Sinds OpenAI op 8 juli GPT-Live uitbracht, luistert en praat de spraakmodus van ChatGPT tegelijk, waardoor het model wacht als je stilvalt en je hem midden in een zin kunt corrigeren. Dat maakt het geschikt om een taal te oefenen, want de echte drempel bij spreken is de zenuw om hardop te praten, en een model dat niet oordeelt haalt die weg. Je richt het in als een project met een ingevulde instructie over je taal, je doel en je niveau, zodat ChatGPT je voortgang over gesprekken heen onthoudt. Bij spraak spreek je de opdrachten gewoon uit, van een dagelijks gesprek met directe correctie tot een rollenspel, een tolk, luistertraining, uitspraakoefening en woordjes onderweg. Voor vlotte gesprekken kies je de stand Instant, stilte om na te denken mag, en korte sessies van vijf minuten werken beter dan een uur per week. Houd er rekening mee dat niet elke taal even sterk is, dat video, schermdelen en geheugen in de live-modus nog ontbreken, dat de tussenwerpsels soms te vaak komen, en dat je audio standaard dertig dagen bewaard blijft en niet voor training wordt gebruikt.

Anthropic bracht Claude for Word op 10 april 2026 uit in publieke beta, een paneel naast je document waarin de voorstellen van de assistent als tracked changes in de tekst verschijnen, en Microsoft gaf Copilot in Word tussen mei en juli 2026 dezelfde mogelijkheid op woordniveau. Het onderscheid dat in veel vergelijkingen wordt aangehouden, namelijk dat alleen Claude wijzigingen zichtbaar maakt, dateert van april en is achterhaald, wat laat zien dat een toolkeuze op basis van een functielijst snel veroudert terwijl de inrichting eromheen blijft staan. Doordat beide assistenten via tracked changes werken, verschuift het juridisch relevante moment naar het accepteren van een wijziging: daar maakt de jurist de tekst tot de zijne, en een gemarkeerde wijziging ziet er hetzelfde uit of hij klopt of niet. Tegenover dat risico staat winst, want een document met tracked changes laat achteraf zien wat er is voorgesteld en wat er is geweigerd, mits de beoordeling per wijziging plaatsvindt. Kantoren doen er verstandig aan te regelen wie add-ins mag installeren, het abonnementsniveau te koppelen aan hun verantwoordingsplicht, het per stuk beoordelen van AI-wijzigingen vast te leggen, en de betastatus van Claude for Word expliciet in de interne regeling op te nemen.

Taalmodellen met web search aan verzinnen zelden nog een ECLI, maar koppelen wel echte uitspraken aan beweringen die er niet in staan. Die fout is lastiger te betrappen dan een verzonnen verwijzing, omdat elke oppervlakkige controle slaagt. Deze editie introduceert Verified-Search Mode: verificatie in een schoon gesprek, los van de analyse die de verwijzingen opleverde. Met een afgedwongen bronhiërarchie (rechtspraak.nl, EUR-Lex, wetten.overheid.nl) en een dekkingstabel per bewering. Inclusief het protocol voor niet-gevonden bronnen, waarbij de bewering vervalt in plaats van te worden benaderd.

Sinds augustus 2026 zet Claude een onzichtbaar merkteken in alles wat het schrijft, door net iets vaker bepaalde woorden te kiezen volgens een rekenregel die alleen Anthropic kent. Je kunt dat merkteken zelf niet uitlezen: de dienst waarmee software dat straks kan, is aangekondigd en nog niet beschikbaar. Bij afbeeldingen kan het wel, want png-, jpg- en svg-bestanden krijgen een digitaal herkomstlabel dat je kunt bekijken via de Verify-tool van het Content Authenticity Initiative, al verdwijnt dat label bij een schermafdruk of een upload. Detectiediensten die op schrijfstijl afgaan bieden geen uitkomst, omdat één herschrijfronde hun score met bijna 88 procent onderuit haalt en het invoeren van andermans stukken bovendien vertrouwelijkheidsrisico's meebrengt. Juridisch is het merkteken een plicht van de aanbieder onder artikel 50 AI Act, en de richtsnoeren bepalen dat een gebruiker zich er niet op mag beroepen om zijn eigen zichtbare mededelingsplicht in te vullen.

