Legal Prompt van de Week: ECLI-validatie en verzonnen jurisprudentie voorkomen

Elke week delen we op onze website de Legal Prompt van de Week om juristen te inspireren bij het gebruik van taalmodellen in hun dagelijkse werk. Of je nu op zoek bent naar een nieuwe invalshoek, een efficiëntere manier om informatie te analyseren of een innovatieve aanpak voor juridische vraagstukken, onze prompts helpen je slimmer gebruik te maken van taalmodellen en AI.

Deze week: wanneer jurisprudentie overtuigend klinkt, maar niet bestaat

Deze week richten we ons op een risico dat inmiddels berucht is geworden: verzonnen uitspraken en onechte ECLI-nummers. Taalmodellen kennen de vorm en stijl van rechtspraak uitstekend. Juist daardoor kunnen zij verwijzingen genereren die er juridisch volstrekt geloofwaardig uitzien, maar feitelijk niet bestaan. In deze editie introduceren we de ECLI-Validatie-Prompt.

Waarom deze prompt?

ECLI-nummers volgen een vast format. Voor een taalmodel is het daardoor eenvoudig om een “plausibel” ECLI te construeren. Hetzelfde geldt voor citaten uit uitspraken: zinnen die perfect passen bij de toon van de rechtspraak, maar nooit letterlijk zijn gebruikt.

Zonder expliciete instructie maakt het model geen onderscheid tussen:

• herhalen van aangeleverde jurisprudentie, en

• genereren van nieuwe, aannemelijke verwijzingen.

Voor juristen is dat een fundamenteel probleem: niet-bestaande rechtspraak is geen nuancefout, maar een inhoudelijke misslag.

Wat gaat er zonder deze prompt vaak mis?

Zonder duidelijke begrenzing:

• genereert het model ECLI-nummers die logisch ogen, maar niet bestaan;

• vult het ontbrekende jurisprudentie aan “zoals het meestal is”;

• presenteert het verzonnen verwijzingen met grote stelligheid;

• wordt verificatie pas achteraf mogelijk — als iemand het ziet.

Het gevaar schuilt in de vormelijke correctheid van de fout.

De Legal Prompt van de Week – ECLI-Validatie-Prompt (aangescherpt)

Gebruik uitsluitend jurisprudentie en ECLI-verwijzingen die expliciet in de aangeleverde tekst zijn opgenomen.

Instructies:
1. Genereer geen nieuwe ECLI-nummers.
2. Voeg geen jurisprudentie toe die niet letterlijk in de bron staat.
3. Citeer geen uitspraken of overwegingen die niet expliciet zijn aangeleverd.
4. Indien een juridische analyse zonder aanvullende rechtspraak onvolledig blijft: meld dit expliciet.

Controleer bij elke verwijzing:
– of deze voorkomt in de tekst;
– of de context klopt met het gebruik in de analyse.

Verboden:
– “plausibele” ECLI’s;
– vergelijkbare of analoge rechtspraak toevoegen;
– parafraseren van niet-aangeleverde uitspraken.

Wanneer gebruik je deze prompt?

✔ Bij samenvattingen van rechtspraak
✔ Bij juridische blogs en publicaties
✔ Bij interne memo’s en adviezen met bronverwijzingen
✖ Niet geschikt voor open juridisch onderzoek of deep research

Waarom deze prompt werkt

Deze prompt dwingt het model om jurisprudentie niet te verzinnen, maar te verifiëren. Alles wat niet expliciet is aangeleverd, wordt uitgesloten. Daarmee verschuift AI van “meedenkende collega” naar strikt brongebonden assistent, precies wat nodig is om dit type hallucinatie te voorkomen.

Benieuwd hoe je AI-tools zoals ChatGPT slim kunt inzetten in je dagelijkse werk?

Schrijf je in voor onze Cursus Legal Prompting. Leer hoe je effectieve prompts schrijft en het meeste uit AI haalt.

Onze praktijkgerichte aanpak en up-to-date kennis zorgen ervoor dat je klaar bent voor een efficiëntere en toekomstbestendige manier van werken.