Paus Leo XIV wijdde zijn eerste encycliek Magnifica Humanitas volledig aan AI en de bescherming van de mens, met als kern dat technologie nooit neutraal is en dat verantwoordelijkheid in elke fase belegd moet zijn. De encycliek stelt dat AI menselijke functies imiteert maar niets begrijpt, geen geweten heeft en geen verantwoordelijkheid kan dragen, waardoor beslissingen met gevolgen voor mensen niet aan ondoorzichtige systemen mogen worden overgelaten. Die boodschap loopt opvallend parallel aan artikel 14 van de AI Act, dat effectief menselijk toezicht, het tegengaan van automation bias en aanwijsbare verantwoordelijkheid verplicht stelt. Voor juristen vertaalt dat zich naar concrete actie: in kaart brengen waar AI raakt aan beslissingen over mensen, vragen hoe een tool is gebouwd, de verantwoordelijkheidsketen vastleggen en zorgvuldigheid boven snelheid stellen. De blog sluit af met de stap van morele oproep naar werkbaar AI-beleid, gekoppeld aan de TIL-dienst AI-beleid & compliance.

Drie grote AI-bedrijven bouwen nu allemaal aan juridische AI: Anthropic met Claude for Legal, Microsoft met een Legal Agent in Word, en OpenAI met het nog onbevestigde Codex for Legal. De echte strijd gaat niet om de losse tool, maar om het centrum van je werkplek, en Microsoft heeft daarin een voorsprong omdat het Word bezit. De belangrijkste afweging voor jou verschuift naar afhankelijkheid: vastleggen op één leverancier en dus één set modellen, of flexibiliteit houden via een onafhankelijke aanbieder. Voor Nederlandse en Europese kantoren is de juridische route bepalend, met aandacht voor verwerkersrelatie, beroepsgeheim en de EU Data Boundary. Wat niet verandert is je verantwoordelijkheid: onder de AI Act en je beroepsregels blijft menselijke controle op elke output verplicht.

Anthropic bracht op 28 mei 2026 Claude Opus 4.8 uit, de opvolger van Opus 4.7, tegen dezelfde prijs en met eerlijkheid als belangrijkste verbetering. Op het Legal Agent Benchmark van Harvey is het het eerste model dat boven de 10 procent komt onder de strenge all-pass-norm, wat tegelijk vooruitgang en een harde grens laat zien. Het model benoemt vaker zijn twijfel en gokt minder, waardoor het risico op verzonnen jurisprudentie kleiner wordt maar niet verdwijnt. De tuchtrechtelijke verantwoordelijkheid voor de output blijft bij de jurist, terwijl een nieuwe effort-instelling de kwaliteit deels afhankelijk maakt van een door de gebruiker gekozen niveau. De TIL-lezing is dat de winst zit in gerichter controleren in plaats van minder controleren, en dat teams afspraken nodig hebben over welke versie en welk effort-niveau ze waarvoor inzetten.

Geen nieuw model haalt de drempel om zelfstandig betrouwbare contracten op te stellen, en dit gaat om algemene AI zoals ChatGPT, Claude en Gemini, niet om legal-AI-tools. Sonnet 4.6 leidt met 55,9 procent volledig correcte opdrachten, maar geen model komt boven de 56 procent uit. Prijs zegt niets over kwaliteit, en de app-schil rond een model verandert de betrouwbaarheid soms met tientallen procentpunten. Betrouwbaarheid en bruikbaarheid trekken tegen elkaar in: de prettigst leesbare concepten zitten het vaakst fout, en de gevaarlijkste fouten zien er bijna goed uit. Alle modellen falen op precies het oordeelsvormende deel dat het recht bij de jurist legt, dus de waarde van AI hangt volledig af van hoe goed jij je controle hebt georganiseerd.

AI-slop is juridische output die overtuigend klinkt maar inhoudelijk niets toevoegt: het grootste onzichtbare risico van AI-gebruik. Vijf herkenbare tekenen: herhaling als analyse, schijnprecisie, ontbrekende spanning, generieke formuleringen en afwezige bronnen. De kloof tussen AI-adoptie en vertrouwen in AI-output groeit doordat slop de standaard ondermijnt. Betere prompts, expliciet vragen om tegenargumenten en vertrouwen op je eigen ongemak zijn de beste verdedigingen. Het onderscheid tussen goed AI-ondersteund werk en AI-slop wordt de nieuwe scheidslijn in de juridische praktijk.

Een gestructureerd reviewproces voor AI-output is een beroepsplicht: Stanford toont foutpercentages van 17-34% bij gespecialiseerde juridische AI-tools. Deze 10-stappenchecklist dekt bronverificatie, jurisdictiecontrole, redeneercontrole, bias-detectie en documentatie. De ABA en het NCSC benadrukken: AI superviseren is niet anders dan het superviseren van een junior medewerker. Pas de verificatie-intensiteit aan op het risiconiveau: een processtuk vereist meer controle dan een interne notitie. Jonge juristen die nu een verificatiediscipline opbouwen onderscheiden zich in een markt waar betrouwbaarheid schaars wordt.

Anthropic maakte begin mei 2026 Claude for Excel, PowerPoint en Word algemeen beschikbaar en bracht Claude for Outlook in publieke beta, waarmee de assistent verhuist van een apart browser-tabblad naar binnenin de Office-applicaties zelf op alle betaalde Claude-plannen. Voor juristen is het belangrijkste onderscheid dat er nu twee juridisch verschillende routes naar Claude in Office bestaan: een directe add-in onder Anthropic's eigen voorwaarden, en Claude binnen Microsoft 365 Copilot waarin Anthropic optreedt als subverwerker van Microsoft. Anthropic-verwerking in de Copilot-route valt buiten de EU Data Boundary en is standaard uitgeschakeld voor klanten in de EU, EFTA en het Verenigd Koninkrijk, terwijl de add-in onder een eigen verwerkersrelatie met Anthropic valt. De inrichting verloopt in vijf stappen: kies de juiste route, leg DPA en datacategorieën vast, installeer via Microsoft Marketplace of het Microsoft 365 Admin Center, test gestructureerd op niet-vertrouwelijke documenten, en regel beleid, audit en logging voordat je breed uitrolt. Belangrijke caveat: de Office add-ins erven niet automatisch de custom data retention-instellingen van je organisatie en de activiteit valt niet onder Enterprise audit logs, Compliance API of data exports, dus dat moet je apart inrichten.

LegalMike is sinds kort beschikbaar als agent in de Microsoft Copilot Agent Store, waarmee juridisch AI direct vanuit Word, Outlook of Teams aanroepbaar wordt. Voor LegalMike levert dat distributie en zichtbaarheid op, voor Microsoft een verdere verbreding van Copilot richting de juridische markt. De uitspraak over geen dataretentie geldt alleen voor de LegalMike-server, terwijl Microsoft de prompts en antwoorden logt in jouw Copilot-activiteitengeschiedenis en bovendien Anthropic-modellen onder de motorkap kan inzetten die buiten de EU Data Boundary vallen. Daarmee verplaatst je beroepsgeheim zich naar meerdere datalagen tegelijk en dekt "opslag in Amsterdam" niet automatisch de volledige keten, wat om expliciet beleid binnen je organisatie vraagt en om afstemming met IT over licenties, bewaarregels en verwerkingslocatie. Bij TIL lezen wij dit als een verdere stap richting de Microsoft-werkplek als standaardomgeving voor juridisch werk, met de keuzes en risico's die daarbij horen.