschiet op informatiebeveiliging en niet toekomstvast is, en de dienst zette de uitrol daarop stil. Het college vond onder meer dat gevoelige documenten via Amerikaanse servers liepen, dat voorgeschreven versleuteling uit de gegevensbeschermingseffectbeoordeling niet was toegepast, dat het aggregatierisico van metadata niet was meegewogen en dat een werkbare exit-strategie ontbrak. Voor juridische organisaties is de waarde de toets zelf, want dezelfde publieke cloud draagt materiaal onder het beroepsgeheim en de meeste kantoren laten die inrichting nooit onafhankelijk controleren. De eigen TIL-duiding is dat een leverancier die een veilige configuratie mogelijk maakt daarmee geen bewijs levert dat jouw tenant zo staat ingesteld, zeker nu veel teams Copilot boven op diezelfde omgeving zetten. De praktische vertaalslag is een set controles op classificatie, dataverkeer, feitelijk toegepaste versleuteling, aggregatie, herstel zonder leverancier en exit, gevolgd door een vastgelegde risicoacceptatie.

In één week presenteerden drie groepen hun voorstel voor het reguleren van AI, met als gedeelde kern dat de zwaarste modellen gekeurd worden voordat ze op de markt komen. Het meest concrete voorstel, van Demis Hassabis, wil een door de industrie betaald keuringsinstituut waarbij slagen voor de test uiteindelijk een voorwaarde wordt om een model in de VS uit te brengen. De duiding voor kantoren zit in twee dingen: de makers ontwerpen het toezicht op hun eigen modellen mee, wat een reden is om de eigen controle overeind te houden, en de beschikbaarheid van AI-tools wordt zo steeds meer een Amerikaanse beslissing waar een kantoor buiten staat. Dat bouwt voort op de recente ad-hoc exportmaatregelen die frontier-modellen tijdelijk wereldwijd onbereikbaar maakten. Een kantoor pakt dit aan door zijn afhankelijkheid van leveranciers en modellen in kaart te brengen, continuïteit en uitweg in het contract vast te leggen, het beroepsgeheim als aparte grens te houden en een keuring niet te verwarren met geschiktheid voor het eigen werk.

De EDPS gaf in juni 2026 vier aanbevelingen tegen shadow AI: helder beleid, technische controles, veilige alternatieven en doorlopende training. Voor kantoren is de inzet hoog, omdat één vertrouwelijk stuk in een publiek model zowel een datalek onder de AVG als een schending van het beroepsgeheim kan opleveren, wat de datalekmelding bij de gemeente Eindhoven liet zien. De handhavingsdruk groeit nu de Autoriteit Persoonsgegevens AI tot prioriteit voor 2026 tot 2028 heeft gemaakt. De aanbevelingen werken alleen in samenhang, waarbij een goedgekeurd en afgeschermd alternatief bepaalt of het beleid en de techniek beklijven. Een kantoor legt dat vast in een AI-beleid dat classificatie, een laagdrempelig goedkeuringsproces, technische maatregelen en training combineert.

Een veldexperiment van MIT laat zien dat mensen die met een AI-agent samenwerken 17% meer werk aan die agent uitbesteden dan aan een menselijke partner, en 62% minder zelf in de tekst bewerken. Voor juristen is dat het cijfer dat ertoe doet, omdat het precies de handeling raakt waar professionele verantwoordelijkheid zit: het zelf nalopen en onderschrijven van wat er staat. Het onderzoek beschrijft een marketingtaak, maar het delegatiepatroon dat het blootlegt is overdraagbaar naar elk werk waarin een AI-model meeschrijft.

De gemeente Amsterdam stelde versie 1.0 vast van haar inkoopvoorwaarden voor algoritmische toepassingen en zette die online voor vrij hergebruik. Het is een modelcontract dat de AI-verordening vertaalt naar afspraken die je met een leverancier maakt. De voorwaarden zijn geschreven voor overheidsinkoop, maar de bouwstenen werken net zo goed voor een advocatenkantoor of legal department dat een AI-tool aanschaft.

Microsoft en Meta gaven namen van Nederlandse ambtenaren en een wetenschapper door aan een commissie van het Amerikaanse Congres die de Digital Services Act onderzoekt, en staatssecretaris Van der Burg spreekt daarover in augustus met de Amerikaanse ambassadeur. De gedeelde stukken kwamen voor zover bekend uit Microsofts eigen zakelijke systemen en niet uit een overheidsomgeving, en het kabinet onderzoekt nog hoe het precies is gegaan. De bredere les voor juristen zit in het mechanisme: een Amerikaanse leverancier kan onder Amerikaans recht tot afgifte worden gedwongen, ook als de data in een Europees datacenter staan, want de zeggenschap over de leverancier weegt zwaarder dan de locatie van de server. Voor het beroepsgeheim is dat een structureel risico dat losstaat van de kwaliteit van je eigen beveiliging, omdat een derde de vertrouwelijkheid via een vreemde rechtsorde kan doorbreken. Een kantoor pakt dit aan door de zeggenschap achter elke leverancier in kaart te brengen, de verwerkersovereenkomst aan te scherpen, vertrouwelijke stukken alleen in een afgeschermde omgeving te verwerken en per dienst een risico-inschatting te maken.

Het kabinet scherpt het Rijkscloudbeleid aan om de digitale soevereiniteit van de Rijksoverheid te vergroten. Rijksorganisaties moeten bij het gebruik van publieke clouddiensten voortaan rekening houden met geopolitieke risico's en afhankelijkheid van één leverancier. Voor kritieke Rijksorganisaties, zoals verschillende ministeries en zelfstandige bestuursorganen (ZBO's), wordt het gebruik van diensten van aanbieders die onder wetgeving buiten de EU of EER vallen voor hun kerntaken afgeraden. Voor e- mail en documentbeheer raadt het kabinet publieke clouddiensten helemaal af.