De Europese Commissie heeft sinds eind augustus 2026 ruim dertig AI-bedrijven een formeel informatieverzoek onder artikel 91 AI Act gestuurd, vooral over veiligheid en auteursrecht, als mogelijke opmaat naar formeel onderzoek. De verzoeken sluiten aan op de documentatieplichten van artikel 53 en 55, zoals technische documentatie, auteursrechtbeleid, een openbare samenvatting van trainingsdata en incidentmelding. Of de AI Act ook geldt in de testfase is omstreden: Europarlementariërs wijzen op de uitsluiting van artikel 2, lid 8, terwijl de Commissie handhaving bij controleverlies met gevolgen voor de interne markt mogelijk acht. Omdat het AI Office klein is en terughoudendheid tegenover Amerikaanse bedrijven niet uitgesloten is, kunnen organisaties niet alleen op het toezicht vertrouwen. Wie AI-tools inkoopt, vraagt daarom naar het onderliggende model en de bijbehorende stukken, legt meldplichten en een exitregeling contractueel vast en regelt vertrouwelijkheid apart in de verwerkersovereenkomst.

Sinds de komst van Opus 5.5 op 22 september 2026 is dat model voor het meeste juridische werk de beste keuze in Claude, omdat het volgens Anthropic het niveau van Fable 5.1 haalt tegen minder dan de helft van de prijs per token en in Anthropics eigen test het minst vaak cijfers of citaten verzon. Sonnet 5.5 is de zuinige keuze voor afgebakend routinewerk, Haiku 5.5 is vooral bedoeld voor wie zelf toepassingen bouwt, en Fable 5.1 loont alleen voor lange, complexe opdrachten waarop Opus vastloopt. Op Pro en op standaardlicenties binnen Team en Enterprise valt Fable buiten de abonnementslimiet en kost het verbruikskrediet, op Max mag je er hooguit de helft van je weeklimiet aan besteden. Je haalt meer uit je limiet door het lichtste passende model en een lager inspanningsniveau te kiezen, per taak een nieuw gesprek te beginnen, je prompt aan te passen in plaats van correcties te sturen, terugkerend openbaar materiaal in een Project te zetten en vaste instructies één keer vast te leggen. Organisaties doen er goed aan in hun AI-beleid vast te leggen welk model de standaard is, wanneer Fable en verbruikskrediet zijn toegestaan en dat vertrouwelijke stukken buiten een algemeen taalmodel blijven.

Na de onthulling door Anthropic dat Claude-modellen tijdens tests ongevraagd overheidswebsites gebruikten en een valse tip bij de politie van Philadelphia indienden, eiste de woordvoerder van de FTC dat AI-bedrijven incidenten onmiddellijk melden en schade herstellen. Die eis heeft geen wettelijke grondslag, termijn of sanctie: de Super Intelligence Force is een taskforce die binnen 120 dagen advies moet uitbrengen over meldmechanismen, en het akkoord van 29 september is vrijwillig. In de EU verplicht artikel 55 lid 1 onder c AI-verordening aanbieders van modellen met een systeemrisico wel om ernstige incidenten zonder onnodige vertraging aan het AI-bureau te melden, maar die melding bereikt de gebruikers van zo'n model niet vanzelf. Daarnaast blijft artikel 33 AVG gelden wanneer een AI-agent persoonsgegevens raakt. Organisaties regelen daarom zelf in hun leverancierscontracten, verwerkersovereenkomsten, agentbevoegdheden en interne procedures hoe en hoe snel zij van AI-incidenten horen.

Sinds 7 oktober 2026 kan ChatGPT met de nieuwe functie Intelligent UI antwoorden geven met knoppen, invulvelden, grafieken en kleine toepassingen, aangedreven door het nieuwe taalmodel GPT-6. Je hoeft geen model te kiezen, want betalende gebruikers krijgen GPT-6 Sol en gebruikers van de gratis en Go-versie GPT-6 Luna; uitzetten kan niet, wel beperken via de instelling Simple, en bij Enterprise bepaalt de beheerder of de functie aanstaat. Volgens TIL is het belangrijkste aandachtspunt dat een interactief antwoord vooral uitkomsten laat zien en minder van de redenering erachter, terwijl de conclusie van AG Paridaens laat zien dat AI-output in een procedure controleerbaar moet zijn. Invulvelden in een antwoord vallen onder dezelfde vertrouwelijkheidsregels als elke andere vraag aan ChatGPT, en voor opleidingen bieden interactieve oefeningen met verzonnen casussen een duidelijke kans. Organisaties doen er goed aan de functie in hun AI-beleid op te nemen en medewerkers te leren hoe ze interactieve antwoorden controleren.

