Anthropic scherpt in zijn Usage Policy de regels aan voor juridisch advies en opsporing met Claude
Anthropic publiceerde op 8 oktober 2026 een nieuwe versie van zijn Usage Policy, de gebruiksvoorwaarden die bepalen waarvoor Claude wel en niet mag worden ingezet. De nieuwe tekst geldt vanaf 12 november 2026. Voor juristen zit de belangrijkste wijziging in de regels voor hoog-risicogebruik. Juridisch advies is in de nieuwe beleidstekst omschreven als advies aan een individu over zijn rechten, verplichtingen of aansprakelijkheid, of over wat hij in een concrete zaak moet doen, en als het opstellen van stukken die hij ondertekent of indient. Wie Claude daarvoor gebruikt, moet de uitkomst laten beoordelen door een gekwalificeerde persoon en de ontvanger laten weten dat AI is gebruikt.
Anthropic presenteert de update grotendeels als verduidelijking. Wij legden de nieuwe tekst naast de versie die sinds 15 september 2025 gold. Voor de juridische praktijk is de verschuiving groter dan de aankondiging doet vermoeden.
Wat er in de Usage Policy van Anthropic is gewijzigd
De regels tegen nepaccounts, beïnvloedingsoperaties en verzonnen nieuwssites stonden eerder verspreid over meerdere hoofdstukken. Anthropic heeft ze samengebracht in een nieuw hoofdstuk over misleidende campagnes, dat politieke en commerciële misleiding gelijk behandelt. Daaronder valt volgens de beleidstekst ook het schrijven van nepreviews en het manipuleren van de bronnen waaruit zoekmachines en AI-systemen hun antwoorden halen, door content te verspreiden die zijn herkomst of onafhankelijkheid verkeerd voorstelt.
Het verkiezingshoofdstuk is versmald tot misleiding van kiezers en verstoring van verkiezingen. Het algemene verbod op gepersonaliseerde targeting van kiezers is geschrapt, omdat het ook legitiem werk van maatschappelijke organisaties en verkiezingsbureaus raakte. Targeting die op misleiding of misbruik van persoonsgegevens leunt, blijft via andere hoofdstukken verboden.
Het wapenverbod noemt nu uitdrukkelijk de software en componenten die wapens laten functioneren, en het bewapenen van drones en autonome voertuigen. Het hoofdstuk over surveillance en strafrechtelijke toepassingen is herschreven; daarover hieronder meer. Nieuw zijn verder eisen voor Claude in hardware die zelfstandig fysieke handelingen verricht: een gekwalificeerde operator moet de apparatuur kunnen observeren en stilzetten, en de apparatuur moet veilig blijven als de verbinding met Claude wegvalt. Ook nieuw is een verbod op aanhoudend en zinloos kwetsend gedrag tegenover de modellen, dat volgens Anthropic alleen voor extreme gevallen is bedoeld. Tot slot verduidelijkt Anthropic dat de regiobeperking geldt voor personen die zich fysiek in een niet-ondersteunde regio bevinden, voor entiteiten die daar zijn gevestigd en voor entiteiten die in meerderheid in handen zijn van partijen uit die regio's.
Juridisch advies krijgt een afgebakende omschrijving
In de oude tekst was de categorie juridisch ruim en vaag: toepassingen die te maken hebben met juridische interpretatie, juridische begeleiding of beslissingen met juridische gevolgen. Het hele hoofdstuk was geschreven voor toepassingen gericht op consumenten. De plicht om te melden dat AI was gebruikt, gold als output rechtstreeks aan een individu werd gepresenteerd, minimaal aan het begin van elke sessie.
De nieuwe tekst laat die beperking tot consumententoepassingen los. De eisen gelden voor iedereen die Claude gebruikt om een hoog-risico-aanbeveling te doen. De gekwalificeerde persoon moet de aanbeveling inhoudelijk beoordelen en de bevoegdheid hebben haar te wijzigen voordat ze als advies wordt afgeleverd. Gekwalificeerd betekent: opleiding of ervaring om de output in dat vakgebied te beoordelen, en een vergunning waar de wet die voor de activiteit eist. Die persoon blijft verantwoordelijk voor de juistheid. De ontvanger van het advies moet duidelijk te horen krijgen dat AI is gebruikt; Anthropic of Claude hoeft daarbij niet te worden genoemd.
Daar staat een lijst met uitzonderingen tegenover. Algemene informatie, zoals uitleggen wat een wet zegt zonder die toe te passen op iemands situatie, valt erbuiten. Hetzelfde geldt voor intern opstellen, onderzoeken, samenvatten of analyseren, zolang dat werk niet zelf de uiteindelijke aanbeveling is die wordt afgeleverd. Nieuw is ook een aparte categorie voor geschilbeslechting: het beslissen of adviseren over de uitkomst van een civiele, bestuursrechtelijke of arbitrale zaak. Die raakt arbiters, bindend adviseurs, geschillencommissies en bestuursorganen die bezwaren afhandelen.
