ChatGPT, Claude en Copilot kunnen alle drie uitleggen, schrijven, samenvatten en op het web zoeken. De verschillen die er voor juristen toe doen, zitten in het account waarmee je werkt, in de manier waarop de tool met documenten en bronnen omgaat, in de koppeling met Word en Outlook en in functies als projecten, vaste instructies en geheugen. Die kenmerken veranderen langzaam. Welk model op een bepaald moment het slimst is, verandert juist snel, en daarom is dat in onze ogen een slechte basis voor je keuze.
In stap 4 maakte je een lijst van terugkerende taken. In deze stap vergelijken we de drie meest gebruikte tools per kenmerk, zodat je bij elke taak kunt zien welke tool past. De productinformatie hebben we gecontroleerd in oktober 2026. Functies en namen veranderen geregeld, dus kijk bij twijfel op de pagina's waarnaar we linken.
Waarom je niet kiest op het slimste model
Achter elke tool zitten taalmodellen die de aanbieder regelmatig vervangt. OpenAI bracht sinds augustus meerdere nieuwe modellen uit, met GPT-6 in ChatGPT sinds 7 oktober, Anthropic volgde in september met Claude Opus 5.5 en Sonnet 5.5, en Microsoft maakte in juli een model van OpenAI tot voorkeursmodel in Microsoft 365 Copilot, waarin daarnaast ook modellen van Anthropic beschikbaar zijn. Het verschil tussen de beste modellen is bovendien klein. Het AI Index-rapport van Stanford over 2026 laat zien dat de drie hoogst gewaardeerde aanbieders in een veelgebruikte ranglijst op een paar punten van elkaar liggen.
Een vergelijking op basis van een test van deze maand is daardoor snel achterhaald. De kenmerken hieronder zeggen meer over de vraag of een tool in jouw werk past.
Privacy en accountvormen
Het belangrijkste verschil loopt tussen privé- en zakelijke accounts, zoals je in stap 3 zag, en minder tussen de tools onderling.
Bij ChatGPT kan OpenAI de gesprekken van Free, Plus en Pro gebruiken voor training, tenzij je dat uitzet onder Data controls. Business, Enterprise en Edu worden standaard niet gebruikt voor training en komen met een verwerkersovereenkomst. Bij Claude kies je als privégebruiker zelf of je gesprekken voor training mogen worden gebruikt, en voor Team en Enterprise traint Anthropic volgens zijn zakelijke voorwaarden niet op klantinhoud.
Copilot is anders opgezet. Voor de meeste juristen in een organisatie met Microsoft 365 is de zakelijke variant de standaard: wie inlogt met een werkaccount, krijgt enterprise data protection, met de verwerkersovereenkomst die je organisatie al met Microsoft heeft en zonder training op je invoer. Bij ChatGPT en Claude moet je organisatie een zakelijk account apart afsluiten. Copilot heeft daardoor in veel organisaties een voorsprong: de afspraken zijn er al. Let wel op het account. Met een persoonlijk Microsoft-account gebruik je de consumentenversie, met andere voorwaarden.
Werken met documenten en bestanden
Alle drie kunnen bestanden ontvangen, zoals een pdf van een openbare uitspraak of een wetsvoorstel. ChatGPT accepteert veel gangbare documentformaten, met op Free een limiet van drie uploads per dag. Claude neemt tot twintig bestanden per gesprek en leest bij pdf's tot honderd pagina's ook afbeeldingen en grafieken mee; bij langere pdf's alleen de tekst. In Copilot Chat kun je bestanden uploaden en vragen erover stellen, ook zonder aanvullende licentie.
Het verschil zit in wat er buiten de geüploade bestanden beschikbaar is. Copilot met een volledige Copilot-licentie kan putten uit de mail, agenda, chats en documenten waartoe je in Microsoft 365 al toegang hebt. ChatGPT en Claude kunnen via koppelingen ook bij bestanden in andere omgevingen, zoals apps die je aan ChatGPT verbindt of de Microsoft 365-connector van Claude, maar dat vraagt om inrichting en afspraken binnen je organisatie. Voor eigen stukken geldt in alle gevallen dezelfde voorwaarde: alleen in een zakelijke omgeving met een verwerkersovereenkomst, zonder training op je invoer en binnen het beleid van je organisatie.
