TNO concludeert dat AI werkprocessen versnelt zonder dat productiviteit daar vanzelf uit volgt, en de Douane-casus met een RAG-tool op de eigen handboeken laat dat concreet zien. Voor juristen is dit het herkenbare en haalbare type AI: een model dat put uit een vaste, gecontroleerde bronverzameling van wetgeving, rechtspraak en eigen modelteksten, zonder dat clientgegevens in een algemeen model belanden. De tijdwinst aan de zoekkant wordt bij een kantoor pas zichtbaar als winst wanneer het verdienmodel of de werkverdeling meebeweegt, omdat snellere research onder het uurtarief minder declarabele uren betekent. Een bronverwijzing onder een AI-antwoord is bovendien geen garantie op juistheid, want Stanford-onderzoek liet zien dat ook juridische RAG-tools in 17 tot 33 procent van de gevallen hallucineren, zodat handmatige controle van elke vindplaats nodig blijft. De winst zit daarmee in de inrichting van het werk rondom de tool en in expliciete menselijke controle.

Op 12 juni 2026 dwong een Amerikaans exportbevel Anthropic om Fable 5 en Mythos 5 wereldwijd offline te halen, omdat de maatregel elke niet-Amerikaan de toegang ontzegde en het bedrijf gebruikers niet per nationaliteit kon scheiden. Anthropic bestrijdt dat de aanleiding, een mogelijke jailbreak, zo'n ingreep rechtvaardigt, terwijl de Europese Commissie de gevolgen onderzoekt en zegt dat zulke maatregelen bondgenoten niet mogen discrimineren. De TIL-duiding is dat dit voor kantoren vooral een continuïteitsverhaal is: een extern AI-model kan zonder opzegtermijn verdwijnen door een besluit waar je geen invloed op hebt. Praktisch betekent dat een kantoor zijn afhankelijkheid in kaart brengt, een werkend alternatief achter de hand houdt en zijn AI-leverancier toetst op beschikbaarheid en exit zoals het dat bij andere kritische leveranciers doet. Vertrouwelijkheid staat daar los van, want cliëntgegevens horen sowieso niet in een algemeen model, en een toepassing op openbare bronnen houdt het kantoor buiten zowel het vertrouwelijkheids- als het beschikbaarheidsprobleem.

The Innovative Lawyer geeft het deck Legal prompting met Claude gratis weg: zesentwintig slides, gebaseerd op een jaar trainingen aan juridische teams en bijgewerkt naar de huidige stand van de modellen. Het deck behandelt wanneer promptwerk loont, wat er onder je beroepsgeheim wel en niet in een algemeen taalmodel mag, en hoe je een sterke prompt opbouwt met direct bruikbare juridische voorbeelden. Het controledeel laat zien hoe je verzonnen vindplaatsen voorkomt: gegrond werken, citaat eerst, en controleren in een verse sessie. Nieuw is de slide over prompten met Fable 5, met adviezen rechtstreeks uit de promptgids van Anthropic. Het deck is het startpunt; de toepassing op je eigen praktijk bouw je op in de cursussen Legal prompting en Verdieping AI-skills: Werken met Claude.

Anthropic lanceerde op 9 juni 2026 Claude Fable 5, het eerste publiek beschikbare model uit de nieuwe Mythos-klasse boven Opus, met een controlelaag die riskante vragen laat beantwoorden door het oudere Opus 4.8. De aantoonbare winst zit in lang zelfstandig doorwerken en documentanalyse, maar de onafhankelijke Legal Benchmarks-ronde van juni laat zien dat Fable 5 op juridische kerntaken zijn voorganger niet verslaat: het blijft achter op contractdrafting, speelt gelijk op informatie-extractie en kost per taak ruim het dubbele. Ook de betrouwbaarheid van het modelgedrag is volgens Anthropic zelf gelijk gebleven, waardoor de controlelast voor de jurist meegroeit met de productie. De randvoorwaarden rond vertrouwelijkheid veranderen niet, cliëntgegevens horen er hoe dan ook niet in, maar de verplichte bewaartermijn van 30 dagen en tot twee jaar voor gevlagd materiaal zette Microsoft er al toe aan het model intern te blokkeren in afwachting van juridische beoordeling. Praktisch advies: gebruik het gratis venster tot 22 juni om het model op werk met openbare stukken te vergelijken met Opus 4.8, en reserveer het daarna voor grote, complexe vraagstukken waar lang zelfstandig doorwerken het verschil maakt.

Share

Project content

TIL Blogs

Created by you

Add PDFs, documents, or other text to reference in this project.

