Legal Prompt van de Week: Alternatief Scenario-Prompt

Elke week delen we op onze website de Legal Prompt van de Week om juristen te inspireren bij het gebruik van taalmodellen in hun dagelijkse werk. Of je nu op zoek bent naar een nieuwe invalshoek, een efficiëntere manier om informatie te analyseren of een innovatieve aanpak voor juridische vraagstukken, onze prompts helpen je slimmer gebruik te maken van taalmodellen en AI.

Deze week: doorbreek juridische tunnelvisie

Deze week draait het niet om techniek of betrouwbaarheid, maar om juridisch denken. In veel zaken – strafrechtelijk, civiel of bestuursrechtelijk – ligt tunnelvisie op de loer. Zodra een bepaald feitencomplex of juridische lezing dominant wordt, verdwijnen alternatieve scenario’s naar de achtergrond. In deze editie introduceren we de Alternatief Scenario-Prompt: een prompt die taalmodellen inzet om juist die andere, juridisch plausibele lezingen expliciet te maken.

Waarom deze prompt?

Taalmodellen zijn sterk in het herkennen van dominante patronen. Dat betekent dat zij vaak automatisch aansluiten bij de meest voor de hand liggende juridische lezing. Dat is efficiënt, maar niet altijd wenselijk. Juist in de juridische praktijk is het essentieel om te blijven toetsen of:

• hetzelfde feitencomplex ook anders kan worden geduid;

• een andere juridische kwalificatie verdedigbaar is;

• bepaalde aannames onbewust als vaststaand worden behandeld.

Deze prompt dwingt het model om niet één antwoord te geven, maar meerdere juridisch plausibele scenario’s naast elkaar te zetten.

Wat gaat er zonder deze prompt vaak mis?

Zonder expliciete instructie:

• presenteert het model één “logische” lezing als vanzelfsprekend;

• verdwijnen alternatieve feiteninterpretaties uit beeld;

• wordt juridische twijfel vervangen door schijnzekerheid;

• sluit de analyse te vroeg af.

Het probleem is niet dat het antwoord fout is, maar dat het te exclusief is.

De Legal Prompt van de Week

Je bent een ervaren jurist met expertise in juridische analyse en bewijswaardering.

Analyseer de onderstaande tekst/casus en identificeer minimaal drie juridisch plausibele alternatieve scenario’s.

Per scenario:
1. Beschrijf het scenario kort en neutraal.
2. Benoem welke feiten dit scenario dragen.
3. Geef aan welke juridische kwalificatie daarbij past.
4. Vermeld welke feiten of bewijsvragen onzeker of betwist blijven.

Instructies:
– Baseer je uitsluitend op informatie die uit de tekst kan volgen.
– Doe geen aannames.
– Kies geen voorkeur.
– Beoordeel niet welk scenario ‘het beste’ is.

Het doel is expliciteren, niet beslissen.

Wanneer gebruik je deze prompt?

✔ Bij zaakvoorbereiding en dossieranalyse
✔ Bij strategische afwegingen (verweer, vordering, beroep)
✔ Bij interne discussies of second opinions
✖ Niet geschikt voor eindconclusies of beslisdocumenten

Waarom deze prompt werkt

Deze prompt zet AI in als juridisch denkinstrument, niet als adviseur. Door meerdere scenario’s naast elkaar te laten bestaan, blijft de analyse open en controleerbaar. Dat versterkt juridische scherpte, voorkomt voortijdige conclusies en helpt om processtrategisch beter onderbouwde keuzes te maken.

Benieuwd hoe je AI-tools zoals ChatGPT slim kunt inzetten in je dagelijkse werk?

Schrijf je in voor onze Cursus Legal Prompting. Leer hoe je effectieve prompts schrijft en het meeste uit AI haalt.

Onze praktijkgerichte aanpak en up-to-date kennis zorgen ervoor dat je klaar bent voor een efficiëntere en toekomstbestendige manier van werken.