Zoeken op het web met bronvermelding
Alle drie zoeken op het web en geven daarbij bronnen. ChatGPT kan op elk abonnement, ook Free, zoeken en toont bronnen die je kunt aanklikken. Claude geeft bij webzoeken bronvermeldingen bij elk antwoord; in Team en Enterprise moet een beheerder de zoekfunctie eerst aanzetten. Copilot Chat zoekt via de zoekmachine Bing en geeft aan waar de informatie vandaan komt. Bij Copilot vallen die zoekopdrachten buiten de EU Data Boundary van Microsoft.
Voor juridisch werk is webzoeken nuttig voor actuele ontwikkelingen, maar het is geen juridische databank. In onze ervaring komen bij webzoeken nieuwsberichten en blogs vaak eerder boven dan de uitspraak zelf. Wil je zoeken in wetgeving en rechtspraak, dan is een juridische connector beter. Die van Moonlit werkt met alle drie de tools.
Integratie in je werkomgeving
Op dit punt heeft Copilot het duidelijkste voordeel, afhankelijk van je licentie. Zonder aanvullende licentie werk je met Copilot Chat, dat ook in Outlook beschikbaar is. Of je Copilot ook in Word, Excel en PowerPoint hebt, hangt af van het label dat Microsoft aan je account geeft. Met de volledige licentie werkt Copilot in Word, Excel, PowerPoint en OneNote en kan het informatie uit verschillende bronnen combineren, zoals een vergadering en de mail die erop volgde.
ChatGPT en Claude zijn inmiddels ook in Word te gebruiken, via een zijpaneel. ChatGPT voor Word is beschikbaar op alle abonnementen, ook Free, en helpt bij het opstellen, samenvatten en herschrijven van tekst in het geopende document. Claude voor Word is er op betaalde abonnementen, nog als bèta, en kan wijzigingen voorstellen als bijgehouden wijzigingen die je per stuk accepteert of afwijst. Voor juristen die met tracked changes werken, is dat een relevant verschil. Een invoegtoepassing van een externe aanbieder valt wel onder de voorwaarden van die aanbieder en niet onder de afspraken die je organisatie met Microsoft heeft. Wij beschreven eerder welke juridische vragen dat oproept bij Claude in Office.
Projecten, vaste instructies en geheugen
Alle drie bieden functies om niet bij elk gesprek opnieuw te beginnen, onder verschillende namen.
Een project is een werkruimte waarin je gesprekken, bestanden en instructies over één onderwerp bij elkaar houdt. ChatGPT heeft Projects, ook op Free met tot vijf bestanden per project. Claude heeft eveneens projecten, met op Free tot vijf projecten. Copilot heeft Notebooks, waarin je onder meer Word-bestanden, pdf's en webpagina's verzamelt. Een project is handig voor een vast onderwerp met openbare bronnen, zoals de AI-verordening of een wetsvoorstel dat je volgt.
Vaste instructies zijn aanwijzingen die voor al je gesprekken gelden, zoals "antwoord in het Nederlands, ga uit van Nederlands recht en noem bij elke bewering de bron". ChatGPT heeft custom instructions, Claude heeft instructies in je instellingen en per project, en Copilot heeft aangepaste instructies in de instellingen. Hoe je zo'n instructie opbouwt, beschreven we in onze blog over wat een systeemprompt is.
