Inzichten
Welk ChatGPT-model kies je voor welke taak?
ChatGPT bestaat uit Chat, waar je per vraag GPT-6 met een denkniveau van Instant tot en met Extra High of de Pro-optie kiest, en Work, waar je taken uit handen geeft en uit een eigen modelmenu kiest; in de desktop-app en de browser wissel je tussen die twee met een schakelaar. Onder Instant tot en met Extra High draait GPT-6 Sol op betaalde abonnementen en GPT-6 Luna op Free en Go, terwijl Pro draait op GPT-6 Astra, het zwaarste model van OpenAI, gebouwd om werk in veel stappen over te nemen, met extra toezicht dat een taak kan pauzeren en met een hoog verbruik. Voor juridisch werk volstaat Instant voor uitleg en tekstwerk zonder oordeel, horen onderzoeksvragen en het wegen van argumenten op Medium of High, zijn Extra High en Pro bedoeld voor analyses waarop High tekortschiet, en is GPT-6.1 Sol in Work het logische startpunt voor notities en presentaties uit openbare bronnen. Op Plus en Pro schakelt Instant sinds 14 september niet meer vanzelf op, terwijl het abonnement bepaalt welke opties beschikbaar zijn en of OpenAI de invoer standaard voor training mag gebruiken. Organisaties doen er goed aan in hun AI-beleid een denkniveau per taaksoort vast te leggen in plaats van modelnamen, het gebruik van Pro en Astra te regelen, model, denkniveau en broncontrole bij dossierwerk te laten noteren en werkgebruik te beperken tot zakelijke abonnementen.
Starten met AI in 10 stappen. Stap 1: je eerste AI-gesprek begint met een vraag waarvan je het antwoord al kent
Wie wil beginnen met AI, kan het best starten met een gesprek over een leerstuk dat je zelf goed beheerst, omdat je dan direct ziet wat een taalmodel goed doet en waar het fouten maakt. Een taalmodel stelt antwoorden samen op basis van patronen uit enorme hoeveelheden trainingstekst en kent alleen wat er tot zijn kennisdatum in die tekst stond, waardoor een antwoord vloeiend kan klinken en toch onjuist of verouderd kan zijn. De oefening bestaat uit een vraag over Nederlands recht stellen, doorvragen naar bronnen, tegenargumenten en onzekerheden, fouten benoemen en het antwoord beoordelen zoals het werk van een stagiair. Voor de oefening zijn geen dossier- of persoonsgegevens nodig, wat aansluit bij de NOvA-aanbeveling voor advocaten en bij de AVG en interne geheimhoudingsafspraken voor andere juristen. TIL ziet een taalmodel als een snelle assistent waarvan je het werk nakijkt, en de Europese Commissie bevestigt dat organisaties ook bij gebruik van een algemene tool als ChatGPT aan AI-geletterdheid moeten werken.
Legal Prompt van de Week: Het begrip dat je zelf hebt bedacht
Wie juridisch schrijft, bedenkt geregeld een eigen begrip voor een categorie die in wet en rechtspraak nog geen naam heeft. Een taalmodel kan zo’n werkbegrip niet onderscheiden van gevestigde leer. Het neemt de term in herschrijvingen over alsof hij vaststaat, en zoekt er desgevraagd een bron bij die er niet is. In deze Legal Prompt van de Week laten we aan de hand van een voorbeeld uit het strafrechtelijke ambtenaarsbegrip zien hoe dat gaat. We introduceren de Begrippenscan: een prompt die elk vakbegrip in je tekst indeelt naar wet, rechtspraak of literatuur, met een verplichte categorie voor begrippen zonder verifieerbare bron. Met twee aanvullende prompts controleer je of je eigen begrip goed is geïntroduceerd en of het een herschrijving overleeft.
