In de organisatieprioriteiten 2026-2029 geeft het OM ruimte om met AI te experimenteren in opsporingsonderzoeken en werkprocessen, met aandacht voor de rechtmatigheid, en het ziet crimineel gebruik van AI urgenter worden. Het College houdt de toon afwachtend en stelt dat de technologie zich in veel situaties nog moet bewijzen. De AI-ambitie past in de bredere keuze om de focus te verleggen naar zwaardere en digitale criminaliteit en om het werk te vereenvoudigen. Tegelijk noemt het document de eigen IT sterk verbeterbehoeftig en de financiële tijden soberder, en erkent het dat de kwaliteitsverbetering bij strafbeschikkingen mede door ICT-beperkingen nog niet af is, waardoor de AI-plannen op een wankel fundament rusten. Voor de strafrechtpraktijk wordt rechtmatigheid de plek waar de discussie landt, terwijl de verschuiving naar meer cyberzaken, strafbeschikkingen en procesafspraken de instroom en afdoening de komende jaren verandert.

De AFM noemt het toezicht op de AI-verordening in de financiële sector in haar uitvoeringstoets van juni 2026 uitvoerbaar, maar nog niet operationeel, omdat ze pas kan handhaven nadat ze formeel is aangewezen terwijl de eerste verplichtingen al sinds februari 2025 gelden. Het uitstel van de hoog-risicobepalingen naar 2 december 2027 via de digital omnibus verlegt alleen de handhavingsdatum en raakt de eisen niet, terwijl de transparantieverplichting op 2 augustus 2026 blijft staan en geen uitstel kent. Het grootste uitvoeringsprobleem is de verdeling van taken tussen AFM en DNB en de vraag wanneer een toepassing onder de verordening of onder hoog-risico valt, waardoor partijen onder dubbel toezicht het risico lopen op uiteenlopende interpretaties van één norm. De praktische opdracht voor legal- en complianceteams is om klantgerichte AI te toetsen aan de transparantieplicht, kredietscoring en verzekeringsmodellen nu al te documenteren, en de eigen classificatie van elke toepassing schriftelijk te onderbouwen. Wie daarmee wacht tot het toezicht is ingericht, draagt in de tussentijd zelf het volledige risico van de onduidelijkheid.

De Douane laat ongeveer 5.500 medewerkers hun eigen handboeken doorzoeken met een chatbot die op Retrieval Augmented Generation draait, zodat antwoorden uit een vaste bronverzameling komen met de vindplaats erbij. Dit type AI sluit aan bij juridisch werk, omdat het antwoord herleidbaar is en de opgehaalde stukken niet in de training van het model belanden, wat gevoelige bronnen in een afgeschermde omgeving beter bruikbaar maakt. De productiviteitswinst is voorlopig een verwachting van TNO en is niet gemeten. Een bronverwijzing garandeert bovendien geen juistheid, want ook juridische RAG-tools hallucineren volgens Stanford-onderzoek nog in 17 tot 33 procent van de gevallen, zodat controle van elke vindplaats nodig blijft. De afhankelijkheid van veelal Amerikaanse modellen maakt de leverancierskeuze en de contractafspraken tot een onderwerp dat een kantoor met beroepsgeheim vooraf regelt.

Apple presenteerde op 8 juni 2026 Siri AI, een herbouwde assistent die mail, berichten, foto's en schermweergave doorzoekt en namens de gebruiker handelt, met verwerking deels op het toestel en deels via Apple's cloud op een Gemini-model van Google. In de EU komt Siri AI dit najaar wel op de Mac en de Vision Pro, maar niet op de iPhone of iPad, waarbij Apple naar de Digital Markets Act wijst en de Europese Commissie tegenwerpt dat het Apples eigen keuze is en dat een gevraagde vrijstelling van achttien maanden is geweigerd. De onderliggende rechtsvraag, hoe ver de interoperabiliteitsverplichting van de DMA reikt bij een systeembrede AI-assistent, is nog niet beslecht, en een eerdere EU-uitsluiting van Apple Intelligence werd in maart 2025 alsnog opgeheven. Omdat de functie juist op de kantoor-Mac landt, krijgen juridische teams te maken met een consumentenassistent die toegang krijgt tot apparaten met vertrouwelijke stukken, terwijl die assistent geen afgeschermde omgeving met verwerkersovereenkomst is. De praktische opgave is daarom een keuze op kantoorniveau over of, en onder welke voorwaarden, Siri AI op werkapparaten mag draaien.

Share

Project content

TIL Blogs

Created by you

Add PDFs, documents, or other text to reference in this project.

TNO concludeert dat AI werkprocessen versnelt zonder dat productiviteit daar vanzelf uit volgt, en de Douane-casus met een RAG-tool op de eigen handboeken laat dat concreet zien. Voor juristen is dit het herkenbare en haalbare type AI: een model dat put uit een vaste, gecontroleerde bronverzameling van wetgeving, rechtspraak en eigen modelteksten, zonder dat clientgegevens in een algemeen model belanden. De tijdwinst aan de zoekkant wordt bij een kantoor pas zichtbaar als winst wanneer het verdienmodel of de werkverdeling meebeweegt, omdat snellere research onder het uurtarief minder declarabele uren betekent. Een bronverwijzing onder een AI-antwoord is bovendien geen garantie op juistheid, want Stanford-onderzoek liet zien dat ook juridische RAG-tools in 17 tot 33 procent van de gevallen hallucineren, zodat handmatige controle van elke vindplaats nodig blijft. De winst zit daarmee in de inrichting van het werk rondom de tool en in expliciete menselijke controle.