ChatGPT draait nu standaard op GPT-5.5 en Claude op Opus 4.8, en beide presteren op een hoog niveau zonder dat er een algehele winnaar is. Claude bouwde vanaf Opus 4.5 in november 2025 en Opus 4.6 in februari 2026 een meetbare voorsprong op bij juridisch en financieel kenniswerk, waarna GPT-5.5 dat gat grotendeels heeft gedicht en Anthropic met Opus 4.8 opnieuw een eigen, nog onafhankelijk te toetsen voorsprong claimt. De accenten blijven verschillen: Claude is sterker in het doorgronden van lange openbare stukken en genuanceerd schrijven, ChatGPT in breedte, beeld, spraak en integraties. Beide hebben een deep research-functie, waarbij algemene AI met webtoegang inmiddels dicht in de buurt komt van gespecialiseerde juridische tools

Prompt engineering is niet dood, maar de vaardigheid is verschoven van het vinden van de juiste woorden naar het leveren van de juiste context en het inrichten van controle over de output. Voor snelle vragen maakt je formulering weinig uit, terwijl bij lange documenten, consistente output en risicovolle taken jouw input de kwaliteit bepaalt. Een goede chatprompt legt de taak, de gewenste output en de grenzen vast, scheidt de onderdelen in gelabelde blokken, geeft een voorbeeld mee en gebruikt de rol vooral voor toon, terwijl het werk in Cowork verschuift naar afbakening en toezicht. Controle werkt gegrond: laat Claude citeren uit tekst die jij aanlevert of die het ophaalt, loop elke vindplaats zelf na bij de bron, en weet dat een algemeen model dat je om bronnen vraagt verwijzingen kan verzinnen en dat zelfcontrole door het model maar beperkt helpt. De verantwoordelijkheid voor de output blijft bij de jurist, en de blog koppelt dat aan de cursussen Legal prompting en Verdieping AI-skills: Werken met Claude.

Uit een survey onder 56 Amsterdamse curatoren, ruim 70% van het arrondissement, blijkt dat 62,5% AI al gebruikt bij de afwikkeling van faillissementen, terwijl de helft vindt dat er onvoldoende kaders zijn om dat verantwoord te doen. Curatoren zien de grootste meerwaarde bij het oorzaken- en rechtmatigheidsonderzoek (68%), maar noemen tegelijk hallucinaties als grootste belemmering (64%), waarmee ze AI inzetten op precies het terrein waar generatieve modellen het zwakst zijn in feitelijke en rekenkundige precisie. De TIL-lezing legt daarnaast een tweedeling bloot tussen kantoren met en zonder budget voor dure legal tech, en wijst erop dat het artikel met de surveyresultaten zelf volledig door AI is geschreven en met een redactioneel voorbehoud is gepubliceerd. Hoewel er voor curatoren nog geen eigen richtlijn bestaat, ligt de verantwoordelijkheid via de AI-verordening en via voorbeelden uit de advocatuur (NOvA-aanbevelingen, kantoorinspecties, een rechtszaak met verzonnen jurisprudentie) nu al volledig bij de professional zelf. De praktische boodschap voor juristen is om AI te gebruiken voor structureren en samenvatten, elke bron en elk cijfer zelf te controleren, vertrouwelijke boedeldata buiten publieke tools te houden en niet te wachten op een formele richtlijn maar nu al een eigen kader vast te leggen.

Microsoft presenteerde op 2 juni 2026 tijdens zijn Build-conferentie Scout, een AI-assistent die zelfstandig meewerkt in je digitale werkomgeving zonder dat je er steeds opdracht toe geeft. Scout draait altijd door op de achtergrond, krijgt een eigen identiteit binnen Microsoft 365 en kan handelingen verrichten op je e-mail, agenda en dossiers. Tot nu toe ging de discussie over juridische AI vooral over de kwaliteit van wat het systeem oplevert. Met een agent als Scout verschuift de aandacht naar wat het systeem zelfstandig mag doen. Daarmee raakt het direct aan je geheimhoudingsplicht.

De Autoriteit Persoonsgegevens heeft verscherpt toezicht vastgelegd als een instrument dat tussen het normoverdragend gesprek en een formeel handhavingstraject in zit, bedoeld voor organisaties die op AVG-basishygiëne tekortschieten zonder dat een overtreding formeel is vastgesteld. Het traject loopt van bureauonderzoek via een normoverdragend gesprek en een verbeterplan naar een instellingsbrief met concrete verbeterpunten over onder meer DPIA's, bewaartermijnen, datalekken en de positie van de FG, en duurt in beginsel minimaal een jaar. Juridisch is het instellen, verlengen en beëindigen geen Awb-besluit, maar de openbaarmaking ervan wel, waardoor bezwaar, beroep en een verzoek om voorlopige voorziening tegen de publicatie openstaan. Een gevoelig punt is de cautie: die geeft de AP pas bij een gegrond vermoeden van overtreding, terwijl door de AP verstuurde correspondentie en aangeleverde stukken later in een handhavingstraject bruikbaar blijven. Voor juristen betekent dit dat ze hun verwerkingen en AI-toepassingen nu al langs de verbeterpunten van de AP moeten leggen, bewust moeten omgaan met wat ze tijdens het traject delen, en de rechtsbescherming moeten richten op het openbaarmakingsbesluit in plaats van op het toezicht zelf.