Misbruik van procesrecht door het indienen van ondermaatse AI-gegenereerde processtukken

In een kortgedingvonnis van 24 december 2025 heeft de rechtbank Oost-Brabant geoordeeld dat sprake was van misbruik van procesrecht door een eisende partij die in omvangrijke mate gebruik had gemaakt van door AI gegenereerde processtukken. Deze stukken bevatten meerdere juridische onjuistheden en onbegrijpelijke verwijzingen naar wetsartikelen en jurisprudentie. De rechtbank verbindt hieraan de consequentie dat de eisende partij wordt veroordeeld tot vergoeding van de volledige proceskosten van de wederpartij.

Achtergrond van het geschil

De procedure betrof een executiegeschil in kort geding. De eisende partij verzocht schorsing van de tenuitvoerlegging van een eerder gewezen kortgedingvonnis waarin hij was veroordeeld tot medewerking aan de notariële levering van een appartement in het buitenland. Deze veroordeling was gebaseerd op eerdere uitspraken van dezelfde rechtbank, waaronder een onherroepelijk geworden bodemvonnis.

De kantonrechter stelt voorop dat schorsing van de tenuitvoerlegging van een onherroepelijk vonnis slechts mogelijk is indien sprake is van misbruik van bevoegdheid in de zin van artikel 3:13 BW. Dat kan onder meer het geval zijn bij een kennelijke juridische of feitelijke misslag, een noodtoestand aan de zijde van de geëxecuteerde, of andere uitzonderlijke omstandigheden.

Afwijzing van de inhoudelijke vorderingen

De rechtbank wijst de vorderingen tot schorsing van de executie af. Volgens de kantonrechter is geen sprake van een kennelijke juridische of feitelijke misslag in het eerdere vonnis, noch van een noodtoestand die onverwijlde tenuitvoerlegging onaanvaardbaar maakt. Ook de overige door eiser aangevoerde omstandigheden leiden niet tot het oordeel dat de wederpartij misbruik maakt van haar bevoegdheid om tot executie over te gaan.

Van belang is dat de rechtbank benadrukt dat de rechtsverhoudingen tussen partijen reeds uitvoerig zijn beoordeeld in eerdere procedures, waarin definitief is beslist. De eisende partij voert in deze procedure grotendeels dezelfde standpunten aan als in de eerdere zaken, ondanks het feit dat daarover al onherroepelijk is geoordeeld.

Misbruik van procesrecht en volledige proceskostenveroordeling

Hoewel terughoudendheid is geboden bij het aannemen van misbruik van procesrecht, oordeelt de rechtbank dat in deze zaak sprake is van uitzonderlijke omstandigheden die een volledige proceskostenveroordeling rechtvaardigen. Daarbij spelen meerdere factoren een rol.

Ten eerste baseert de eisende partij zijn vorderingen op feitelijke en juridische uitgangspunten waarvan hij wist, althans had moeten weten, dat deze onjuist zijn. De rechtbank wijst erop dat uit eerdere vonnissen niet volgt wat eiser in deze procedure stelt, zodat hij op voorhand had moeten begrijpen dat zijn vorderingen geen kans van slagen hadden.

Ten tweede voert eiser opnieuw een inhoudelijke discussie die reeds in eerdere procedures is beslecht. Daarmee wordt de rechter opnieuw belast met geschilpunten waarover al definitief is geoordeeld.

Ten derde – en in deze uitspraak expliciet benoemd – neemt de rechtbank in aanmerking dat de processtukken van eiser grotendeels met behulp van een AI-instrument zijn opgesteld en dat deze stukken meerdere juridische onjuistheden en onbegrijpelijke verwijzingen bevatten. De kantonrechter noemt onder meer foutieve verwijzingen naar bepalingen uit de Wet op de rechterlijke organisatie en onjuiste aannames over de juridische betekenis van een notariële huurkoopakte.

Relevantie van het gebruik van AI

De rechtbank maakt duidelijk dat niet het gebruik van AI als zodanig doorslaggevend is. Doorslaggevend is dat de door AI geproduceerde stukken niet zorgvuldig zijn nagelezen en niet zijn gecontroleerd op juridische relevantie en juistheid, bijvoorbeeld door een juridisch deskundige. Volgens de rechtbank is aannemelijk dat de wederpartij hierdoor extra tijd en moeite heeft moeten besteden aan het doorgronden en weerleggen van de stellingen van eiser.

Het geheel overziend draagt het zonder meer indienen van ondermaatse, juridisch onjuiste en slecht gecontroleerde AI-gegenereerde processtukken bij aan het oordeel dat sprake is van misbruik van procesrecht. Op die grond wordt eiser veroordeeld tot betaling van de volledige proceskosten van de wederpartij.