Slimme deurbellen bouwen een AI-surveillance-infrastructuur waar het privacyrecht nauwelijks grip op heeft
De slimme deurbel hangt inmiddels bij een op de zes Nederlandse huishoudens, ruim 1,6 miljoen apparaten die vastleggen wie er aanbelt en voorbijloopt. In een nieuw essay in het Tijdschrift over Cultuur & Criminaliteit laat criminoloog Marc Schuilenburg zien dat die deurbel geen onschuldig stukje gemak is. De AI-functies erachter, van gezichtsherkenning tot het geautomatiseerd doorzoeken van cameranetwerken in de buurt, bouwen een surveillancestructuur die juridisch op meerdere fronten schuurt met de AVG en de AI Act.
De Ring-deurbel als AI-systeem
Amazon Ring biedt sinds enkele jaren de functie Familiar Faces aan: de deurbel scant gezichten van personen die in beeld komen en matcht die met een lijst van eerder gelabelde gezichten. Dat is biometrische identificatie. Daarnaast lanceerde Ring begin 2026 Search Party, een functie die deurbelcamera's in de buurt automatisch activeert om bij te dragen aan een zoekactie. Ring benadrukte dat de functie bedoeld is voor vermiste huisdieren en geen menselijke biometrie kan verwerken. De backlash na de Super Bowl-reclame van februari 2026 maakte duidelijk dat het publiek die afbakening niet vertrouwde.
Juridisch is die scepsis terecht. Familiar Faces verwerkt biometrische gegevens in de zin van de AVG en valt onder de definities van biometrische categorisering in de AI Act. Artikel 5 van de AI-verordening verbiedt het samenstellen van gezichtsdatabases door het ongericht scrapen van beelden. Dat verbod richt zich op aanbieders en is sinds 2 februari 2025 afdwingbaar. Biometrische identificatiesystemen zijn onder Bijlage III als hoog-risico geclassificeerd, met documentatie-, logging- en toezichtverplichtingen voor wie ze inzet. De vraag of Familiar Faces een hoog-risico AI-systeem is, verdient een serieuzer antwoord dan Ring tot nu toe geeft.
Cameraklachten verdubbelen, handhaving blijft beperkt
De Autoriteit Persoonsgegevens ontving in 2025 ruim 550 klachten over deurbelcamera's en beveiligingscamera's van particulieren, tegenover 370 in 2024. Het totale aantal privacyklachten steeg naar ruim 13.500, een stijging van 75 procent. De AP hanteert de lijn dat je alleen je eigen terrein mag filmen. Richt de camera mede op de openbare weg, dan geldt de AVG en valt het niet meer onder de huishoudelijke uitzondering, conform het Ryneš-arrest van het Hof van Justitie uit 2014.
In de praktijk filmen de meeste slimme deurbellen een stuk stoep of straat mee. De AP gedoogt een klein randje, maar structureel de openbare weg vastleggen mag niet. Het probleem is dat de handhaving op individuele huishoudens vrijwel uitblijft. De AP concentreert haar beperkte capaciteit op grotere overtreders, en stuurt in de meeste gevallen een waarschuwingsbrief. Ondertussen groeit het cameranetwerk door.
Van deurbel naar opsporingsinfrastructuur
Schuilenburg beschrijft een patroon dat de juridische beoordeling verandert. Ring kondigde in oktober 2025 een partnerschap aan met Flock Safety, een bedrijf dat AI-camerasystemen en kentekenplaatlezers levert aan ruim 5.000 Amerikaanse politiekorpsen. De integratie zou het mogelijk maken dat politie via het Flock-platform deurbelbeelden opvraagt bij Ring-gebruikers. Flock's cameranetwerk was al toegankelijk voor federale diensten, waaronder de immigratiedienst ICE, via samenwerkingen met lokale korpsen.
Na de Super Bowl-reclame in februari 2026 en de publieke verontwaardiging die daarop volgde, annuleerde Amazon het partnerschap met Flock. De samenwerking met Axon, een ander bedrijf dat opsporingstechnologie levert, blijft overeind. Ring-gebruikers die via Community Requests beelden delen met politie, delen via Axon ook hun huisadres en e-mailadres.
Vanuit de AVG is deze dataflow relevant voor elk advies dat een organisatie geeft over het gebruik van slimme camera's. Beelden die een gebruiker vrijwillig deelt met een lokaal politiekorps, kunnen via ketenpartners terechtkomen bij diensten in derde landen. Dat is geen theoretisch risico. Het vergt een beoordeling onder hoofdstuk V AVG zodra er persoonsgegevens buiten de EER worden verwerkt.
Wat dit voor organisaties concreet maakt
De slimme deurbel is geen niche-consumentenproduct meer. Steeds meer organisaties plaatsen ze bij kantoorgebouwen, bedrijfspanden of wooncomplexen die zij beheren. Zodra een organisatie de verantwoordelijke is voor de cameragegevens, gelden de volle AVG-verplichtingen: grondslag, informatieplicht, DPIA bij stelselmatig monitoren van openbare ruimte, en bewaartermijnen.
Daarnaast verdient het aandacht dat de AI-functies van deze apparaten mee-evolueren zonder dat de gebruiker daarom vraagt. Een firmware-update kan gezichtsherkenning activeren, een nieuwe app-versie kan beelden delen met partijen waar de gebruiker bij aankoop geen weet van had. Dat maakt het tot een leveranciersrisico: de juridische status van het apparaat verandert doordat de fabrikant de software wijzigt.
Voor organisaties die adviseren over privacy of technologie is de les dat de slimme deurbel inmiddels een AI-systeem is met consequenties onder de AI Act, de AVG en mogelijk het strafrecht. Een advies beperken tot de vraag of de camera de openbare weg filmt, mist het grotere plaatje.