Varonis onthulde SearchLeak, een kwetsbaarheidsketen in Microsoft 365 Copilot Enterprise waarmee één klik op een microsoft.com-link bedrijfsdata uit mail, agenda, SharePoint en OneDrive kon laten weglekken, inmiddels door Microsoft gepatcht onder CVE-2026-42824. De keten combineerde een AI-specifieke prompt injection met twee oudere webfouten, en wat hem ernstig maakte was dat Copilot met de volledige rechten van de gebruiker werkt, zodat het bereik van de schade gelijk was aan de reikwijdte van de assistent. Een leverancierspatch sluit deze ene bug, maar onder artikel 32 AVG blijft de inzettende organisatie zelf verantwoordelijk voor de beveiliging van de verwerking, met de meldplicht uit de artikelen 33 en 34 AVG op de achtergrond. Het intern als hoog risico behandelen van zulke tools is verstandig, terwijl hoog-risico onder de AI Act op het gebruiksdoel uit Bijlage III ziet en een algemene kantoorassistent daar doorgaans buiten valt. De praktische opdracht is de toegangsreikwijdte van elke AI-assistent te beperken en vast te leggen, de AI-laag in DPIA's, security reviews en de datalekprocedure op te nemen, en de patch- en trainingsafspraken met de leverancier hard te maken.

DeepSeek haalde in juni 2026 ruim 7,4 miljard dollar op bij een waardering boven de 50 miljard, via een fonds van de oprichter waarin alleen het Chinese staatsfonds stemrecht en aandelen kreeg. Die constructie bevestigt de staatsband die de Berlijnse toezichthouder in 2025 al aangreep om de doorgifte van gebruikersdata naar China onrechtmatig te noemen, naast de eerdere blokkade door het Italiaanse Garante. Dat cliëntmateriaal buiten algemene modellen blijft is voor juristen al de standaard, dus de scherpe vraag gaat over de publieke versie zelf: die zakt voor de AVG-toets omdat ook een gewone prompt al persoonsgegevens naar China stuurt zonder adequaatheidsbesluit of verwerkersovereenkomst. Het open-weight model van DeepSeek is een andere zaak, omdat het zelf gehost op EU-infrastructuur met de juiste documentatie wel binnen de AVG kan vallen, mits het kantoor de inrichting en toegang aantoonbaar regelt. De praktische opdracht is om de publieke versie in het AI-beleid als niet-toelaatbaar te markeren en herkomst en zeggenschap mee te wegen in elke leverancierstoets.

SpaceX kocht Cursor voor 60 miljard dollar in aandelen, kort na zijn recordbeursgang, en haalt daarmee een bewezen codeerproduct binnen voor zijn achterblijvende AI-tak. De pikante kern is dat Cursor jarenlang op de modellen van Anthropic leunde en op het hoogtepunt 40 tot 50 procent van Anthropics omzet leverde, tot Claude Code het inhaalde en de leverancier een concurrent werd. De deal moet nog langs de Amerikaanse en Europese mededingingstoezichthouders, en een aparte afkoopsom van 4 miljard dollar voor mededingingsproblemen laat zien dat de partijen dat risico serieus nemen. Voor juridische professionals is de les dat het model, het databeleid en de eigenaar achter een AI-tool buiten je om kunnen veranderen, zoals eerder al bleek bij het verdwijnen van Fable 5. De praktische opdracht is je afhankelijkheden per tool in kaart te brengen, in je contracten vast te leggen wie het onderliggende model mag vervangen en met welke aankondiging, een werkend alternatief achter de hand te houden, en cliëntgegevens sowieso buiten algemene modellen te laten.

