Agentic AI belooft een fundamentele verandering in hoe juristen met AI werken, maar blijft in de praktijk vaak vaag en abstract. Deze blog legt concreet uit wat een AI-agent is en hoe die is opgebouwd uit een doel, een brein, een geheugen en tools. De nadruk ligt op gecontroleerde autonomie, waarbij menselijke verantwoordelijkheid, toezicht en kwaliteitsborging centraal blijven staan. Door met meerdere gespecialiseerde AI-agenten te werken, kan het juridische werkproces betrouwbaarder en consistenter worden ingericht. Aan de hand van praktische use cases laat de blog zien hoe AI-agenten inzetbaar zijn voor onder meer actualiteitenmonitoring, memo’s en due diligence.

In het Werkplan 2026 geeft het College van Toezicht Advocatuur inzicht in de aandachtspunten die het college in dat jaar centraal stelt bij het systeemtoezicht op de advocatuur. Eén van de onderwerpen die daarbij expliciet wordt genoemd, is het gebruik van artificial intelligence (AI) door advocaten. Het college vermeldt dat het signalen ontvangt over het gebruik van AI binnen de advocatuur en dat het dit onderwerp zal betrekken bij de jaarlijkse gespreksronde met de lokale dekens.

In aanloop naar de kabinetsformatie hebben meer dan vijftig Nederlandse AI-specialisten uit wetenschap, onderwijs en maatschappelijke organisaties een brief gestuurd aan informateur Rianne Letschert. Hun verzoek is helder: neem in het nieuwe regeerakkoord de oprichting op van een onafhankelijke AI-raad met een structureel, wettelijk verankerd mandaat.

De AFM Agenda 2026 positioneert AI als een structureel en sectoroverstijgend toezichtthema. AI wordt door de AFM gezien als zowel innovatiekracht als bron van nieuwe risico’s voor consumenten en markten. In alle toezichtdomeinen onderzoekt de AFM het gebruik van AI en de bijbehorende beheersmaatregelen. De toezichthouder zet AI ook zelf in voor datagedreven en effectiever toezicht. Transparantie, uitlegbaarheid en verantwoord gebruik van AI staan centraal in de toezichtverwachtingen. De agenda laat zien dat AI in 2026 een kernonderdeel vormt van het financieel toezicht.

De zes prioritaire AI-toepassingsgebieden vormen geen uitputtende lijst, maar een bewuste start om focus en samenhang aan te brengen in de inzet van AI binnen de overheid. Door te prioriteren verschuift de overheid van losse experimenten naar structurele en schaalbare toepassingen. Deze keuze markeert een beleidsmatige richting die op termijn kan leiden tot verdere normering en juridische verankering. Tegelijk blijft ruimte bestaan om nieuwe toepassingsgebieden toe te voegen bij veranderende maatschappelijke of technologische ontwikkelingen. Het AI-beleid wordt daarmee expliciet gepositioneerd als adaptief en dynamisch. Voor juristen betekent dit dat niet alleen concrete toepassingen, maar ook de onderliggende beleidskoers juridisch relevant is.

AI-gebruik door junior advocaten is inmiddels dagelijkse praktijk binnen veel kantoren. De grootste bottleneck ligt niet bij juniors, maar bij senior advocaten die hen begeleiden. Verantwoord AI-gebruik vraagt om inhoudelijke begeleiding en het stellen van de juiste coachende vragen. Senior advocaten moeten begrijpen hoe AI werkt om kwaliteit en risico’s goed te kunnen beoordelen. Openheid over AI-gebruik creëert leermomenten en voorkomt kwaliteits- en complianceproblemen. AI-beleid werkt alleen als het is ingebed in opleiding, cultuur en dagelijkse praktijk. Investeren in AI-vaardigheden van senior advocaten is essentieel voor een toekomstbestendige advocatuur.

Naar aanleiding van het congres “AI Experiences & Public Safety” aan de Erasmus School of Law is een Special Issue verschenen van het European Journal of Policing Studies (EJPS). Deze editie bevat zes empirische onderzoeken naar het gebruik van kunstmatige intelligentie en digitale middelen door politie en gemeenten in Nederland en België. Centraal staan praktijkervaringen van professionals, met aandacht voor de dagelijkse toepassing van algoritmische systemen en digitale tools. De bijdragen behandelen onder meer big data policing, real-time AI-toepassingen, digitale surveillance en protest policing. Daarnaast bevat het nummer artistieke en reflectieve bijdragen over digitalisering, waaronder werk over de toeslagenaffaire.