Legal AI stapt af van pay-per-seat, en Legora is het eerste grote voorbeeld

Legora kondigde aan zijn zwaarste product Agent Pro voortaan per verbruik af te rekenen in plaats van per gebruiker. De aankondiging staat niet op zichzelf. In de bredere softwaremarkt zakte zuiver per-seat volgens Deloitte's TMT-voorspellingen voor 2026 in twaalf maanden van 21 naar 15 procent van de SaaS-bedrijven. De prijs van legal AI beweegt weg van een vast bedrag per gebruiker naar afrekenen per verbruik, omdat AI-agents kosten maken die niet met het aantal juristen meebewegen.

Bij TIL lezen we dit als een verschuiving die kantoren raakt in hun begroting en in de afspraken met hun leverancier, en die om voorbereiding vraagt.

Waarom de gebruikerslicentie het bij AI-agents begeeft

Een gebruikerslicentie ging ervan uit dat het bedienen van één jurist ongeveer evenveel kost, of die persoon de software nu veel of weinig gebruikt. Een AI-agent breekt die aanname. Hij voert autonoom taken uit die veel meer tokens verbruiken dan een mens in dezelfde tijd, en de kosten van de nieuwste modellen lopen op in plaats van terug. Artificial Lawyer beschrijft hoe die tokenkosten voor juridisch werk een structureel probleem worden, juist doordat agents langer doorlopende taken draaien.

Bloomberg Law wijst erop dat juridisch werk de zwaarste rekenlast in de onderneming vormt en dat vaste gebruikerslicenties de grootverbruikers tot nu toe subsidieerden, een subsidie die snel afneemt. Anthropic begon enkele zakelijke klanten al af te rekenen op hun daadwerkelijke verbruik. Leveranciers kunnen die kosten niet blijven dragen, en de gebruikerslicentie staat als eerste model onder druk.

Legora als eerste grote voorbeeld

Verbruiksgebaseerd afrekenen bestaat in software al langer. Nieuw is dat het de juridische markt bereikt. Legora levert bij het model een dashboard dat het gebruik per organisatie, gebruiker en project toont, rekent elke run toe aan de zaak die hem opriep, en laat beheerders drempels en limieten instellen. De lichtere Legora Agent blijft zonder meerkosten beschikbaar. The Lawyer meldt dat kantoren rekening houden met een hogere AI-kostenbasis door de overstap.

Tegelijk loopt Legora voorop terwijl de markt nog niet is omgeslagen. De meeste legal AI rekent nog per gebruiker af: Harvey, de grootste speler, hanteert seat-licenties met minimumaantallen. In de bredere markt is een hybride model, een vaste basis plus afrekening op verbruik, voorlopig het realistische tussenstation. Eerder beschreven we hoe de tien grootste Nederlandse kantoren hun toolkeuze maken; het prijsmodel is de volgende variabele die in die keuze meeweegt.

Verbruik is nog geen uitkomst

Legora presenteert de overstap als een beweging van licenties naar geleverde uitkomsten. Dat is de welwillende lezing. Je betaalt voor het verbruik. De juistheid van het resultaat zit niet in die prijs. Een uitgavenlimiet stel je in tegen een kostenpost die je niet kunt overzien; tegen een uitkomst die je vertrouwt heb je zo'n grens niet nodig. Critici vatten verbruiksprijzen dan ook samen als usage pricing met een marketingsausje.

De variabele kost belandt onder je vaste prijs

Het verbruiksmodel van de leverancier komt op het moment dat je eigen tarief de andere kant op beweegt. Nederlandse juristen verwachten dat AI het uurtarief terugdringt en dat meer werk tegen een vaste prijs naar de cliënt gaat. Daarmee komt een variabele inkoopkost onder een vaste verkoopprijs te liggen. Wie een agent op verbruik inzet en de zaak voor een vast bedrag aanneemt, draagt zelf het verschil tussen wat het model die maand verbruikt en wat de cliënt betaalt.

Dat maakt van de toolkeuze een afweging per zaaktype. Een agent die een grote set documenten in meerdere rondes analyseert, verbruikt veel; een modeltekst of een onderzoeksvraag op openbare bronnen kost weinig. Voordat je een tool kantoorbreed uitrolt, loont het om je zaaktypen langs die meetlat te leggen en te bepalen waar het verbruik zich terugverdient. De drempels die Legora meelevert begrenzen de rekening, maar dekken een kostenpost af die je vooraf nog niet kent.

Voor werk onder het beroepsgeheim werkt zo'n agent alleen in een afgeschermde omgeving met een verwerkersovereenkomst en zonder training op je invoer, wat Legora stelt te bieden. Je legt daarbij vast wat er per run wordt gelogd, omdat de verbruiksregistratie elke run aan een zaak koppelt. De verantwoordelijkheid voor de uitkomst blijft hoe dan ook bij jou, los van het model waarmee het werk is afgerekend.