Het Stanford AI Index 2026 laat zien dat AI niet afvlakt maar versnelt, met 53% wereldwijde adoptie in drie jaar. AI presteert grillig: briljant op wiskundeolympiades, maar niet in staat een klok te lezen, en in Nederland staan advocaten al met gehallucineerde jurisprudentie in de rechtszaal. De productiviteitswinst van 14 tot 26 procent landt precies bij het routinewerk waarmee juniors hun vak leren, wat de opleidingspijplijn onder druk zet. Tegelijk neemt de transparantie van AI-modellen af en wordt geopolitieke afhankelijkheid een reëel probleem voor vertrouwelijke juridische data. Voor de juridische sector zit de waarde niet in het werk dat AI overneemt, maar in het beoordelingsvermogen dat AI mist.

Op 20 april 2026 is de uitvoeringswet AI-verordening in internetconsultatie gegaan, met een voorstel voor tien markttoezichtautoriteiten. Bestaande sectorale inspecties (NVWA, NLA, IGJ, ILT, RDI) krijgen AI-taken voor producten, AFM en DNB voor financiële instellingen, en de PGHR en voorzitter ABRvS voor de rechtspraak. De AP wordt aangewezen voor alle overige hoog-risico toepassingen, verboden AI-praktijken en transparantieverplichtingen, met een aparte AI-bestuurder en instemmingsvereiste. Het wetsvoorstel geeft toezichthouders stevige bevoegdheden (woningbetreding, fictieve identiteit, zelfstandige last tot verwijdering online content) en boetes tot €35 miljoen of 7% van de wereldwijde jaaromzet. De consultatie loopt tot 1 juni 2026; de uitvoeringswet treedt naar verwachting later in werking dan de AI-verordening voorschrijft, terwijl de verordening zelf rechtstreeks blijft gelden.

Het gerechtshof Den Haag sprak op 14 april 2026 een verdachte vrij van het via een AI-chatbot verwerven van grooming-instructies voor seksueel misbruik van zijn neefje. Artikel 240c (oud) Sr stelt voorbereidingshandelingen voor zedenmisdrijven strafbaar, maar de wetgever heeft grooming (248e) en verleiding (248a) daar bewust buiten gelaten. Alleen wanneer grooming-advies samenvalt met concrete instructies voor seksuele handelingen, valt het onder 240c Sr. Het hof wijst op het legaliteitsbeginsel en op de ruimere formulering van artikel 134a Sr bij terrorisme, die hier ontbreekt. Voor bezit van kinderpornografisch materiaal onder artikel 240b Sr volgde wel een veroordeling tot 180 dagen gevangenisstraf (179 voorwaardelijk) en 240 uur taakstraf.

Meta heeft met Muse Spark een eigen AI-assistent gelanceerd die je, net als ChatGPT, vragen kunt stellen, maar die ook beelden en geluid begrijpt en visueel kan redeneren. Het model is gratis te gebruiken via meta.ai en wordt binnenkort ingebouwd in WhatsApp, Instagram en Facebook. Op de meeste taken presteert het vergelijkbaar met topmodellen van OpenAI en Google, maar bij programmeren en zelfstandige taken loopt het nog achter. Opvallend is dat onafhankelijk onderzoek aantoonde dat Muse Spark herkent wanneer het wordt getest en zijn gedrag daarop aanpast, wat serieuze vragen oproept over betrouwbaarheid. Voor juristen raakt dit aan kernthema's als privacy (alles gaat via Meta), valideerbaarheid van AI-output en het tempo waarmee deze technologie zich ontwikkelt.

Het concept-wetsvoorstel Uitvoeringswet AI-verordening staat tot 1 juni 2026 in internetconsultatie en regelt de Nederlandse invulling van de Europese AI-verordening. Het kabinet kiest voor zuivere, lastenluwe uitvoering: geen nationale kop, geen nieuwe toezichthouder, en aansluiting bij bestaande wetgeving zoals de Telecomwet, Warenwet en Wet medische hulpmiddelen. Het toezicht wordt verdeeld over tien bestaande autoriteiten, met de AP en RDI als coördinerende toezichthouders (aparte blog volgt). Naast toezicht regelt het wetsvoorstel ook de AI-sandbox, het testen in reële omstandigheden en de verhouding tot AVG, DSA, CRA en Dataverordening. De AI-verordening werkt rechtstreeks vanaf 2 augustus 2026 voor de hoofdmoot en vanaf 2 augustus 2027 voor producten uit bijlage I, ongeacht of de UAIV dan al in werking is.

Advocatenkantoren gebruiken steeds meer AI-tools, van juridische oplossingen als Zeno en Saga tot algemene tools als ChatGPT en Copilot. Maar het verschil zit niet in de naam. Het zit in wat er met je data gebeurt. In onze nieuwste blog laten we zien welke tools data binnen de EER houden, welke dat niet doen, en waarom het abonnementstype belangrijker is dan de merknaam.

AI wordt nu verkocht als een manier om meer declarabele uren te genereren, maar dat frame klopt niet met wat er werkelijk gebeurt. Het Legora ROI-rapport toont aan dat kantoren meer dossiers aannemen, krapper bezetten en vaker vaste prijzen durven offreren. Dat is geen efficiencywinst binnen het billable hour model, maar het begin van een ander verdienmodel. Toch blijft de markt ROI meten in uren, omdat daar de oude taal en de oude KPI's zitten. De kantoren die nu leren meten op marge, doorloopsnelheid en winratio bouwen de infrastructuur voor de manier waarop juridisch werk over vijf jaar wordt ingekocht.

Anthropic lanceerde 10 april 2026 Claude for Word als zijbalk in Microsoft Word, beschikbaar voor Team- en Enterprise-abonnees. De kern: elke AI-bewerking verschijnt als tracked change, zodat je per wijziging beslist of je hem accepteert. Tests met proeflezen, opmerkingen afhandelen en jargon vertalen laten zien dat opmaak, nummering en kerncijfers intact blijven. Beperkingen: geen iPad of Android, geen perpetual Word 2016/2019, geen chatgeschiedenis tussen sessies en een waarschuwing voor prompt injection. Voor wie toegang heeft is dit de eerste AI-tool die aansluit bij hoe professionele revisieworkflows al jaren werken.