Legora rekent zijn zwaarste product Agent Pro voortaan per verbruik af, en die stap past in een bredere beweging waarin zuiver per-seat in twaalf maanden zakte van 21 naar 15 procent van de SaaS-bedrijven. De aanleiding is dat AI-agents autonoom werk draaien dat veel meer tokens verbruikt, terwijl vaste gebruikerslicenties de juridische grootverbruikers tot nu toe subsidieerden, een subsidie die volgens Bloomberg Law snel afneemt. Verbruiksgebaseerd afrekenen bestaat in software al langer, en nieuw is vooral dat het nu de juridische markt bereikt, met Legora als eerste grote voorbeeld terwijl Harvey en de meeste andere tools nog per gebruiker afrekenen. Legora presenteert de stap als een beweging van stoelen naar uitkomsten, terwijl je in werkelijkheid voor het verbruik betaalt en niet voor de juistheid, en de eindverantwoordelijkheid bij de advocaat blijft. Voor kantoren botst dit variabele inkoopmodel met de eigen verschuiving weg van het uurtarief, en de praktische opgave zit in de contractafspraken over training, bewaartermijn en aansprakelijkheid, plus een afgeschermde omgeving voor werk onder het beroepsgeheim.

Share

Project content

TIL Blogs

Created by you

Add PDFs, documents, or other text to reference in this project.

KPMG haalde in juni 2026 een rapport over agentic AI offline omdat het verzonnen bronnen en onjuiste claims over UBS en andere organisaties bevatte, een fout die ook in juridische processtukken opduikt. Sullivan & Cromwell bood een rechter excuses aan voor 42 onnauwkeurigheden in één motie en erkende dat het eigen AI-beleid niet was gevolgd, terwijl de database van Damien Charlotin inmiddels ruim 1.600 uitspraken met gehallucineerde inhoud telt en ook Nederlandse dekens en rechtbanken erop stuiten. De kern is dat de verantwoordelijkheid bij de advocaat blijft: de Orde stelt dat AI een hulpmiddel is maar de output gecontroleerd moet worden, en sinds februari 2025 eist de AI-verordening bovendien aantoonbare AI-geletterdheid. Een kantoor dekt dit af met een AI-beleid dat een echte verificatiestap voorschrijft, elke vindplaats laat natrekken voordat een stuk de deur uit gaat, en algemene taalmodellen reserveert voor openbaar en niet-vertrouwelijk werk. Voor stukken onder het beroepsgeheim geldt dat alleen een afgeschermde omgeving met verwerkersovereenkomst en zonder training op de invoer een begaanbare route is.

De tien grootste Nederlandse kantoren kiezen voor het juridische werk vooral gespecialiseerde platforms, met Legora en Harvey als koplopers, naast Microsoft Copilot voor algemene kantoortaken. De afweging tussen bouwen en kopen pakt per kantoor anders uit: CMS en AKD integreren diep met externe partijen, Hogan Lovells bouwde via Eltemate een eigen tool, en NautaDutilh stopte juist met een eigen start-up. Bijna alle kantoren vermijden afhankelijkheid van één leverancier, bijvoorbeeld met een eigen proeftuin of door twee tools naast elkaar te draaien. Alle tien hebben beleid opgetuigd, van een AI code of conduct tot aangepaste algemene voorwaarden, met de advocaat steeds eindverantwoordelijk en cliëntgegevens buiten publieke modellen. De rode draad is dat de toolkeuze minder bepaalt dan het beleid, de waarborgen en de adoptie eromheen, en dat doorlopende training daarvoor de doorslag geeft.

Mistral hernoemde eind mei 2026 zijn assistent Le Chat naar Vibe en verbreedde die van chatbot tot agent die in je mail, agenda, documenten en code meewerkt. Omdat Vibe van een Frans bedrijf komt, standaard binnen de EU host en buiten de Amerikaanse CLOUD Act valt, vervalt de soevereiniteitsklem die bij ChatGPT, Copilot en Gemini wel speelt. Die Europese herkomst is een echte risicovermindering, maar geen vrijbrief: op de gratis versie traint Mistral op je invoer, de CLOUD Act kijkt naar zeggenschap en niet alleen naar locatie, en een deel van de infrastructuur leunde op Amerikaanse cloud. Het zwaardere punt voor kantoren is de agentische modus, die juist koppelt aan de systemen waar vertrouwelijke stukken liggen, waardoor de vraag verschuift van waar je data staat naar wat de agent mag zien en doen. Vibe is bruikbaar voor algemeen werk zonder cliëntgegevens, en voor stukken onder het beroepsgeheim alleen in een afgeschermde opzet met verwerkersovereenkomst, zonder training op je invoer en met de toegang van de agent vooraf afgebakend.