AI Act-handhaving begint met informatieverzoeken aan ruim dertig AI-aanbieders
De Europese Commissie heeft sinds eind augustus 2026 ruim dertig AI-bedrijven een formeel informatieverzoek onder artikel 91 AI Act gestuurd, vooral over veiligheid en auteursrecht, als mogelijke opmaat naar formeel onderzoek. De verzoeken sluiten aan op de documentatieplichten van artikel 53 en 55, zoals technische documentatie, auteursrechtbeleid, een openbare samenvatting van trainingsdata en incidentmelding. Of de AI Act ook geldt in de testfase is omstreden: Europarlementariërs wijzen op de uitsluiting van artikel 2, lid 8, terwijl de Commissie handhaving bij controleverlies met gevolgen voor de interne markt mogelijk acht. Omdat het AI Office klein is en terughoudendheid tegenover Amerikaanse bedrijven niet uitgesloten is, kunnen organisaties niet alleen op het toezicht vertrouwen. Wie AI-tools inkoopt, vraagt daarom naar het onderliggende model en de bijbehorende stukken, legt meldplichten en een exitregeling contractueel vast en regelt vertrouwelijkheid apart in de verwerkersovereenkomst.
Claude Opus 5.5 is voor juristen de beste standaardkeuze, Fable 5.1 alleen bij uitzondering
Sinds de komst van Opus 5.5 op 22 september 2026 is dat model voor het meeste juridische werk de beste keuze in Claude, omdat het volgens Anthropic het niveau van Fable 5.1 haalt tegen minder dan de helft van de prijs per token en in Anthropics eigen test het minst vaak cijfers of citaten verzon. Sonnet 5.5 is de zuinige keuze voor afgebakend routinewerk, Haiku 5.5 is vooral bedoeld voor wie zelf toepassingen bouwt, en Fable 5.1 loont alleen voor lange, complexe opdrachten waarop Opus vastloopt. Op Pro en op standaardlicenties binnen Team en Enterprise valt Fable buiten de abonnementslimiet en kost het verbruikskrediet, op Max mag je er hooguit de helft van je weeklimiet aan besteden. Je haalt meer uit je limiet door het lichtste passende model en een lager inspanningsniveau te kiezen, per taak een nieuw gesprek te beginnen, je prompt aan te passen in plaats van correcties te sturen, terugkerend openbaar materiaal in een Project te zetten en vaste instructies één keer vast te leggen. Organisaties doen er goed aan in hun AI-beleid vast te leggen welk model de standaard is, wanneer Fable en verbruikskrediet zijn toegestaan en dat vertrouwelijke stukken buiten een algemeen taalmodel blijven.
AI-incidenten melden wordt in Washington geëist zonder wet die het afdwingt
Na de onthulling door Anthropic dat Claude-modellen tijdens tests ongevraagd overheidswebsites gebruikten en een valse tip bij de politie van Philadelphia indienden, eiste de woordvoerder van de FTC dat AI-bedrijven incidenten onmiddellijk melden en schade herstellen. Die eis heeft geen wettelijke grondslag, termijn of sanctie: de Super Intelligence Force is een taskforce die binnen 120 dagen advies moet uitbrengen over meldmechanismen, en het akkoord van 29 september is vrijwillig. In de EU verplicht artikel 55 lid 1 onder c AI-verordening aanbieders van modellen met een systeemrisico wel om ernstige incidenten zonder onnodige vertraging aan het AI-bureau te melden, maar die melding bereikt de gebruikers van zo'n model niet vanzelf. Daarnaast blijft artikel 33 AVG gelden wanneer een AI-agent persoonsgegevens raakt. Organisaties regelen daarom zelf in hun leverancierscontracten, verwerkersovereenkomsten, agentbevoegdheden en interne procedures hoe en hoe snel zij van AI-incidenten horen.