Argentinië wil een non-human corporation invoeren, een vennootschap zonder mensen die volledig door AI wordt gedreven. President Milei presenteert die rechtsvorm als opvolger van de VOC en als pijler onder een ongereguleerde AI-sector; historicus Harari waarschuwt juist dat rechtspersoonlijkheid voor AI leidt tot entiteiten die rekening en verantwoording ontlopen, omdat aansprakelijkheid en gevangenisstraf AI-agents niet raken. In de vennootschap zoals wij die kennen speelt de natuurlijke persoon een cruciale rol bij besluitvorming, vertegenwoordiging en intern toezicht. Zonder mensen kan uiteindelijk niemand verantwoordelijk worden gehouden voor het handelen van de vennootschap, en AI-agents missen veelal een moreel kader.

OpenAI heeft medio augustus het maken en publiceren van nieuwe GPTs uitgezet op persoonlijke ChatGPT-accounts, dus op Free, Go, Plus en Pro, terwijl bestaande GPTs blijven werken en bouwen alleen nog kan in een Business-, Enterprise- of Edu-workspace. De richting was zichtbaar sinds 22 april, toen OpenAI workspace agents aankondigde voor de zakelijke plannen en erbij schreef dat GPTs voorlopig beschikbaar blijven en later te converteren zouden zijn; die aankondiging ging niet over consumentenaccounts, en de stap van augustus kreeg geen eigen aankondiging of release note. Wie op een persoonlijk account blijft, komt uit bij Projects, dat in ChatGPT en in Claude vrijwel hetzelfde doet, met verschillen in bestandslimieten en in de vraag of je het mag delen; dichter bij wat een custom GPT was liggen Skills in Claude, een herbruikbare werkwijze met één eigenaar die je op Team en Enterprise organisatiebreed deelt. Kantoren op Microsoft 365 kunnen via de Agent Builder in Copilot een agent bouwen op SharePoint-bronnen binnen de bestaande rechten, met Copilot Studio als zwaardere variant, en op Google Workspace vervullen Gems in Gemini dezelfde rol. Het praktische werk is nu inventariseren welke assistenten er rondgaan, ze verplaatsen naar de zakelijke omgeving en in beleid vastleggen waar medewerkers mogen bouwen, met een aparte grens voor alles wat cliëntmateriaal raakt.

Anthropic bracht in juli een verborgen werkgeheugen in Claude in kaart, de J-space, dat concepten vasthoudt terwijl het model redeneert en dat de uitkomst aantoonbaar aanstuurt. Het onderzoek zegt niets over gevoel of ervaring en gaat alleen over het functionele vermogen om intern te redeneren en dat te benoemen. Belangrijker voor juristen is dat de uitleg die een model geeft geen betrouwbaar verslag is van wat het antwoord bepaalde, en dat zelfs de bouwer dat interne proces maar deels kan lezen. Dat raakt de juridische eis van uitlegbare AI, want de AI Act verlangt inzicht en toezicht terwijl de techniek dat maar gedeeltelijk waarmaakt. Voor de praktijk betekent het dat de controle op AI-output bij de jurist blijft en dat een claim van uitlegbaarheid vraagt om bewijs van wat werkelijk aantoonbaar is.

De rechtbank Den Haag verweet in een asielzaak (ECLI:NL:RBDHA:2026:17992) dat het beroepschrift documenten en rechtspraak opvoerde zonder vindplaatsen, paginanummers, aangewezen passages of uitleg over het verband met de zaak, en leidde daaruit af dat de gemachtigde AI had gebruikt zonder de uitkomsten te controleren. Anders dan in de bekende hallucinatiezaken, zoals de berisping van de Raad van Discipline 's-Hertogenbosch van eind juli 2026, wijst de rechtbank geen niet-bestaande of feitelijk onjuiste bron aan; het vermoeden rust op de vorm van het betoog. Onze lezing is dat zo'n vermoeden de kwaliteit van het processtuk beoordeelt en daar een verklaring aan hangt, en dat het onderscheidend vermogen ervan afneemt nu modellen vaker vindplaatsen meeleveren en de resterende fouten verschuiven naar verouderde of net niet passende rechtspraak. Het zwaarste punt in de opsomming staat los van AI: het beroepschrift benoemde geen motiveringsgebrek, en zonder aangewezen gebrek heeft de bestuursrechter niets om aan te toetsen. Voor kantoren ligt de oplossing in de eindtoets: elke verwijzing een vindplaats en een aangewezen passage, een steekproef door een tweede lezer met datum en naam, en een expliciet benoemd gebrek voordat het stuk wordt ingediend.