Waar intern werk ophoudt en advies begint
De uitzondering voor intern werk maakt de regel werkbaar. Een onderzoeksvraag over een leerstuk, een analyse van openbare rechtspraak of een modelclausule zonder cliëntgegevens valt buiten de eisen. Moeilijker ligt het als een advies grotendeels door Claude is opgesteld, door een advocaat is nagelezen en daarna naar de cliënt gaat. Dat is precies het scenario dat de eis van menselijke beoordeling beschrijft: een gekwalificeerde persoon beoordeelt de aanbeveling voordat die als advies de deur uitgaat. In die lezing geldt dan ook de meldplicht tegenover de cliënt.
Onder de oude tekst was die meldplicht gekoppeld aan output die rechtstreeks aan het individu werd getoond, zodat een advocaat als tussenschakel er vermoedelijk buiten viel. Anthropic schrijft dat de eisen niet zijn veranderd. Beide lezingen zijn verdedigbaar, en waar het interne concept eindigt en de afgeleverde AI-aanbeveling begint, staat nergens scherp. Onze lezing: hoe meer de inhoud van het advies uit het model komt, hoe sterker de reden om de cliënt te informeren.
Dit scenario veronderstelt dat cliëntfeiten in het model terechtkomen. Dat kan alleen in een afgeschermde omgeving met een verwerkersovereenkomst en zonder training op de invoer. De Usage Policy verandert daar niets aan; ze komt als contractuele laag bovenop het beroepsgeheim en de AVG. Volgens de beleidstekst gaat strengere lokale wetgeving voor, en kan Anthropic bij overtreding waarschuwen of de toegang beperken, opschorten of beëindigen.
Opsporing en strafrecht vallen onder een ruimer verbod
De oude tekst verbood beslissingen in strafrechtelijke toepassingen, met voorwaardelijke invrijheidstelling en strafoplegging als voorbeelden. De nieuwe tekst verbiedt het nemen of voorstellen van beslissingen over onderzoeken, aanhouden of in bewaring stellen, vervolgen, straffen en invrijheidstelling. Het volgen van personen zonder toestemming is verboden, ook als dat gebeurt door eerder verzamelde gegevens te analyseren. Uitdrukkelijk toegestaan blijven juridisch onderzoek en analyse door opsporingsinstanties en rechters, fraudedetectie en witwasscreening waarmee de betrokkene heeft ingestemd, en journalistiek. Met overheidsklanten kan Anthropic afwijkende contractuele afspraken maken.
Voor het OM, de FIOD en bijzondere opsporingsdiensten is de grens tussen toegestane analyse en een verboden voorstel om iemand te onderzoeken in de praktijk dun. Een tool die meldingen rangschikt voor opvolging stelt in feite voor wie onderzocht wordt. Of een bestuursrechtelijke toezichthouder onder het strafrechtelijke verbod valt of onder de categorie geschilbeslechting, laat de tekst open.
Gevolgen voor het AI-beleid en de leverancierscontracten
De Usage Policy geldt volgens de nieuwe tekst ook voor eindgebruikers van producten waarin Claude is verwerkt. Draait jouw juridische tool op de achtergrond op Claude, dan ben je dus ook gebonden. Zoals we eerder schreven bij de lancering van OpenAI's Astra for Law, loont het om je leverancier te vragen welke modellen hij gebruikt. Leg die vraag nu ook vast in de leveranciersbeoordeling.
Inventariseer vervolgens welke toepassingen binnen jouw organisatie onder juridisch advies vallen en welke onder de uitzondering voor intern werk. Bepaal hoe je cliënten informeert als een advies wezenlijk met AI tot stand kwam. Een algemene zin in de algemene voorwaarden voldoet mogelijk niet aan de eis dat de ontvanger het duidelijk te horen krijgt; een vermelding in de opdrachtbevestiging of in het advies zelf is veiliger. Leg ook vast wie de inhoudelijke beoordeling doet en dat die persoon het advies mag aanpassen.
Gebruik je een chatbot op je website, dan moet die aan het begin van het gesprek of in de interface melden dat de bezoeker met AI communiceert. Wie AI-agents inzet, is volgens de beleidstekst verantwoordelijk voor de handelingen die die agents via tools, browsers en gekoppelde systemen verrichten. En wie werkt aan vindbaarheid in AI-zoekmachines: netwerken van ogenschijnlijk onafhankelijke sites die dezelfde boodschap verspreiden, en verzonnen reviews, vallen voortaan uitdrukkelijk onder het verbod op misleidende campagnes.