Geavanceerde audittools zoals (Gen)AI bieden accountantsorganisaties kansen voor efficiënter werken, hogere kwaliteit en aantrekkelijker werkgeverschap. De AFM moedigt verantwoord en beheerst gebruik aan, maar ziet dat het fundament bij veel organisaties nog verbetering behoeft. Door nieuwe technologieën en digitalisering verandert de controlepraktijk aanzienlijk. Vertrouwen blijft cruciaal: AI is een hulpmiddel, geen vervanging van professioneel oordeel, en mag geen blackbox zijn. De AFM presenteert 12 bouwstenen voor beheerst gebruik met nadruk op risicomanagement, datakwaliteit en informatiebeveiliging.

De Rechtspraak heeft een interne AI-assistent geïntroduceerd onder de naam RechtspraakGPT, die beschikbaar is voor alle medewerkers en ondersteuning biedt bij niet-gevoelige taken zoals het opstellen, verbeteren en samenvatten van memo’s, beleidsstukken en presentaties, waarbij expliciet is bepaald dat de tool niet mag worden gebruikt voor rechterlijke beslissingen, personeelszaken, vertrouwelijke documenten of het verwerken van persoonsgegevens; de huidige versie betreft een eerste implementatie die zonder internetverbinding werkt en is bedoeld voor werkzaamheden buiten het rechterlijke domein, terwijl verdere doorontwikkeling voor de komende periode is aangekondigd.

De Omnibus-wet verschuift het tijdpad voor hoogrisico-AI door de inwerkingtreding afhankelijk te maken van een besluit van de Europese Commissie, met automatische fallback-datums. De inhoudelijke verplichtingen voor hoogrisico-systemen blijven ongewijzigd, behalve het vervallen van de registratieplicht bij uitzonderingsgronden. De verplichting tot AI-geletterdheid wordt vervangen door een taak voor Commissie en lidstaten om scholing te stimuleren. Ontwikkelaars krijgen een ruimere wettelijke basis om bijzondere persoonsgegevens te verwerken voor bias- en kwaliteitscontrole. Conformiteitsbeoordelingen mogen worden geïntegreerd met andere EU-procedures en sandboxes kunnen op Unieniveau worden ingericht. Het voorstel maakt de AI Act uitvoerbaarder zonder de kernnormen te verzwakken; organisaties moeten hun compliancevoorbereidingen voortzetten.

Dat het gebruik van generatieve AI binnen de overheid groeit, wisten we. Maar zó snel? De nieuwe Overheidsbrede Monitor Generatieve AI 2025 van TNO laat een bijna ontwrichtend tempo zien: in één jaar tijd stijgt het aantal GenAI-toepassingen van 8 naar 81. Waar gemeenten vorig jaar nog voorzichtig experimenteerden, is GenAI inmiddels onderdeel geworden van de dagelijkse praktijk van tientallen overheidsorganisaties. Deze groei is indrukwekkend, maar laat ook een onderbelichte realiteit zien: de Nederlandse overheid digitaliseert sneller dan haar eigen governance, infrastructuur en juridische kaders kunnen bijbenen.

In de juridische praktijk zien we een opvallende ontwikkeling: professionals kunnen dankzij AI sneller werken, maar ervaren tegelijkertijd dat hun vermogen om zelfstandig te redeneren afneemt zodra het model even niet beschikbaar is. Het gaat daarbij niet om incidenteel ongemak, maar om een bredere cognitieve verschuiving. Steeds meer juristen signaleren dat zij moeite hebben om een document, advies of analyse te starten zonder eerst een AI-consult te doen.

De NOvA heeft nieuwe aanbevelingen gepubliceerd voor verantwoord AI-gebruik in de advocatuur. AI wordt daarin nadrukkelijk gepositioneerd als hulpmiddel dat alleen kan worden ingezet binnen de kernwaarden van de beroepsgroep. De richtsnoeren zijn opgebouwd rond vijf thema’s: deskundigheid, vertrouwelijkheid, onafhankelijkheid, integriteit en partijdigheid.
Advocaten moeten AI-output altijd verifiëren, datastromen beheersen en zorgvuldig omgaan met persoonsgegevens.
Opvallend is de aanbeveling om vooraf toestemming van cliënten te vragen bij AI-gebruik in dossiers. De NOvA benadrukt dat de advocaat te allen tijde verantwoordelijk blijft voor zowel het advies als de bescherming van cliëntbelangen.

In het juridisch werkveld is het gebruik van generatieve AI inmiddels bijna alledaags. Advocaten, juristen en studenten gebruiken systemen zoals ChatGPT en Perplexity om concepten te verkennen, bronnen te vinden of argumentaties te structureren. Maar parallel aan die ontwikkeling ontstaat een nieuw fenomeen: chatshaming—het publiekelijk aan de schandpaal nagelen van juristen bij (vermeend) AI-gebruik en/of AI-fouten.

AI transformeert de juridische praktijk door routinetaken zoals legal research, document review en contractwerk te automatiseren, waardoor juristen meer tijd hebben voor strategisch advies. Het artikel benadrukt tegelijkertijd grote risico’s, waaronder algoritmische bias, dataveiligheidsproblemen en het gevaar van “hallucinaties” in AI-uitvoer. Door deze risico’s blijft menselijke verificatie essentieel. AI vervangt juristen niet, maar verschuift hun werk naar empathie, ethiek en complexe oordeelsvorming. Nieuwe kernvaardigheden zoals AI-geletterdheid en prompt engineering worden onmisbaar. De toekomst is een hybride model waarin AI als co-piloot fungeert en de jurist als strategische navigator.

OpenAI lanceert wereldwijd groepschats voor ChatGPT, met ruimte voor twintig deelnemers. De functie bevat privacybescherming en beperkingen voor minderjarigen. Groepschats passen binnen een bredere strategie om ChatGPT tot sociaal platform te maken.
Tegelijkertijd kampt OpenAI met zeven rechtszaken over AI-veiligheid en schadelijke adviezen. Het overlijden van de 16-jarige Adam Raine staat centraal in de kritiek op “sycophantic” AI-reacties. De lancering vindt plaats te midden van een snel groeiende AI-markt en toenemende reguleringsdruk.