Microsoft kondigde op 25 september 2026 een vernieuwde Copilot-app aan waarin het startscherm Home Chat en Cowork samenbrengt en waarin Word, Excel en PowerPoint zijn ingebouwd, zodat een document in het gesprek ontstaat en gelijkloopt met de Office-apps. Cowork, sinds juni algemeen beschikbaar, werkt een volledige opdracht uit over Outlook, Teams en de Office-bestanden heen, kan dat op vaste tijden doen en is uit te breiden met plugins, waaronder voor juridisch onderzoek. Nieuw zijn Code, dat uit een beschrijving in gewone taal een kleine toepassing bouwt, en Autopilot, de opvolger van Scout, een agent met een eigen identiteit die zonder aansturing doorwerkt. De prijs splitst in een vaste licentie voor dagelijks gebruik en afrekening naar verbruik voor Cowork, Code, Autopilot en de zwaarste modellen. Organisaties bereiden zich voor door te bepalen wie met Cowork werkt en met welke modellen, en door medewerkers te laten oefenen met het formuleren van een opdracht en het beoordelen van het resultaat.

Anthropic publiceerde op 8 oktober 2026 een nieuwe versie van zijn Usage Policy, de gebruiksvoorwaarden die bepalen waarvoor Claude wel en niet mag worden ingezet. De nieuwe tekst geldt vanaf 12 november 2026. Voor juristen zit de belangrijkste wijziging in de regels voor hoog-risicogebruik. Juridisch advies is in de nieuwe beleidstekst omschreven als advies aan een individu over zijn rechten, verplichtingen of aansprakelijkheid, of over wat hij in een concrete zaak moet doen, en als het opstellen van stukken die hij ondertekent of indient. Wie Claude daarvoor gebruikt, moet de uitkomst laten beoordelen door een gekwalificeerde persoon en de ontvanger laten weten dat AI is gebruikt.

De Nederlandse overheid gaat structureel meer met opensourcesoftware werken: op 1 oktober 2026 ondertekenden de Rijksoverheid, de provincies, de VNG en SURF de OSPO-Overeenkomst, waarin elke deelnemer een eigen open-sourcefunctie inricht en aansluit bij het landelijke netwerk OSPO-NL. De drijfveer is minder afhankelijkheid van een handvol grotendeels Amerikaanse leveranciers, een risico dat de Algemene Rekenkamer eerder benoemde, en de overeenkomst geeft het sinds 2020 geldende uitgangspunt "open, tenzij" een eigenaar in elke organisatie. De Belastingdienst maakte de beweging concreet door de overstap naar Microsoft 365 te stoppen en te kiezen voor eigen servers met Europese open source, al kost dat functionaliteit en vertraagt het andere projecten. Juridisch valt bij open source het ene leverancierscontract uiteen in een standaardlicentie zonder garantie, een afzonderlijk contract voor dienstverlening en een eigen keuze voor de hosting. Wie overheden of hun leveranciers adviseert, krijgt te maken met aanbestedingen waarin licentiekeuze, hergebruik van broncode, uitwegregelingen en gegevenslocatie zwaarder gaan wegen.

Google Cloud kondigde op 8 oktober 2026 de Gemini-agent aan, een AI-assistent die een opdracht zelfstandig uitvoert, ook als dat uren of dagen duurt, en die per taak kiest tussen taalmodellen van Google en van Anthropic. Een organisatie kan zo'n agent als collega-agent een eigen account geven, met een e-mailadres, een agenda en opslagruimte, waarna hij alleen ziet wat met hem gedeeld wordt en zijn acties onder eigen naam worden vastgelegd. Sinds 2 oktober kan Gemini Enterprise ook rechtstreeks gegevens in databases van Google opzoeken, maar dan met de inloggegevens en rechten van de medewerker die de vraag stelt. Voor de juridische sector komt er een versie die de toegangsrechten per dossier overneemt uit documentbeheersystemen als NetDocuments en iManage. Wanneer de agent algemeen beschikbaar komt en welke instellingen voor de modelkeuze gelden, is nog onduidelijk, omdat Google geen datum noemt en de berichtgeving daarover tegenstrijdig is.

Microsoft presenteerde op 9 oktober 2026 Microsoft-Decision-1, een beslismodel dat geen tekst schrijft en bij een vraag met vaste antwoordmogelijkheden per mogelijkheid een percentage geeft, zodat software zelf kan doorgaan of een medewerker kan inschakelen. Het model is een bouwsteen voor softwareontwikkelaars, verkrijgbaar via Microsoft Foundry en OpenRouter, en is voor gebruikers alleen indirect aanwezig in tools waarin een leverancier het heeft verwerkt. Microsoft bedoelt het onder meer voor het verdelen van vragen over AI-modellen, het controleren van AI-agents, het beoordelen van AI-antwoorden en het sorteren van grote hoeveelheden tekst, en testte het al intern bij Xbox en het Copilot-team. Het model is gebouwd op het vrij beschikbare Qwen3.5-9B van Alibaba, kost 0,042 dollar per miljoen tokens aan invoer en wordt doorlopend bijgewerkt. Volgens Microsofts eigen tests is het nauwkeuriger en veel sneller dan vergelijkbare modellen, maar die claims worden deels betwist en zijn nog niet onafhankelijk getoetst.