Zo maak je van ChatGPT je persoonlijke taalcoach
Wie een nieuwe taal wil leren spreken, loopt meestal vast op de zenuw om een zin hardop te zeggen terwijl je weet dat hij rammelt. Woordjes stampen is te doen. Die zenuw is het echte obstakel. Een gesprekspartner die nooit zucht, nooit ongeduldig wordt en je zonder oordeel verbetert, haalt die weg. Sinds OpenAI op 8 juli GPT-Live uitbracht, is de spraakmodus van ChatGPT goed genoeg om die rol te spelen.
Wat er met de spraakmodus veranderde
Tot voor kort werkte praten met ChatGPT in beurten. Je zei iets, het model wachtte op stilte en antwoordde dan. Een korte denkpauze werd aangezien voor het einde van je zin, waarna het er dwars doorheen begon. Voor iemand die een taal oefent en dus vaak stilvalt om een woord te zoeken, brak dat de flow.
GPT-Live werkt full-duplex: het luistert en praat tegelijk, zoals aan de telefoon. Het model beslist meerdere keren per seconde of het spreekt, luistert, zwijgt of je onderbreekt. Val je even stil om na te denken, dan wacht het. Wil je het midden in een zin corrigeren, dan kan dat. Onderweg laat het af en toe een "mhmm" vallen zodat je weet dat het je volgt.
Voor het oefenen van een taal is dat het verschil. Je kunt hakkelen, opnieuw beginnen en zoeken naar het juiste woord zonder dat het gesprek instort.
GPT-Live rolt wereldwijd uit op iOS, Android en het web. Betaal je voor ChatGPT (Go, Plus of Pro), dan krijg je achter de spraakknop GPT-Live-1; op een gratis account draait de kleinere GPT-Live-1 mini. Je hoeft niets te installeren, alleen je app bij te werken.
Zet het op als een project
Een los spraakgesprek werkt, maar in een project onthoudt ChatGPT je niveau, je doel en je voortgang over gesprekken heen. Dat scheelt telkens opnieuw uitleggen waar je staat.
Werk je ChatGPT-app bij (iOS, Android of chatgpt.com).
Controleer je instellingen. Ga naar Instellingen, dan Stem, en zet het model op Live. Kies daar meteen een stem die je prettig vindt.
Maak een nieuw project aan en geef het een naam, bijvoorbeeld Taalcoach Spaans.
Zet de instructie hieronder in de projectinstructies en vul hem in.
Open een gesprek binnen het project, tik op het spraakicoon en begin te praten.
Instructie voor je taalcoach
Je bent mijn persoonlijke taalcoach voor [taal].
Mijn doel: [bijvoorbeeld: me kunnen redden op reis naar [land] in [maand], van een bestelling in een restaurant tot een praatje met locals].
Mijn niveau nu: [bijvoorbeeld: beginner / ik versta veel maar spreken gaat stroef / ik ken de taal van huis uit maar gebruik hem zelden].
Hoe we werken: we voeren korte gesprekken van vijf tot tien minuten in [taal]. Pas je tempo en woordkeuze aan mijn niveau aan en maak het geleidelijk moeilijker als het goed gaat. Verbeter mijn fouten meteen en vriendelijk, en leg kort uit waarom iets anders moet. Introduceer elk gesprek een paar nieuwe woorden die bij mijn doel passen, en overhoor me daar de volgende keer op.
Prompts die je gewoon kunt uitspreken
Bij spraak hoef je niets te typen. Je zegt de opdracht en het gesprek loopt. Dit zijn er zes om mee te beginnen.
Het dagelijkse gesprek met directe correctie. De basis van je oefening.
Ik wil mijn [taal] oefenen door met je te praten. Luister mee en onderbreek me zodra je een fout hoort of iets dat niet natuurlijk klinkt. Houd de correctie kort en vriendelijk en laat me daarna doorpraten.
Het rollenspel. Voor situaties waar je tegenop ziet.
Speel een [marktkoopman in Athene / ober in Tokio / receptionist in een hotel]. Ik probeer [af te dingen / te bestellen / in te checken] in het [taal]. Blijf in je rol en geef me achteraf feedback op wat beter kan.
De tolk. Voor als je ter plekke bent en het echt moet gebeuren
Vertaal vanaf nu tussen Nederlands en [taal], beide kanten op. Vertaal niet woord voor woord, maar natuurlijk en met behoud van de betekenis.
Luistertraining. Zet iets in je doeltaal op, een video of podcast, en houd je telefoon bij de hand.
Luister mee met wat er speelt en vertaal live wat er wordt gezegd. Pauzeer als ik een vraag stel over een woord of uitdrukking.
De uitspraakcoach.
Zeg een zin in het [taal], eerst op normaal tempo en dan langzaam. Ik zeg hem na. Vertel me wat er aan mijn uitspraak schort en laat me het herhalen tot het klopt.
Woordjes onderweg. Handsfree in een dood moment.
We doen tien minuten woordjes. Overhoor me eerst de woorden van ons vorige gesprek. Leer me daarna vijf nieuwe woorden die ik nodig heb voor [situatie], elk met een voorbeeldzin die ik naspreek.
Instellingen en kanttekeningen
Kies je denkstand bewust. GPT-Live heeft drie niveaus: Instant voor vlotte gesprekken, wat voor taaloefening prima is, en Medium of High als je wilt dat ChatGPT dieper nadenkt, bijvoorbeeld bij een uitleg over grammatica.
Stilte mag. Zoek je naar een woord, dan wacht het model af. Doet het dat toch niet, zeg dan dat het even stil moet zijn tot jij klaar bent.
Begin kort. Vijf minuten per dag levert meer op dan een uur per week, juist omdat de drempel laag is en je er niet voor hoeft te gaan zitten.
Niet elke taal is even sterk. OpenAI heeft het model voor de meestgebruikte talen geoptimaliseerd; in andere talen kan het minder vlot klinken of een accent hebben. Voor de grote reistalen zit je goed.
Een paar functies ontbreken bij de start. Video en schermdelen werken nog niet, dus de luistertraining loopt via geluid en niet via je camera, en in de live-modus kan het model nog niet bij je opgeslagen geheugen.
Sommige gebruikers vinden de "mhmm" en "yeah" waarmee het model meeleeft in het begin te vaak voorbijkomen. Stoort het je, dan kun je vragen om minder tussenwerpsels.
Tot slot je stem als data. Je ingesproken audio wordt standaard niet gebruikt om het model te trainen en dertig dagen bewaard, waarna je het ook zelf kunt wissen. Handig om te weten wat er met je opnames gebeurt voordat je er dagelijks tegen praat.
De apps die talen leren jarenlang probeerden te vangen in streaks en pushberichten, krijgen er een concurrent bij die de echte drempel aanpakt: de durf om hardop te praten. Die durf komt makkelijker op gang tegen iets dat nooit oordeelt.