AI versnelt vooral het voorspelbare, herhaalbare juridische werk, en daar zet het het uurtarief onder druk; in het Future Ready Lawyer-rapport 2026 verwacht 73% van de Nederlandse juristen dat het belang van het uurtarief afneemt, het hoogste percentage van de onderzochte landen. Een deel van dat routinewerk verlaat het kantoor bovendien richting ALSP's, die het geautomatiseerd en tegen een vaste prijs leveren. Onafhankelijke marktdata laten zien dat de verschuiving traag en cliëntgedreven verloopt, en dat het uurtarief overeind blijft bij complexe zaken met open scope en hoge belangen. De werkelijke druk komt van een prikkel die niet meer klopt: wie per uur factureert en sneller werkt door AI, verdient minder aan hetzelfde resultaat, terwijl cliënten steeds vaker op snelheid en uitkomst sturen. Praktisch betekent dit je zaken indelen naar voorspelbaarheid, vaste prijzen baseren op eigen doorlooptijddata, de grens van het beroepsgeheim bewaken en je interne sturing zo aanpassen dat die de verschuiving niet tegenwerkt.

In de organisatieprioriteiten 2026-2029 geeft het OM ruimte om met AI te experimenteren in opsporingsonderzoeken en werkprocessen, met aandacht voor de rechtmatigheid, en het ziet crimineel gebruik van AI urgenter worden. Het College houdt de toon afwachtend en stelt dat de technologie zich in veel situaties nog moet bewijzen. De AI-ambitie past in de bredere keuze om de focus te verleggen naar zwaardere en digitale criminaliteit en om het werk te vereenvoudigen. Tegelijk noemt het document de eigen IT sterk verbeterbehoeftig en de financiële tijden soberder, en erkent het dat de kwaliteitsverbetering bij strafbeschikkingen mede door ICT-beperkingen nog niet af is, waardoor de AI-plannen op een wankel fundament rusten. Voor de strafrechtpraktijk wordt rechtmatigheid de plek waar de discussie landt, terwijl de verschuiving naar meer cyberzaken, strafbeschikkingen en procesafspraken de instroom en afdoening de komende jaren verandert.

De AFM noemt het toezicht op de AI-verordening in de financiële sector in haar uitvoeringstoets van juni 2026 uitvoerbaar, maar nog niet operationeel, omdat ze pas kan handhaven nadat ze formeel is aangewezen terwijl de eerste verplichtingen al sinds februari 2025 gelden. Het uitstel van de hoog-risicobepalingen naar 2 december 2027 via de digital omnibus verlegt alleen de handhavingsdatum en raakt de eisen niet, terwijl de transparantieverplichting op 2 augustus 2026 blijft staan en geen uitstel kent. Het grootste uitvoeringsprobleem is de verdeling van taken tussen AFM en DNB en de vraag wanneer een toepassing onder de verordening of onder hoog-risico valt, waardoor partijen onder dubbel toezicht het risico lopen op uiteenlopende interpretaties van één norm. De praktische opdracht voor legal- en complianceteams is om klantgerichte AI te toetsen aan de transparantieplicht, kredietscoring en verzekeringsmodellen nu al te documenteren, en de eigen classificatie van elke toepassing schriftelijk te onderbouwen. Wie daarmee wacht tot het toezicht is ingericht, draagt in de tussentijd zelf het volledige risico van de onduidelijkheid.