Taalmodellen met web search aan verzinnen zelden nog een ECLI, maar koppelen wel echte uitspraken aan beweringen die er niet in staan. Die fout is lastiger te betrappen dan een verzonnen verwijzing, omdat elke oppervlakkige controle slaagt. Deze editie introduceert Verified-Search Mode: verificatie in een schoon gesprek, los van de analyse die de verwijzingen opleverde. Met een afgedwongen bronhiërarchie (rechtspraak.nl, EUR-Lex, wetten.overheid.nl) en een dekkingstabel per bewering. Inclusief het protocol voor niet-gevonden bronnen, waarbij de bewering vervalt in plaats van te worden benaderd.

Sinds augustus 2026 zet Claude een onzichtbaar merkteken in alles wat het schrijft, door net iets vaker bepaalde woorden te kiezen volgens een rekenregel die alleen Anthropic kent. Je kunt dat merkteken zelf niet uitlezen: de dienst waarmee software dat straks kan, is aangekondigd en nog niet beschikbaar. Bij afbeeldingen kan het wel, want png-, jpg- en svg-bestanden krijgen een digitaal herkomstlabel dat je kunt bekijken via de Verify-tool van het Content Authenticity Initiative, al verdwijnt dat label bij een schermafdruk of een upload. Detectiediensten die op schrijfstijl afgaan bieden geen uitkomst, omdat één herschrijfronde hun score met bijna 88 procent onderuit haalt en het invoeren van andermans stukken bovendien vertrouwelijkheidsrisico's meebrengt. Juridisch is het merkteken een plicht van de aanbieder onder artikel 50 AI Act, en de richtsnoeren bepalen dat een gebruiker zich er niet op mag beroepen om zijn eigen zichtbare mededelingsplicht in te vullen.

Argentinië wil een non-human corporation invoeren, een vennootschap zonder mensen die volledig door AI wordt gedreven. President Milei presenteert die rechtsvorm als opvolger van de VOC en als pijler onder een ongereguleerde AI-sector; historicus Harari waarschuwt juist dat rechtspersoonlijkheid voor AI leidt tot entiteiten die rekening en verantwoording ontlopen, omdat aansprakelijkheid en gevangenisstraf AI-agents niet raken. In de vennootschap zoals wij die kennen speelt de natuurlijke persoon een cruciale rol bij besluitvorming, vertegenwoordiging en intern toezicht. Zonder mensen kan uiteindelijk niemand verantwoordelijk worden gehouden voor het handelen van de vennootschap, en AI-agents missen veelal een moreel kader.

OpenAI heeft medio augustus het maken en publiceren van nieuwe GPTs uitgezet op persoonlijke ChatGPT-accounts, dus op Free, Go, Plus en Pro, terwijl bestaande GPTs blijven werken en bouwen alleen nog kan in een Business-, Enterprise- of Edu-workspace. De richting was zichtbaar sinds 22 april, toen OpenAI workspace agents aankondigde voor de zakelijke plannen en erbij schreef dat GPTs voorlopig beschikbaar blijven en later te converteren zouden zijn; die aankondiging ging niet over consumentenaccounts, en de stap van augustus kreeg geen eigen aankondiging of release note. Wie op een persoonlijk account blijft, komt uit bij Projects, dat in ChatGPT en in Claude vrijwel hetzelfde doet, met verschillen in bestandslimieten en in de vraag of je het mag delen; dichter bij wat een custom GPT was liggen Skills in Claude, een herbruikbare werkwijze met één eigenaar die je op Team en Enterprise organisatiebreed deelt. Kantoren op Microsoft 365 kunnen via de Agent Builder in Copilot een agent bouwen op SharePoint-bronnen binnen de bestaande rechten, met Copilot Studio als zwaardere variant, en op Google Workspace vervullen Gems in Gemini dezelfde rol. Het praktische werk is nu inventariseren welke assistenten er rondgaan, ze verplaatsen naar de zakelijke omgeving en in beleid vastleggen waar medewerkers mogen bouwen, met een aparte grens voor alles wat cliëntmateriaal raakt.