Op 12 juni 2026 dwong een Amerikaans exportbevel Anthropic om Fable 5 en Mythos 5 wereldwijd offline te halen, omdat de maatregel elke niet-Amerikaan de toegang ontzegde en het bedrijf gebruikers niet per nationaliteit kon scheiden. Anthropic bestrijdt dat de aanleiding, een mogelijke jailbreak, zo'n ingreep rechtvaardigt, terwijl de Europese Commissie de gevolgen onderzoekt en zegt dat zulke maatregelen bondgenoten niet mogen discrimineren. De TIL-duiding is dat dit voor kantoren vooral een continuïteitsverhaal is: een extern AI-model kan zonder opzegtermijn verdwijnen door een besluit waar je geen invloed op hebt. Praktisch betekent dat een kantoor zijn afhankelijkheid in kaart brengt, een werkend alternatief achter de hand houdt en zijn AI-leverancier toetst op beschikbaarheid en exit zoals het dat bij andere kritische leveranciers doet. Vertrouwelijkheid staat daar los van, want cliëntgegevens horen sowieso niet in een algemeen model, en een toepassing op openbare bronnen houdt het kantoor buiten zowel het vertrouwelijkheids- als het beschikbaarheidsprobleem.

The Innovative Lawyer geeft het deck Legal prompting met Claude gratis weg: zesentwintig slides, gebaseerd op een jaar trainingen aan juridische teams en bijgewerkt naar de huidige stand van de modellen. Het deck behandelt wanneer promptwerk loont, wat er onder je beroepsgeheim wel en niet in een algemeen taalmodel mag, en hoe je een sterke prompt opbouwt met direct bruikbare juridische voorbeelden. Het controledeel laat zien hoe je verzonnen vindplaatsen voorkomt: gegrond werken, citaat eerst, en controleren in een verse sessie. Nieuw is de slide over prompten met Fable 5, met adviezen rechtstreeks uit de promptgids van Anthropic. Het deck is het startpunt; de toepassing op je eigen praktijk bouw je op in de cursussen Legal prompting en Verdieping AI-skills: Werken met Claude.

Anthropic lanceerde op 9 juni 2026 Claude Fable 5, het eerste publiek beschikbare model uit de nieuwe Mythos-klasse boven Opus, met een controlelaag die riskante vragen laat beantwoorden door het oudere Opus 4.8. De aantoonbare winst zit in lang zelfstandig doorwerken en documentanalyse, maar de onafhankelijke Legal Benchmarks-ronde van juni laat zien dat Fable 5 op juridische kerntaken zijn voorganger niet verslaat: het blijft achter op contractdrafting, speelt gelijk op informatie-extractie en kost per taak ruim het dubbele. Ook de betrouwbaarheid van het modelgedrag is volgens Anthropic zelf gelijk gebleven, waardoor de controlelast voor de jurist meegroeit met de productie. De randvoorwaarden rond vertrouwelijkheid veranderen niet, cliëntgegevens horen er hoe dan ook niet in, maar de verplichte bewaartermijn van 30 dagen en tot twee jaar voor gevlagd materiaal zette Microsoft er al toe aan het model intern te blokkeren in afwachting van juridische beoordeling. Praktisch advies: gebruik het gratis venster tot 22 juni om het model op werk met openbare stukken te vergelijken met Opus 4.8, en reserveer het daarna voor grote, complexe vraagstukken waar lang zelfstandig doorwerken het verschil maakt.

Share

Project content

TIL Blogs

Created by you

Add PDFs, documents, or other text to reference in this project.

ChatGPT draait nu standaard op GPT-5.5 en Claude op Opus 4.8, en beide presteren op een hoog niveau zonder dat er een algehele winnaar is. Claude bouwde vanaf Opus 4.5 in november 2025 en Opus 4.6 in februari 2026 een meetbare voorsprong op bij juridisch en financieel kenniswerk, waarna GPT-5.5 dat gat grotendeels heeft gedicht en Anthropic met Opus 4.8 opnieuw een eigen, nog onafhankelijk te toetsen voorsprong claimt. De accenten blijven verschillen: Claude is sterker in het doorgronden van lange openbare stukken en genuanceerd schrijven, ChatGPT in breedte, beeld, spraak en integraties. Beide hebben een deep research-functie, waarbij algemene AI met webtoegang inmiddels dicht in de buurt komt van gespecialiseerde juridische tools

Prompt engineering is niet dood, maar de vaardigheid is verschoven van het vinden van de juiste woorden naar het leveren van de juiste context en het inrichten van controle over de output. Voor snelle vragen maakt je formulering weinig uit, terwijl bij lange documenten, consistente output en risicovolle taken jouw input de kwaliteit bepaalt. Een goede chatprompt legt de taak, de gewenste output en de grenzen vast, scheidt de onderdelen in gelabelde blokken, geeft een voorbeeld mee en gebruikt de rol vooral voor toon, terwijl het werk in Cowork verschuift naar afbakening en toezicht. Controle werkt gegrond: laat Claude citeren uit tekst die jij aanlevert of die het ophaalt, loop elke vindplaats zelf na bij de bron, en weet dat een algemeen model dat je om bronnen vraagt verwijzingen kan verzinnen en dat zelfcontrole door het model maar beperkt helpt. De verantwoordelijkheid voor de output blijft bij de jurist, en de blog koppelt dat aan de cursussen Legal prompting en Verdieping AI-skills: Werken met Claude.