Speciale editie EJPS over AI en digitalisering in het politiewerk
Naar aanleiding van het congres “AI Experiences & Public Safety” aan de Erasmus School of Law is recent een Special Issue verschenen van het European Journal of Policing Studies (EJPS). Deze thematische editie richt zich op empirisch onderzoek naar het gebruik van artificiële intelligentie en digitale tools door politie en gemeenten in Nederland en België. Centraal staat niet zozeer de technologie zelf, maar de geleefde praktijk van professionals die met deze systemen werken.
De Special Issue bundelt zes empirische onderzoeken, aangevuld met artistieke bijdragen die reflecteren op digitalisering, toezicht en bestuurlijke besluitvorming. Daarmee biedt het nummer een breed perspectief op de impact van data-gedreven technologieën op politiewerk, beleid en samenleving.
Inhoud
Redactioneel: Lived Experiences in Digitalized Policing and AI Surveillance — Marc Schuilenburg, Jan Terpstra
I am Not a Sum / Ik ben geen optelsom — Batya Brown
Mapping Police Officers’ Anticipated Experiences and Attitudes Towards Place-Based Big Data Policing — Naomi T., Thom Snaphaan, Robin Khalfa, Charlotte Vdb, Marlies Sas, Wim Hardyns
Applications of Safety: Interrogating Experiences of “Smart” Police Innovation at the Municipality of Rotterdam — Freek de Haan, Vivien Butot
Algorithmic Accountability and the Use of Real-Time AI Tools: An Ethnography of Police Officers’ Daily Use of AI Violence Detection Tools — Martijn Wessels, Marc Schuilenburg, René van Swaaningen
Imagining Lived Experiences of Digital Surveillance: The Dutch Childcare Benefits Scandal — Nadine Stijns
Discretion and Digital Tools in Community-Oriented Policing: Diverse Styles of Neighbourhood Police Officers in Belgium and the Netherlands — Jasper De Paepe
Protest Policing Through the Lens of Intersectionality: Zooming in on Roadblock Protests by Extinction Rebellion in the Netherlands — Majsa Torbica
Policing Protest, Abstract Police and Negotiated Management — Jan Terpstra, Otto Adang
Van algoritmische tools tot digitale surveillance
De bijdragen in dit nummer laten zien hoe digitale middelen en AI-toepassingen hun weg hebben gevonden in uiteenlopende vormen van politiewerk: van plaatsgebonden big-data-policing en real-time AI-tools voor geweldsdetectie tot digitale surveillance en protest policing. De artikelen zijn gebaseerd op onder meer etnografisch onderzoek, interviews en observaties, en leggen bloot hoe politiefunctionarissen deze technologieën in hun dagelijkse werk ervaren en toepassen.
Een terugkerend thema is de spanning tussen technologische innovatie en professionele discretie. Verschillende bijdragen beschrijven hoe digitale systemen nieuwe handelingsmogelijkheden creëren, maar ook nieuwe vragen oproepen over verantwoordelijkheid, uitlegbaarheid en organisatorische inbedding.
Praktijkervaringen en bestuurlijke context
Enkele artikelen zoomen expliciet in op lokale toepassingen, zoals de inzet van ‘smart’ politie-innovaties op gemeentelijk niveau, waaronder in Rotterdam. Andere bijdragen vergelijken de praktijk in Nederland en België en laten zien hoe buurtagenten verschillend omgaan met digitale tools binnen community-oriented policing.
Daarnaast bevat het nummer onderzoek naar de wijze waarop politiefunctionarissen anticiperen op de gevolgen van place-based big data policing, en hoe zij de impact daarvan op hun professionele rol inschatten. Ook protest policing krijgt aandacht, met een analyse van roadblock-protesten door Extinction Rebellion en de wijze waarop digitale middelen daarin een rol spelen.
Toeslagenaffaire en artistieke reflectie
Opvallend is dat de Special Issue niet beperkt blijft tot empirisch-juridische analyses. Het nummer bevat ook een poëtische bijdrage van Batya Brown (“I Am Not a Sum / Ik ben geen optelsom”) en een visuele en narratieve reflectie van Nadine Stijns op de Nederlandse toeslagenaffaire. Deze bijdragen plaatsen digitalisering en data-gebruik in een bredere maatschappelijke en menselijke context, waarin thema’s als categorisering, uitsluiting en toezicht centraal staan.
Relevantie voor juristen en beleidsmakers
Voor juristen, beleidsmakers en andere professionals die zich bezighouden met AI in de publieke sector biedt deze Special Issue een feitelijk en praktijkgericht overzicht van hoe digitale en algoritmische systemen daadwerkelijk functioneren binnen het politiewerk. De focus op lived experiences maakt inzichtelijk hoe abstracte normen en beleidskaders in de praktijk vorm krijgen.
De editie onderstreept daarmee het belang van empirisch onderzoek bij het beoordelen van de juridische, organisatorische en maatschappelijke implicaties van AI-toepassingen in het domein van publieke veiligheid.