Anthropic bracht in juli een verborgen werkgeheugen in Claude in kaart, de J-space, dat concepten vasthoudt terwijl het model redeneert en dat de uitkomst aantoonbaar aanstuurt. Het onderzoek zegt niets over gevoel of ervaring en gaat alleen over het functionele vermogen om intern te redeneren en dat te benoemen. Belangrijker voor juristen is dat de uitleg die een model geeft geen betrouwbaar verslag is van wat het antwoord bepaalde, en dat zelfs de bouwer dat interne proces maar deels kan lezen. Dat raakt de juridische eis van uitlegbare AI, want de AI Act verlangt inzicht en toezicht terwijl de techniek dat maar gedeeltelijk waarmaakt. Voor de praktijk betekent het dat de controle op AI-output bij de jurist blijft en dat een claim van uitlegbaarheid vraagt om bewijs van wat werkelijk aantoonbaar is.

De rechtbank Den Haag verweet in een asielzaak (ECLI:NL:RBDHA:2026:17992) dat het beroepschrift documenten en rechtspraak opvoerde zonder vindplaatsen, paginanummers, aangewezen passages of uitleg over het verband met de zaak, en leidde daaruit af dat de gemachtigde AI had gebruikt zonder de uitkomsten te controleren. Anders dan in de bekende hallucinatiezaken, zoals de berisping van de Raad van Discipline 's-Hertogenbosch van eind juli 2026, wijst de rechtbank geen niet-bestaande of feitelijk onjuiste bron aan; het vermoeden rust op de vorm van het betoog. Onze lezing is dat zo'n vermoeden de kwaliteit van het processtuk beoordeelt en daar een verklaring aan hangt, en dat het onderscheidend vermogen ervan afneemt nu modellen vaker vindplaatsen meeleveren en de resterende fouten verschuiven naar verouderde of net niet passende rechtspraak. Het zwaarste punt in de opsomming staat los van AI: het beroepschrift benoemde geen motiveringsgebrek, en zonder aangewezen gebrek heeft de bestuursrechter niets om aan te toetsen. Voor kantoren ligt de oplossing in de eindtoets: elke verwijzing een vindplaats en een aangewezen passage, een steekproef door een tweede lezer met datum en naam, en een expliciet benoemd gebrek voordat het stuk wordt ingediend.

De Autoriteit Persoonsgegevens publiceerde in juli 2026 haar eerste handreiking over generatieve AI en de AVG, die stelt dat een op persoonsgegevens getraind model niet zonder meer anoniem is en dat de inzet ervan daarom een grondslag vereist. Het belangrijkste voor kantoren is dat een organisatie die zo'n model in gebruik neemt een eigen onderzoeksplicht heeft: ze moet vooraf beoordelen of het model rechtmatig is getraind en dat ook kunnen aantonen. Een leverancier die zijn tool compliant noemt of zich Europees noemt, neemt die plicht niet over, waardoor de controle bij het kantoor blijft liggen. Praktisch komt het erop neer dat je de bewijslast bij de ontwikkelaar legt en in je inkoopvoorwaarden vastlegt, met stukken als een rechtmatigheidsschema per trainingsset, informatie over het trainingsprotocol, een Legitimate Interest Assessment en DPIA-bevindingen. De handreiking is voorlopig en beperkt zich tot de modellaag van closed-source modellen, en laat de aparte vraag van het beroepsgeheim bij je eigen invoer volledig overeind.

De gemeente Amsterdam zet met de eigen AI-tool Plangids ruim vijfhonderd bestemmingsplannen om naar één omgevingsplan, tot twintig keer sneller dan met de hand en met een matchingscore van 90 procent. De toepassing levert doordat de taak is ingeperkt tot openbare regels, de omzetting beleidsneutraal blijft en een planjurist elke suggestie toetst voordat een plantekenaar die intekent. Het Algoritmeregister benoemt zelf de twee risico's die juridisch tellen: gebruikers die suggesties te snel overnemen, en semantic search die ongelijkheden uit oude regels reproduceert. Voor juridische organisaties is de les om AI op afbakenbare, controleerbare taken in te zetten, een echte menselijke controlestap in te bouwen en de toepassing plus haar risico's vast te leggen. De grens van het beroepsgeheim blijft overeind, want deze aanpak is verdedigbaar op openbare data terwijl vertrouwelijke stukken een afgeschermde omgeving met verwerkersovereenkomst en zonder training op de invoer vragen.