De overname van Cursor door SpaceX laat zien hoe snel de leverancier achter je AI-tool kan veranderen
SpaceX legde op 16 juni 2026 een definitieve overeenkomst vast om Anysphere, het bedrijf achter de AI-codeertool Cursor, te kopen voor 60 miljard dollar in aandelen, vier dagen na zijn recordbeursgang op de Nasdaq. Bloomberg plaatst de stap in Musks poging om zijn achterstand op het gebied van AI-codeertools in te lopen. De overname laat zien dat de eigenaar en het onderliggende model van een AI-tool kunnen veranderen door een overnamebesluit waar jouw organisatie geen invloed op heeft. Dat maakt de keuze voor een AI-leverancier een contract- en continuïteitsvraag, naast de gebruikelijke afweging van functies en prijs. Wij zien diezelfde les terugkomen bij vrijwel elke juridische AI-tool die op een extern model draait.
Wat SpaceX koopt
SpaceX fuseerde in februari 2026 met Musks AI-bedrijf xAI en zit sindsdien met een AI-tak die op programmeergebied achterloopt op Anthropic en OpenAI, zoals TechCrunch beschrijft. Met Cursor koopt het bedrijf een bewezen product. Fortune tekende eerder op hoe Cursor in iets meer dan een jaar van 100 miljoen naar ruim 2 miljard dollar jaaromzet groeide en inmiddels door ongeveer twee derde van de Fortune 500 wordt gebruikt.
Achter die groei zit een afhankelijkheid die het verhaal scherper maakt. Cursor draaide grotendeels op de Claude-modellen van Anthropic. Op het hoogtepunt liep volgens Business Insider 40 tot 50 procent van Anthropics omzet via Cursor. Toen Anthropic met zijn eigen codeerhulp Claude Code kwam en die Cursor voorbijstreefde, sloeg de verhouding om van klant naar concurrent. Cursor bouwde daarop een eigen model en zocht rekenkracht bij Musk, dat met de Colossus-supercomputer en lease-afspraken met onder meer Anthropic en Google over enorme capaciteit beschikt.
De toezichthouder kijkt mee
De fusie is getekend, maar nog niet rond. Ze moet eerst langs de Amerikaanse en Europese mededingingstoezichthouders, met een verwachte afronding in het derde kwartaal van 2026. Hoe serieus de partijen dat risico inschatten, blijkt uit de overeenkomst zelf. Naast een algemene afkoopsom van 10 miljard dollar spraken ze een aparte afkoopsom van 4 miljard dollar af voor het geval de deal sneuvelt op mededingingsgronden.
Dat een koper zijn eigen advocaten een mededingingsboete laat inprijzen, zegt iets over hoe waarschijnlijk een diepgaand onderzoek is. De zorg laat zich raden: rekenkracht, modellen en nu ook de ontwikkelaarstools komen steeds verder samen onder een handvol partijen, in dit geval een bedrijf dat ook grote overheidscontracten heeft. Voor de mededingingspraktijk is dit het type concentratie waar Brussel en Washington de komende jaren vaker naar zullen kijken.
Het model achter de tool kan wisselen
Voor wie Cursor gebruikt, verandert er voorlopig niets aan de prijs of de toegang. Het punt zit een laag dieper. Cursor stuurt verzoeken door naar externe modellen, waaronder die van Anthropic, en na de overname beslist SpaceX of het die verzoeken naar zijn eigen Grok-model en rekenkracht verlegt. Dat is een van de eerste keuzes die het gecombineerde bedrijf moet maken. Het model dat het werk doet, de verwerkersvoorwaarden en het databeleid kunnen dus veranderen zonder dat de tool van naam wisselt.
Dat raakt juristen breder dan het op het eerste gezicht lijkt. De meeste juridische AI-tools, van Harvey tot Legora tot Copilot, zijn een schil om een onderliggend taalmodel dat de bouwer zelf niet maakt. Wisselt dat model, of de eigenaar ervan, dan verschuift mee wat er met je invoer gebeurt. Wij beschreven eerder hoe een extern model door een exportbevel van de ene op de andere dag kon verdwijnen, en hoe de tien grootste Nederlandse kantoren juist afhankelijkheid van één leverancier proberen te vermijden. De overname van Cursor voegt daar een tweede mechanisme aan toe. Bij Fable 5 verdween de beschikbaarheid; hier verandert de identiteit van je leverancier en het model eronder, buiten je om.
De leverancierskeuze is daarmee ook een governance-vraag. SpaceX' AI-tak kreeg dit jaar kritiek en juridische procedures nadat gebruikers er niet-consensuele deepfakes mee konden maken. Aan welk bedrijf je je tooling verbindt, bepaalt mede welke reputatie- en compliancerisico's je binnenhaalt.
Wat je nu vastlegt over je AI-leveranciers
Voor de praktijk volgt hieruit concreet werk. Breng eerst in kaart welke AI-tools je organisatie gebruikt en welk onderliggend model achter elke tool zit, want dat is de laag die bij een overname of beleidswijziging als eerste schuift. Leg vervolgens in je contract of verwerkersovereenkomst vast wie mag besluiten het onderliggende model te vervangen, welke aankondigingstermijn daarbij hoort, en of de afspraken over databeleid en training op je invoer blijven gelden als de leverancier van eigenaar wisselt. Regel daarnaast een exit: het recht om eruit te stappen en je gegevens mee te nemen wanneer die voorwaarden eenzijdig veranderen. Houd, zoals de grote kantoren doen, een werkend alternatief achter de hand zodat je niet aan één partij vastzit.