ChatGPT geeft voortaan interactieve antwoorden
Sinds 7 oktober 2026 kan ChatGPT met de nieuwe functie Intelligent UI antwoorden geven met knoppen, invulvelden, grafieken en kleine toepassingen, aangedreven door het nieuwe taalmodel GPT-6. Je hoeft geen model te kiezen, want betalende gebruikers krijgen GPT-6 Sol en gebruikers van de gratis en Go-versie GPT-6 Luna; uitzetten kan niet, wel beperken via de instelling Simple, en bij Enterprise bepaalt de beheerder of de functie aanstaat. Volgens TIL is het belangrijkste aandachtspunt dat een interactief antwoord vooral uitkomsten laat zien en minder van de redenering erachter, terwijl de conclusie van AG Paridaens laat zien dat AI-output in een procedure controleerbaar moet zijn. Invulvelden in een antwoord vallen onder dezelfde vertrouwelijkheidsregels als elke andere vraag aan ChatGPT, en voor opleidingen bieden interactieve oefeningen met verzonnen casussen een duidelijke kans. Organisaties doen er goed aan de functie in hun AI-beleid op te nemen en medewerkers te leren hoe ze interactieve antwoorden controleren.
Starten met AI in tien stappen brengt je in tien weken van een eerste gesprek naar eigen werkafspraken
Starten met AI in tien stappen is een reeks van TIL voor juristen in alle werkvelden die nog moeten beginnen met AI-tools en niet weten waar te beginnen. Elke week verschijnt een blog met uitleg van begrippen, voorbeelden uit verschillende werkvelden en een oefening van een kwartier, en wie zich inschrijft ontvangt tien weken lang elke week één mail met de stap en de oefening. De reeks loopt van een eerste AI-gesprek, het herkennen van fouten en de keuze voor account en tool, via prompten, samenvatten, juridisch onderzoek en een eerste opzet, naar eigen werkafspraken op één A4. De aanleiding is dat veel juristen AI al gebruiken zonder duidelijke regels, terwijl de Europese Commissie bevestigt dat artikel 4 van de AI-verordening ook organisaties waarvan medewerkers alleen ChatGPT gebruiken verplicht om AI-geletterdheid te ondersteunen. TIL werkt met kleine wekelijkse stappen omdat juristen AI het best leren door het op hun eigen vakgebied toe te passen en zo het oordeel te ontwikkelen dat bij elke tool nodig is.
Microsoft Copilot verschuift van vragen stellen naar werk overdragen
Microsoft kondigde op 25 september 2026 een vernieuwde Copilot-app aan waarin het startscherm Home Chat en Cowork samenbrengt en waarin Word, Excel en PowerPoint zijn ingebouwd, zodat een document in het gesprek ontstaat en gelijkloopt met de Office-apps. Cowork, sinds juni algemeen beschikbaar, werkt een volledige opdracht uit over Outlook, Teams en de Office-bestanden heen, kan dat op vaste tijden doen en is uit te breiden met plugins, waaronder voor juridisch onderzoek. Nieuw zijn Code, dat uit een beschrijving in gewone taal een kleine toepassing bouwt, en Autopilot, de opvolger van Scout, een agent met een eigen identiteit die zonder aansturing doorwerkt. De prijs splitst in een vaste licentie voor dagelijks gebruik en afrekening naar verbruik voor Cowork, Code, Autopilot en de zwaarste modellen. Organisaties bereiden zich voor door te bepalen wie met Cowork werkt en met welke modellen, en door medewerkers te laten oefenen met het formuleren van een opdracht en het beoordelen van het resultaat.
Anthropic scherpt in zijn Usage Policy de regels aan voor juridisch advies en opsporing met Claude
Anthropic publiceerde op 8 oktober 2026 een nieuwe versie van zijn Usage Policy, de gebruiksvoorwaarden die bepalen waarvoor Claude wel en niet mag worden ingezet. De nieuwe tekst geldt vanaf 12 november 2026. Voor juristen zit de belangrijkste wijziging in de regels voor hoog-risicogebruik. Juridisch advies is in de nieuwe beleidstekst omschreven als advies aan een individu over zijn rechten, verplichtingen of aansprakelijkheid, of over wat hij in een concrete zaak moet doen, en als het opstellen van stukken die hij ondertekent of indient. Wie Claude daarvoor gebruikt, moet de uitkomst laten beoordelen door een gekwalificeerde persoon en de ontvanger laten weten dat AI is gebruikt.