Geheugen betekent dat de tool uit eerdere gesprekken onthoudt wat hij nuttig vindt. Dat kan prettig zijn, maar het kan ook betekenen dat informatie uit het ene gesprek opduikt in het andere. ChatGPT kan putten uit eerdere gesprekken en opgeslagen herinneringen, en je kunt dat per project afschermen. Claude houdt per project een apart geheugen bij; in Team en Enterprise moet de organisatie het eerst aanzetten. Copilot onthoudt met Copilot Memory details uit je gesprekken. Alle drie hebben een instelling om het geheugen uit te zetten en een modus voor gesprekken die niet worden onthouden: de tijdelijke chat in ChatGPT, incognitogesprekken in Claude en de tijdelijke chat in Copilot. Kijk deze week waar die instellingen in jouw tool staan.
Voorbeelden per werkveld
Een bedrijfsjurist in een organisatie met Microsoft 365 en een volledige Copilot-licentie gebruikt Copilot voor werk met interne stukken, binnen het beleid, en een privéaccount bij ChatGPT of Claude alleen om te oefenen met openbare bronnen. Een overheidsjurist kijkt eerst welke tool de eigen organisatie heeft goedgekeurd; voor de Rijksoverheid is gebruik onder consumentenvoorwaarden niet toegestaan. Een privacyjurist die een openbare richtlijn van de Europese toezichthouders bestudeert, kan die in elk van de drie tools uploaden en vergelijken welke het helderst samenvat, bijvoorbeeld met deze vraag:
Vat de bijgevoegde richtlijn samen voor een privacyjurist die met de AVG werkt. Noem per hoofdstuk de belangrijkste aanbeveling, met het nummer van de paragraaf waarin die staat, en geef aan welke aanbevelingen nieuw zijn ten opzichte van de AVG zelf.
Een compliance officer die een vast onderwerp volgt, zoals de AI-verordening, zet de openbare teksten in een project of notebook en geeft daar een vaste instructie bij, zodat elke vraag over dat onderwerp vanuit dezelfde bronnen wordt beantwoord. Een advocaat die veel in Word met bijgehouden wijzigingen werkt, kijkt naar de Word-integratie, en houdt voor dossierstukken de aanbevelingen van de NOvA aan.
Hoe wij de drie tools zien
Bij TIL zien we dat de discussie over ChatGPT, Claude en Copilot vaak over de kwaliteit van de antwoorden gaat, terwijl de keuze in de praktijk meestal op iets anders valt. Onze lezing: in een organisatie met Microsoft 365 is Copilot met een werkaccount het logische startpunt voor werkinformatie, omdat de afspraken er al zijn. ChatGPT en Claude zijn sterk voor schrijfwerk en analyse, en worden pas een optie voor werkinformatie als je organisatie er een zakelijk account voor afsluit. Wie de verschillen in schrijfstijl en redenering wil leren kennen, doet dat het best door zelf dezelfde opdracht in twee tools uit te voeren. Daarvoor is de oefening van deze week.
De oefening van deze week
Kies uit je lijst van stap 4 een taak die je met openbaar materiaal kunt uitvoeren. Download een openbaar document dat erbij past, bijvoorbeeld een recente uitspraak van rechtspraak.nl, een wetsvoorstel of een richtsnoer van een toezichthouder. Geef in twee tools dezelfde opdracht, met hetzelfde document als bijlage. Een voorbeeld:
Ik ben jurist. Vat de bijgevoegde uitspraak samen in maximaal 300 woorden voor een collega die het dossier niet kent. Noem de rechtsvraag, het oordeel en de belangrijkste overwegingen, met het nummer van elke rechtsoverweging waarop je je baseert. Sluit af met twee punten waarop de uitspraak gevolgen kan hebben voor de praktijk.
Vergelijk de twee antwoorden op vijf vaste punten: klopt de inhoud, kloppen de genoemde rechtsoverwegingen, is er iets wezenlijks weggelaten, hoe leesbaar is de tekst, en heeft de tool zich aan de lengte en opbouw gehouden. Noteer per punt welke tool beter scoorde. Herhaal de oefening later met een andere taak; de uitkomst kan per taak verschillen.
Volgende week in de reeks
In stap 6 gaat het over prompten. Je krijgt tips waarmee je in elke tool betere antwoorden krijgt, en we laten zien waar ChatGPT, Claude en Copilot een vraag verschillend oppakken.